I SA/Kr 1529/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 września 2008r. nr [...] w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za luty 2003r. postanawia: - oddalić wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym - Skarżąca M. C., działając przez pełnomocnika, złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 września 2008r. nr [...] w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za luty 2003r. W skardze zawarto wniosek (powtórzony w piśmie pełnomocnika Skarżącej z dnia 2 kwietnia 2009r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od opłat sądowych i wydatków w całości lub części. Z informacji zawartych we wniosku wynikało, że Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką A. C.. Obie mieszkają w domu będącym własnością K. L. - matki Skarżącej. M. C. z mężem J. C. pozostaje w rozdzielności majątkowej od dnia [...].01.2001r. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi jej dochód w wysokości 22.709,07 zł miesięcznie. Z tego tytułu w roku 2007r. Skarżąca osiągnęła dochód w wysokości 20. 031,39 zł przy przychodzie wynoszącym 1.571.241,05 zł, a w roku 2008 osiągnęła dochód w wysokości 80.336,92 zł przy przychodzie wynoszącym 1.139.686,07 zł. Z kolei wartość podstawy opodatkowania dostawy towarów oraz świadczenia usług w ramach tej działalności w miesiącu lutym 2009r. wyniosła 58.954 zł. Skarżąca nie posiada lokat bankowych ani nieruchomości, jest właścicielką trzech samochodów : M. rok prod. 2001 o wartości ok. 25.000 zł, C. rok prod. 1998r. o wartości ok. 1.200 zł, V. rok prod 1996 o wartości ok. 4.000 zł. Skarżąca posiada również konto firmowe w Banku [...] S.A. Na bieżące potrzeby Skarżąca wydaje miesięcznie ok. 5.000 zł. Skarżąca wskazała ponadto, iż ma zobowiązania wobec: - "B". w K. w wysokości 1.415.000 zł, - "U". Przedsiębiorstwa Handlowego – I. T. w wysokości 4.500.000 zł, - "A" sp. zo.o. w W. w wysokości 3 227 000 zł. W dniu 17 kwietnia 2009r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, na mocy którego oddalił wniosek Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Orzekający uznał, że M. C. nie spełnia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Osiąga ona bardzo wysokie wynagrodzenie w wysokości 22.709,07 zł. Na utrzymanie siebie i córki wydaje ok. 5000 zł. czyli praktycznie 1/4 tej kwoty. Do dyspozycji pozostaje jej więc kwota ponad 17.000 zł. Trzeba też zauważyć przy okazji, iż wydawanie 5000 zł na miesięczne utrzymanie osoby dorosłej i dziecka wskazuje na wysoki standard życia matki i córki. Od przedmiotowego postanowienia pełnomocnik Skarżącej złożył w ustawowym terminie sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W treści sprzeciwu wskazano, iż Skarżąca ze swoich dochodów pokrywa znaczne kwoty związane z obroną męża J. C. w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym. Wprawdzie mąż Skarżącej nie przebywa w chwili obecnej w warunkach tymczasowego aresztu, jednakże postępowanie karne wciąż się toczy i wymaga zapewnienia J. C. obrony adwokackiej, której koszty ponosi Skarżąca. Zarzucono, że mimo, iż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, iż Skarżąca posiada znaczne zobowiązania finansowe, fakt ten nie został uwzględniony przy wydaniu orzeczenia. Oczywistym jest, iż każda działalność gospodarcza wiąże się z potencjalnym ryzykiem, jednakże w niniejszej sprawie ryzyko to przybrało postać realną - zobowiązania Skarżącej są bowiem wymagalne i opiewają na kwoty przekraczające znacznie jej majątek. Działalność gospodarcza Skarżącej wiąże się z ryzykiem wdawania się w spory sądowe, stąd też zawsze starała się ona zabezpieczyć odpowiednie sumy na poczet przyszłych spraw sądowych. Jednakże sytuacja życiowa Skarżącej powoduje, iż powstałe zaległości Skarżącej osiągnęły takie rozmiary, iż jej majątek nie wystarcza na ich pokrycie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest zakresie stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Należy zauważyć, również, co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, iż zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu regulacja w nim zawarta, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 powołanej ustawy, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, (o którym mowa powyżej), należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto podnieść należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego typu danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku Skarżącej uznał, iż Skarżąca nie spełnia powyższych przesłanek warunkujących udzielenie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu sytuacja majątkowa Skarżącej nie odpowiada tej, która jest wymagana dla zastosowania art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zestawienie przedstawionych przez Skarżącą miesięcznych dochodów (22.709,07 zł) oraz wysokości wydatków (5.000 zł) oznacza, że Skarżąca dysponuje jeszcze kilkunastoma tysiącami zł miesięcznie, co wyraźnie wskazuje, iż uiszczenie kwoty ok. 1.300 zł i ewentualnych dalszych kosztów i opłat sądowych jest w zasięgu jej możliwości finansowych. Co do okoliczności związanych z opłacaniem kosztów sądowych dla męża Skarżącej, wobec którego toczą się postępowania karne należy stwierdzić, iż Skarżąca nie wykazała, że Jej mąż (z którym ma rozdzielność majątkową) nie jest w stanie sam pokryć kosztów tych postępowań, w szczególności, że jak wskazano w sprzeciwie mąż Skarżącej nie przebywa już w warunkach tymczasowego aresztu. Nadto Skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych. Twierdzenie, że konieczność spłaty kredytów i innych zobowiązań Skarżącej powinna powodować zwolnienie od kosztów sądowych, nawet częściowe, jest niezrozumiałe, bowiem koszty sądowe nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1, art. 246 § 1 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak na wstępie.