I SA/Kr 1533/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.H., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 27.07.2015r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla G.H. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek G.H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 27.07.2015r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" G.H. ma 78 lat i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Orzeczono w stosunku do niej trwałe inwalidztwo. Otrzymuje emeryturę w wysokości 1 118,93 zł., netto. Jej stałe wydatki obejmują : opłatę za energię elektryczną – 90 zł. , opłatę za gaz 32 zł., opłatę za wywóz śmieci -16 zł., opłatę za wodę i ścieki 40 zł., koszty żywności – 300 zł., koszty leków – 350 zł., koszty środków czystości – 100 zł., koszty węgla – 70 zł., koszty drobnych napraw – 100 zł., podatek od nieruchomości – 26 zł. Wnioskodawczyni jest właścicielką: domu o pow. 100 m2, w którym znajduję się mieszkanie o pow. 55 m2 oraz nieruchomości o pow. 0,5 ha, G.H. nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartość pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). Obecna sytuacja strony skarżącej uzasadnia zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie dla niej radcy prawnego w niniejszej sprawie. Skarżąca nie posiada bowiem żadnych zasobów pieniężnych, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Otrzymuje wprawdzie stały dochód w postaci emerytury, jednak świadczenie to nie jest wysokie, a co najważniejsze wydatkowane jest w całości na bieżące koszty utrzymania G.H.. Z powodu wieku i stanu zdrowia nie ona jest natomiast podjąć jakiejś pracy zarobkowej. Stąd też w świetle wymienionych okoliczności przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Orzeczono więc jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).