I SA/Kr 1535/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , z dnia 25.07.2012r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, postanawia: 1. ustanowić dla Z.K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka 2. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzyć Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 25.07.2012r. , nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów Z.K. ur. w 1967r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z konkubiną M.Z., jego dziećmi : O.K. ur. w 2006r., K.K. ur. w 2007r., K.K. ur. w 2008r. oraz ojcem M.Z. – K.Z. i jej matką – G. Z. W celu poprawienia warunków mieszkaniowych Z.K. otrzymał od ojca parter domu, gdzie mieszka też jego matka. Kondygnacja ta wymaga jednak generalnego remontu, na który wnioskodawca zaciągnął kredyt. Obecnie nie ma tam ani energii elektrycznej ani ogrzewania. Z.K. otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 2 214,10 zł., netto, miesięcznie. W roku 2012 uzyskał on z tego tytułu dochód w wysokości 36 545,61 zł. K.Z. pobiera emeryturę w wysokości 1530,08 zł. miesięcznie, netto. Przyznany został mu ponadto dodatek mieszkaniowy w łącznej kwocie 452,98 zł., miesięcznie. M.Z. otrzymuje natomiast zasiłki rodzinne na O.K. i K.K. po 106 zł. miesięcznie a na K.K. w wysokości 77 zł., miesięcznie. Uzyskuje również dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 80 zł., miesięcznie. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują : odszkodowanie za bezumowne zajmowanie lokalu i opłatę za media – 980,89 zł., opłatę za energię elektryczną – 45 zł., opłatę za gaz – 64,38 zł., opłatę za przedszkole od 15,50 zł. – 132 zł. Ponadto rodzice opłacają obiady w przedszkolu dla K.K. i O.K. w cenie 3 zł. dziennie za każde dziecko. Wnioskodawca wraz z byłą żoną jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w miejscowości L. o pow. 0,2278 ha. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Trzeba je więc zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów jego wynagrodzenia, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ). Zdaniem orzekającego sytuacja Z.K. uzasadnia stwierdzenie, iż konieczność poniesienia przez niego kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika spowodowałaby uszczerbek tego typu i pogorszyłaby warunki bytowe wnioskodawcy i jego rodziny. Otrzymuje on wprawdzie stałe wynagrodzenie ale na jego utrzymaniu pozostaje konkubina i trójka dzieci. Fakt, iż K.Z. również otrzymuje stały dochód w postaci emerytury, co zwiększa budżet domowy, tylko nieznacznie polepsza sytuację finansową rodziny. Składa się ona bowiem w sumie z siedmiu osób i nawet te dwa źródła stałego dochodu jak i w/w zasiłki, przy obecnych kosztach utrzymania nie dają możliwości poczynienia przez stronę skarżącą oszczędności na wynagrodzenie adwokata. Stąd też, należy stwierdzić, iż konieczność opłacenia jego wynagrodzenia uniemożliwiłaby realizację podstawowych potrzeb życiowych Z.K. i jego rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. ) oraz na podstawie art. 161§1 pkt. 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.