I SA/Kr 1536/12

Sygn. akt I SA/Kr 1536/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 listopada 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r., sprawy ze skargi L.G., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 25 lipca 2012 r. Nr [...], w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, - skargę oddala - Wyroku z dnia 20 listopada 2012 r Postanowieniem z dnia 25 lipca 2012 r Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14.05.2012r. w sprawie uznania zgłoszonych zarzutów za nieuzasadnione i odmowy ich uwzględnienia w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym do majątku L. G. Z przedstawionego w zaskarżonym postanowieniu stanu faktycznego wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku L.G. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] do [...] obejmujących należności składkowe. Zawiadomieniami nr [...] do [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę zobowiązanej u pracodawcy tj. A.Z. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "S". Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zajęciami zostały doręczone zobowiązanej w dniu 18.04.2012r. Dłużnikowi zajętej wierzytelności doręczono w/w zawiadomienia w dniu 20.04.2012r. Zobowiązana pismem z dnia 25.04.2012r. złożyła zarzuty z art. 33 pkt 1,3,5,6, i 7 oraz art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu zarzutów szeroko opisała przebieg postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych kwestionując orzeczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11.03.2011. nr [...] – na podstawie którego to wystawiono przedmiotowe tytuły wykonawcze. W odpowiedzi na zgłoszone zarzuty organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 14.05.2012r. nr [...] odmówił ich uwzględnienia. Zobowiązana nie godząc się z w/w rozstrzygnięciem pismem z dnia 29.05.2012r. złożyła zażalenie, w którym podtrzymała wcześniej zgłoszone zarzuty udowadniając, iż nie istnieje obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie za okresy wymienione w decyzji. W uzasadnieniu zażalenia wskazano na stan prawny mający udowodnić nieistnienie obowiązku oraz szeroko opisano przebieg postępowania wymiarowego. W motywach zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na przepis art. 29 § l, oraz art. 23 § 2 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podkreślając że uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną nie stwarza podstawy do merytorycznej kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § l powołanej ustawy). Granice nadzoru nad wierzycielem żądającym prowadzenia egzekucji ograniczone są bowiem do kontroli przestrzegania przez wierzycieli przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Co prawda wierzyciel nie wyraził swojego stanowiska w oddzielnym postanowieniu, jednakże w rozpoznawanej sprawie wierzyciel i organ egzekucyjny są jedną i tą samą jednostką organizacyjną. Z wystarczające uznano zatem, że w postanowieniu z dnia 14 maja 2012 r wskazano, iż obowiązek zapłaty przez zobowiązaną należnych składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzekł w decyzji z dnia 11.03.2011r. nr [...]. Przedmiotowa decyzja została doręczona zobowiązanej w dniu 14.03.2011 r. Na podstawie art. 3 a § pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązek zapłaty składki wynikł natomiast z deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek. Deklaracja ZUS DRA za miesiąc 03/2003 złożona przez zobowiązaną stanowiła podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Zawierała również informację, iż stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Jednocześnie wskazano, że kwestię objęcia obowiązkiem ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, wypadkowego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej rozstrzygnęły prawomocne decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24.01.2007r. nr [...] i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13.07.2010r. Nr [...], wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 10.02.2009r. sygn. akt [...] oraz postanowienie Sądu Okręgowego w K. Wydział VIII Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12.10.2010r. sygn. akt [...]. W związku z tym uznano, że postawiony w toku postępowania egzekucyjnego zarzut oparty na przesłance nieistnienia obowiązku zmierza do podważenia prawomocnych decyzji administracji i wyroków sądowych, co uznano za niedopuszczalne. Organ egzekucyjny nie stwierdził również rozbieżności które mogłyby stanowić o zasadności zarzutu z art. 33 pkt 3 u.p.e.a. tj. istnienie rozbieżności między treścią obowiązku określonego orzeczeniem (decyzja z dnia 11.03.20Hr. nr [...]), a treścią obowiązku opisanego w tytułach wykonawczych o nr [...] do [...] i od [...] do [...] bowiem przedmiotowe tytuły wykonawcze obejmują zaległości które zobowiązana była zobowiązana uregulować zgodnie z treścią powyższych decyzji. Za bezpodstawny uznano także zarzut z art. 33 pkt 5 tj. niewykonalność obowiązku, bowiem egzekwowane decyzje zostały prawidłowo doręczone i dotyczą obowiązku pieniężnego. Przyznano, że upomnienia do tytułów wykonawczych o nr [...] do [...] i od [...] do [...] nie zostały doręczone zobowiązanej wobec braku takiego obowiązku zgodnie z § 13 pkt l rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc się do zarzutu bezpodstawnego naliczenia odsetek za zwłokę, organ egzekucyjny wskazał, iż w decyzji z dnia 11.03.2011 r. podano: - kwotę odsetek na dzień jej wydania naliczoną od każdej składki, - podstawą prawną żądania odsetek tj. art. 23 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych na podstawie którego od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ordynacji podatkowej do dnia zapłaty włącznie, - informację o obowiązku uregulowania należności na podane konto z odsetkami za zwłokę do dnia zapłaty włącznie. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia, stwierdzenie nieważności tytułów wykonawczych, oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że zobowiązana nie tylko zgłosiła zarzuty oparte na art. 33 pkt 1, 3, 5, 6, i 7 oraz art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale jej zamiarem było także stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego przez organ rentowy. Skarżąca na podstawie art. 33 pkt 1 w związku z pkt 5 powyższej ustawy zarzucała nieistnienie obowiązku w związku z niewykonalnością obowiązku o charakterze niepieniężnym wynikającym z decyzji z dnia 24.01.2007r. nr [...], co w konsekwencji musi skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji nr [...] z dnia 11 marca 2011 r , która stanowiła podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych. Organy egzekucyjne zaniechały natomiast czynności mających na celu ustalenie woli wnoszącego zarzuty, czym naruszono art. 7, 8 , 9 i 11 kpa, co mogło mieć wpływ na art. 157 § 2, 158 § 1 w związku z art. 126 kpa , a tym samym mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczono także, że organ egzekucyjny nie był związany podstawą prawną zarzutów, ale był obowiązany rozpoznać sprawę co do istoty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z treścią art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Organ egzekucyjny nie rozpoznaje natomiast sprawy od strony merytorycznej, wówczas bowiem stałby się trzecią instancją, co jest uzasadnione tym, że strona mogła podnieść zarzuty dotyczące meritum sprawy w postępowaniu przy wydawaniu decyzji nakładającej obowiązek Środkiem obrony przysługującym zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania są natomiast zarzuty, będące swoistym dla procedury egzekucyjnej środkiem zaskarżania. Podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zostały wymienione w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem mogą to być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Przy czym zgodnie z 34 § 1 powołanej wyżej ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Na podkreślanie zasługuje także treść § 1a tego przepisu, który stanowi, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Zgodnie natomiast z § 4 organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Co prawda powyższe przepisy wymagają wydania oddzielnego postanowienia przez wierzyciela i przez organ egzekucyjny, ale jak przesądził to Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06 w sytuacji gdy organ egzekucyjny i wierzyciel są tymi samymi podmiotami, stanowisko wierzyciela i rozstrzygnięcie o zarzutach objęte są tym samym postanowieniem organu egzekucyjnego. W omawianej sprawie z uwagi na treść art. 19 § 4 u.p.e.a. organem egzekucyjnym uprawnionym do zastosowania środków egzekucyjnych jest Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych będący równocześnie wierzycielem. Za wystarczające należy zatem uznać wydanie jednego postanowienia z dnia 14 maja 2012 r Należy także zwrócić uwagę, że wprawdzie art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje, że na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie, to jednak art. 83 c ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyłącza tą regulację w stosunku do ZUS, stanowiąc, że od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że wskazany wyżej przepis art. 83c ust. 2 powyższej ustawy wprowadza wyjątek od zasady dwuinstancyjności postępowania prowadzonego w sprawie stanowiska wierzyciela co do zarzutów podniesionych przez dłużnika, uniemożliwiając w istocie kwestionowanie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku (vide wyrok NSA z 6 maja 2010 r. II FSK 2175/2008 niepublikowany, wyrok NSA z 30 września 2010 r. II FSK 795/2009 niepublikowany). Biorąc zatem pod uwagę, treść art. art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, w zakresie między innymi zarzutu wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku, przedawnienia, wygaśnięcia albo nieistnienia obowiązku, określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego ze stosownego orzeczenia, oraz niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, należy stwierdzić, że Dyrektor Izby Skarbowej właściwy w sprawie jako organ II instancji nie był uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. Stanowisko to było bowiem wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. W szczególności Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznając zażalenie na postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 14 maja 2012 r nie miał podstaw prawnych do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r wydany w sprawie II GSK 1490/10 LEX nr 1113723). Niezależnie od tego Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca z urzędu uwagę, że prawomocnym wyrokiem z dnia 10 lutego 2009 r Sąd Apelacyjny w K. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wydanym w sprawie sygn. akt III AUa 914/08 przesądził, Że L. G. od 1 listopada 2005 r do 31 maja 2006 r nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu z tytułu wykonywania pracy nakładczej u M.L. Ponadto decyzjami z dnia 11 marca 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzekł o obowiązku zapłaty składek za maj 2005 r , oraz okres od listopada 2005 r do maja 2006 r. Nie można zatem uznać za zasadny zarzutu nieistnienia obowiązku, co więcej ponieważ skarżąca kwestionuje pośrednio wymagalność należności pieniężnych określonych w decyzji od której przysługiwało jej odwołanie do sądu, a zarzuty dotyczące podlegania ubezpieczeniu z tytułu pracy nakładcze były przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu administracyjnym, oraz sądowym, to zgodnie z art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzyciel był zobowiązany wydać postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Należy także zwrócić uwagę, że ani twierdzenia podnoszone w zarzutach, ani w zażaleniu, ani też w skardze nie dają żadnych podstaw do kwestionowania poczynionych przez organy egzekucyjne ustaleń co do zgodności określenia egzekwowanego obowiązku z treścią obowiązku wynikającego z decyzji o zapłacie składek. Ponieważ przedmiotem egzekucji są konkretne kwoty pieniężne wyrażone w walucie polskiej nie może w sprawie występować niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zebrany w sprawie materiał dowody nie wskazuje także na to, aby występowała niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie można także uznać, że zajęcie wynagrodzenia za prace było zastosowaniem niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Co prawda nie doręczono zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 powyższej ustawy, ale należności pieniężne za wymienionej wyżej miesiące zostały określone w orzeczeniu, a zatem zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. nr 137 poz. 1541 z późniejszymi zmianami) postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Bezpodstawne jest także twierdzenie, że wolą strony było wszczęcie postępowania zmierzającego do stwierdzenia nieważności decyzji. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż przedmiotem pisma z dnia 25 kwietnia 2012 r były zarzuty zgłoszone w toku postępowania egzekucyjnego, które ze swojej istoty nie może do merytorycznej kontroli egzekwowanego obowiązku ani w trybie zwyczajnym, ani nadzwyczajnym. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów.