I SA/Kr 1539/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 lipca 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 lipca 2012 roku w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok skarżąca Z.B. zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym, że przedmiotowy wniosek został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, stronie został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżąca uzupełniła brak, składając wypełniony formularz. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 wynika, że strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżąca oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód brutto z emerytury wynosi 1.320,20 zł. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi udział ¼ we własności nieruchomości położonej w K. przy ul. Z.[...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 320 m² oraz udział 1/8 we własności nieruchomości położonej w K. przy ul. K.[...], zabudowanej budynkiem mieszkalno – użytkowym. Wnioskodawczyni nie dysponuje oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Z. B. podniosła, iż jest osobą samotną i obecnie jedynym źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości 1.320,20 zł brutto. Posiada udziały w nieruchomościach położonych w K. przy ul. K. [...] oraz Z.[...], gdzie mieszka. W sprawie tych nieruchomości od kilku lat toczy się postępowanie sądowe o zniesienie współwłasności. Sąd Rejonowy [...] wydał ostatnio postanowienie w sprawie zakazu obciążania posiadanych udziałów przez wszystkich współwłaścicieli, tj. między innymi poprzez zaciąganie kredytów pieniężnych. W tej sytuacji poniesienie przez skarżącą kosztów postępowania będzie poważnym uszczerbkiem w jedynym źródle utrzymania skarżącej, jakim jest emerytura. Dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, dlatego zarządzeniem z dnia 16 listopada 2012 roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez potwierdzenie wysokości dochodów (przedłożenie kopii ostatniego odcinka emerytury lub kopii decyzji o przyznaniu, bądź waloryzacji świadczenia, a także kopii zeznania podatkowego za rok 2011), oświadczenie, czy z nieruchomości, których skarżąca jest współwłaścicielką osiąga jakiekolwiek dochody (np. z tytułu najmu) – jeśli tak, należało wykazać wysokość tych dochodów, udokumentowanie aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącej (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, podatki, wywóz ścieków, ubezpieczenie itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, ewentualne leczenie itp., przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy, a także oświadczenie, czy skarżąca jest właścicielką pojazdów mechanicznych – jeśli tak należało podać ich markę i rok produkcji. W odpowiedzi na wezwanie Z. B. oświadczyła, iż nieruchomości, których jest współwłaścicielką nie przynoszą żadnych dochodów z uwagi na toczące się postępowanie sądowe o zniesienie współwłasności. Wysokość wydatków na wyżywienie, ubranie, telefon i leki stanowi kwota około 500 zł miesięcznie. Strona posiada rachunek bankowy, z którego wyciąg obrazujący historię z ostatnich trzech miesięcy załączony został do pisma. Skarżąca posiada samochód osobowy, który jest obciążony kredytem bankowym. Obecnie spłata zobowiązania została zawieszona na okres trzech miesięcy. Wnioskodawczyni podejmuje działania w sprawie sprzedaży tego samochodu (kilkakrotnie pojazd przebywał w komisie), lecz oferowana cena zakupu była niższa niż pozostały do spłaty kredyt. W tym stanie rzeczy strona zmuszona jest sprzedać pojazd poniżej jego wartości. Nie będzie więc posiadała z tego tytułu żadnych środków, a nadto będzie musiała z emerytury dopłacić bankowi resztę udzielonego jej kredytu. Poza wyciągiem z rachunku bankowego, skarżąca załączyła do pisma kopie następujących dokumentów: zeznania o wysokości dochodu osiągniętego w roku 2011 (PIT-37), zeznania o wysokości dochodu osiągniętego z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku 2011 (PIT-36L) wraz z informacją PIT/B oraz ORD-ZU – uzasadnieniem przyczyn korekty deklaracji, urzędowego poświadczenie odbioru dokumentu elektronicznego z dnia 22 czerwca 2012 roku, faktury z dnia 31 października 2012 roku za energię elektryczną i usługi dystrybucyjne opiewającej na kwotę 206,96 zł, faktury z dnia 12 września 2012 roku za energię elektryczną i usługi dystrybucyjne stanowiącej rozliczenie za okres od 8 marca 2012 roku do 10 września 2012 roku oraz przewidywaną należność na okres od 10 września 2012 roku do 18 lutego 2013 roku, dowodu potwierdzenia wpłaty w dniu 22 października 2012 roku podatku od nieruchomości położonej w K. przy ul. K. [...]w wysokości 1.009 zł, decyzji Prezydenta Miasta z dnia 23 lipca 2012 roku w sprawie rozłożenia na raty podatku od nieruchomości, decyzji Prezydenta Miasta z dnia 6 sierpnia 2012 roku w sprawie uzupełnienia rozstrzygnięcia w decyzji z dnia 23 lipca 2012 roku, decyzji Prezydenta Miasta z dnia 28 lutego 2012 roku w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2012, pisma [...]Bank S.A. z dnia 26 kwietnia 2012 roku w sprawie restrukturyzacji kredytu samochodowego wraz z harmonogramem spłat, dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego Mercedes Benz E 320, rok produkcji 2005. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższego wynika, że to skarżąca ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, winna była przekonać Sąd, że jej sytuacja materialna nie pozwalała na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła, co prawda oświadczenie, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., jednakże, zdaniem orzekającego, wykazane w nim dane dotyczące rzeczywistej, aktualnej sytuacji finansowej skarżącej nie są wiarygodne. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem jej dochodu jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.320,20 zł brutto. Z przedłożonej historii rachunku bankowego wynika, że kwota netto tego świadczenia wynosi 783,65 zł (dane za miesiące wrzesień, październik i listopad 2012 roku). Z załączonego zeznania PIT-36L wynika, że w roku 2011 skarżąca prowadziła działalność gospodarczą K., z której uzyskała dochód w wysokości 4.562,50 zł, jednakże obecnie, jak wynika z oświadczenia strony, nie uzyskuje dochodów z tego tytułu i jedynym źródłem jej utrzymania jest emerytura. Wydatki miesięczne, które ponosi skarżąca przedstawiają się następująco: wyżywienie, ubranie, telefon i leki około 500 zł, energia elektryczna 206,96 zł (nieruchomość przy ul. K.[...]) i 166,96 zł (nieruchomość przy ul. Z.[...]), rata kredytu zaciągniętego na zakup samochodu 1.467,18 zł, a ponadto podatek od nieruchomości w wysokości 3.651 zł za 2012 rok. Już zsumowanie kwot deklarowanych wydatków na wyżywienie, ubranie, telefon i leki i opłat za energię elektryczną daje kwotę 873,92 zł, a zatem przekracza wysokość deklarowanych dochodów z emerytury o ponad 90 zł. Zauważyć należy, że wydatki te nie obejmują takich kosztów jak podatek od nieruchomości, rata kredytu za samochód, opłata za wodę, ogrzanie nieruchomości, czy np. utrzymanie samochodu. Biorąc pod uwagę wysokość ponoszonych przez skarżącą wydatków, należy stwierdzić, iż są one wyższe niż wykazane dochody. Powyższe okoliczności mogą sugerować, że oprócz deklarowanych dochodów w postaci świadczenia emerytalnego skarżąca posiada inne źródło dochodów, którego nie ujawnia. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie uwiarygodniła w sposób wystarczający, że wypełnia przesłanki wymienione w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, mimo że to ją obciążał ciężar dowodu w tej kwestii. Złożone przez skarżącą oświadczenie co do stanu majątkowego jest niewiarygodne w świetle zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Orzekający nie miał zatem możliwości dokonania rzetelnej oceny, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku we własnym utrzymaniu. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).