I SA/Kr 1541/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 lipca 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za okres luty - listopad 2002 roku, odsetek za zwłokę i kosztów egzekucyjnych p o s t a n a w i a I) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; II) ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek L. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 lipca 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za okres luty - listopad 2002 roku, odsetek za zwłokę i kosztów egzekucyjnych. W przedmiotowej sprawie Sąd orzeczeniem z dnia 15 grudnia 2008 roku odrzucił skargę L. J. na w/w decyzję. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z 16-letnim synem P. J. Ich jedynym źródłem dochodu wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 1.126 zł brutto. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż ogłoszenie przez Sąd upadłości w dniu [...] czerwca 2003 roku wiązało się z pozbawieniem skarżącego majątku osobistego i firmowego. Obecnie nie posiada on żadnego majątku, ani oszczędności, a uzyskiwane dochody stanowią najniższą płacę krajową z tytułu zatrudnienia. Wykonując zarządzenia referendarza sądowego do uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przedłożył kserokopie następujących dokumentów: zeznania podatkowego za rok 2007, dokumentów na podstawie których zostanie sporządzone zeznanie podatkowe za rok 2008 (PIT-11 i PIT-11A), potwierdzenie prawa własności lokalu mieszkalnego oraz kserokopie rachunków za mieszkanie, gaz i energię elektryczną. Skarżący oświadczył, iż nie posiada kont i lokat bankowych. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) instytucja przyznania prawa pomocy, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zdaniem orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w sprawie oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Za taką decyzją przemawiała przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącego i jego syna. Jedynym źródłem dochodu dwuosobowej rodziny jest wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 1.126 zł brutto. Z tych dochodów skarżący ponosi miesięcznie wydatki na mieszkanie w wysokości 415,82 zł (opłata eksploatacyjna), gaz 97,78 zł i energię elektryczną 148,14 zł. Pozostająca do dyspozycji skarżącego kwota dochodu z trudem wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych skarżącego oraz jego syna i dlatego nie można wymagać, by choćby jej część przeznaczona została na potrzeby postępowania sądowego. W obecnej sytuacji finansowej skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Biorąc powyższe pod uwagę uznano, że w przedmiotowej sprawie zachodzą ustawowe przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu. W tym miejscu należy jednak podkreślić, iż rozpatrując kwestię przyznania stronie kwalifikowanego pełnomocnika w ramach prawa pomocy kierowano się jedynie przesłankami ekonomicznymi (tj. badano czy stronę stać na poniesienie określonego wydatku), nie zaś charakterem sprawy. Jedynym kryterium, od którego przepis art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy jest bowiem brak możliwości poniesienia przez stronę jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie odmowa przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby doprowadzić do pozbawienia strony konstytucyjnego prawa do sądu, zważywszy na fakt, iż na etapie sporządzenia skargi kasacyjnej (na którym znajduje się obecnie niniejsza sprawa) zachodzi tzw. przymus adwokacki. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).