I SA/Kr 1546/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2013r na posiedzeniu niejawnym wniosku E.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2012r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011r p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 12 marca 2013r. skarżąca E.G. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2012r. wydaną w przedmiocie podatku od nieruchomości. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku podaje, iż od września 2012r. jest na zasiłku chorobowym KRUS i otrzymuje z tego tytułu 300 zł miesięcznie. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i pełnoletnim synem. Rodzina utrzymuje się z renty męża wnioskodawczyni w wysokości 2600 zł, zasiłku chorobowego z KRUS strony w kwocie 300 zł. Skarżąca – na wezwanie Sądu – przedstawia zeznanie podatkowe za 2011 oraz 2012r., z którego wynika, iż w 2012r. mąż skarżącej uzyskał przychód z emerytury w kwocie 38 657,46 zł, z działalności wykonywanej osobiście 5 512,00 zł – zatem łączne dochody określono w zeznaniu na kwotę 43 067,06 zł. Ponadto skarżąca przedstawia dokumenty potwierdzające dopłaty unijne – za 2011r. – 69 872 zł, natomiast za 2012r. – 54 050 zł. Z oświadczenia skarżącej, znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada ona dom o pow. 170 m2, mieszkanie o pow.85 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 45 ha. Na wezwanie Sądu - skarżąca wyjaśnia, iż gospodarstwo użytkowane jest rolniczo i hodowane są na nim konie huculskie oraz szlachetnej półkrwi. Zboża i siano, uzyskiwane z tego gospodarstwa są wykorzystywane do hodowli koni. Skarżąca wykazuje maszyny rolnicze. Wykazuje samochód osobowy Hyundai Accent z 1997r. Wskazuje na koszty utrzymania gospodarstwa – w 2012r. określone na kwotę 49 402 zł, jednocześnie określając przychody i sprzedaże na sumę 14 779,00 zł. Dodatkowo wnioskodawczyni wskazuje na obciążenia kwartalne kredytem w kwocie 3000 zł plus odsetki. W roku 2000 jak oświadcza -wydzierżawiła grunty rolne o pow. 11,28 ha Piaskowni M. i nie otrzymuje z tego tytułu żadnych wynagrodzeń. Oświadcza, iż posiadane mieszkanie nie przynosi dochodu, wymaga remontu, nie jest wynajmowane. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącej należy stwierdzić, że uiszczenie przez stronę aktualnie wymaganych kosztów sądowych jest możliwe bez uszczerbku w koniecznym jej utrzymaniu. W ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego należnego od złożonej skargi bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny strony w wysokości około 3000 zł, otrzymywane dodatkowe dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, w tym hodowli koni huculskich i szlachetnej półkrwi, wykazane znaczne dotacje unijne, posiadany majątek nieruchomy ( dom, mieszkanie, nieruchomości rolne o pow. 45 ha ), który zawsze może jego właścicielowi posłużyć jako zabezpieczenie ew. kredytu czy pożyczki w okolicznościach braku bieżących środków finansowych, czy też przynieść inne pożytki, posiadane maszyny rolnicze, samochód - nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów tj. stałego dochodu rodziny skarżącej przy faktycznej możliwości jego dysponowania, posiadanym majątku , posiadanych dodatkowych źródłach znacznego dochodu z tytułu prowadzenia gospodarstwa hodowlanego, dotacji unijnych, majątku ruchomym, posiadaniu majątku nie służącego do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jak mieszkanie 85 m jako dodatkowe zabezpieczenie bytowe i majątkowe rodziny – w relacji do kosztów jakie należy ponieść na obecnym etapie postępowania sądowego, nawet wobec zwyczajowych, i wykazanych kosztów utrzymania - nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych. Należy zaznaczyć, iż zgodnie z powszechnie obowiązującym poglądem w doktrynie i orzecznictwie, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. Wymagany natomiast na obecnym etapie postępowania sądowego wpis sądowy nie narazi skarżącej na znaczny uszczerbek, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, iż dochody rodziny wnioskodawczyni przewyższają jego wysokość, nawet po odliczeniu deklarowanych i oświadczanych kosztów utrzymania, a strona posiada znaczny majątek i możliwości produkcyjne, hodowlane z nim związane – co zresztą również zostało wykazane i potwierdzone przez skarżącą. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca, ze względu na wykazane powyżej okoliczności ( np. ze względu na posiadany majątek nie służący do zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych rodziny ), do takich osób nie należy. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącej zwolnienie jej od kosztów sądowych byłoby niezasadne. Konieczność zaś poniesienia przez wnioskodawczynię kosztów sądowych w formie wpisu należnego od złożonej skargi, które to koszty na tym etapie postępowania są wymagane, nie naraża skarżącej na pogorszenie jej warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).