I SA/Kr 1546/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E.G. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1546/12 oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 12 marca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej E.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. Z uzasadnienia wniosku oraz dodatkowego oświadczenia i dokumentów złożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem – A.G. oraz pełnoletnim synem B. Od 2012 r. E.G. otrzymuje z KRUS zasiłek chorobowy w kwocie 300 zł miesięcznie, z kolei mąż pobiera emeryturę w kwocie 2.600 zł brutto miesięcznie. Syn zaś pracuje we wspólnym gospodarstwie rolnym o pow. 45 ha i nie uzyskuje dochodów z innych źródeł. Wnioskodawczyni jest właścicielką domu o pow. 170 m kw. oraz mieszkania o pow. 85 m kw., dodatkowo posiada liczne maszyny rolnicze, samochód osobowy m-ki Hyundai Accent rok prod. 1997. Gospodarstwo rolne użytkowane jest rolniczo i hodowane są na nim konie huculskie oraz szlachetnej półkrwi, przy czym koszty utrzymania gospodarstwa skarżąca oceniła na kwotę 49.402 zł, jednocześnie określając przychody i sprzedaże na sumę 14.779 zł w 2012 r. Skarżąca przedstawiła również dokumenty, z których wynika, że w 2011 r. otrzymała dopłaty unijne w kwocie 69.872 zł, zaś w 2012 r. była to kwota 54.050 zł. Dodatkowo wnioskodawczyni wskazuje na obciążenia kwartalne kredytem w wysokości 3.000 zł plus odsetki. W 2000 r. natomiast wydzierżawiła grunty rolne o pow. 11,28 ha Piaskowni M.. i obecnie nie otrzymuje z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Oświadczyła nadto, że posiadane mieszkanie nie przynosi dochodu, gdyż nie jest wynajmowane, wymaga remontu. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy tut. Sądu odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego rozstrzygnięcia wnioskodawczyni w ustawowym terminie złożyła sprzeciw, w którym podniosła, że obecnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji osobistej i finansowej i nie może uiścić kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy, jakkolwiek ma gwarantować realizację prawa strony do sądu, to jednak stanowi wyłom od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji RP). W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od wyżej określonego konstytucyjnego obowiązku. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Z tych też względów w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się wnioskodawczyni w niniejszej sprawie, możliwe jest zatem wyjątkowo, w przypadku osób bezrobotnych, bez majątku, żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 545/09, niepubl.). Ponadto zaznaczyć należy, że z treści art. 246 § 1 cytowanej ustawy wynika, że to na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z akt sprawy wynika, że rodzina ma stały dochód w kwocie ok. 3.000 zł brutto miesięcznie. Nie korzysta z instytucjonalnej pomocy społecznej, nie sygnalizuje też żadnych problemów z zapłatą bieżących zobowiązań, czy z zaspakajaniem podstawowych potrzeb życiowych. Biorąc pod uwagę dodatkowe dochody, jakie uzyskiwane są z prowadzenia gospodarstwa rolnego o pow. 45 ha, w tym z hodowli koni huculskich oraz szlachetnej półkrwi, wykazane duże dopłaty unijne, fakt, iż E.G. posiada znaczny majątek nieruchomy (dom, mieszkanie, nieruchomości rolne) oraz ruchomości (maszyny rolnicze, samochód), co może zawsze posłużyć za zabezpieczenie ewentualnego kredytu czy pożyczki – wskazać należy, że skarżąca nie wykazała, aby spełniła przesłanki konieczne dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Z uwagi na to, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) orzekł, jak na wstępie.