I SA/Kr 1554/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 28 października 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 23.07.2010r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: 1. ustanowić dla K.N. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka 2. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzyć Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 23.07.2010r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy oraz nadesłanych dokumentów K.N. jest po dwóch wypadkach, operacji trepanacji czaszki , ma uszkodzony centralny układ nerwowy i padaczkę . Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną J.N.. Z tytułu niezdolności do pracy pobiera on rentę w wysokości 1090 zł. Żona w kwietniu 2010r. straciła pracę w firmie "P" S.A. gdzie osiągała dochód w wysokości 2 500 zł. miesięcznie. Obecnie intensywnie poszukuje pracy, jednak jej wiek (55 lat) często stanowi przeszkodę dla potencjalnych pracodawców. Fakt ten stał się przyczyną odwieszenia przez nią prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej. Działalność ta przynosi jednak dochód niewystarczający na opłacenie składek ZUS. Rodzina ma zadłużenie z tytułu zaległości w opłatach za prąd (ok. 300 zł. ) , za wodę (ok. 460 zł. ) za gaz (ok. 400 zł. ). Wskutek niepłacenia rachunków dopływ gazu do mieszkania został już odcięty. Małżonkowie mają ponadto w sumie cztery zaciągnięte kredyty , dwa w Santander Banku S.A. z ratą ok. 656 zł. i ok. 586 zł. i dwa w Getin Banku S.A. z ratą 745 zł. i 554 zł. K. N. i J. N. są współwłaścicielami lokalu mieszkalnego w K. przy ul. M. o pow. 84,86 m2 obciążonego hipoteką kaucyjną na rzecz Santander Consumer Bank S.A. na kwotę 204 792,14 zł.. W stosunku do tej nieruchomości wszczęte jest również postępowanie egzekucyjne. K. N. jest także współwłaścicielem w ¼ części lokalu niemieszkalnego o pow. 122, 62 m2 Strona skarżąca nie posiada oszczędności czy przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego(§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Trzeba je więc zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ). Obecna sytuacja K.N. nie daje zdaniem orzekającego możliwości poniesienia przez niego kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika bez pogorszenia warunków bytowych. Małżonkowie po utracie pracy J.N. utrzymują się praktycznie z renty K.N. w wysokości 1090 zł. Pieniądze te nie starczają jednak na bieżące wydatki, czego dowodem są zaległości w płatnościach za świadczenia. Strona skarżąca nie posiada oszczędności a z nieruchomości, w której wnioskodawca mieszka z żoną, prowadzona jest egzekucja. Stąd też, zdaniem orzecznika , konieczność opłacenia wynagrodzenia pełnomocnika znacznie utrudniłaby realizację podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm. ) oraz na podstawie art. 161§1 pkt. 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.