I SA/Kr 1570/12

|Sygn. akt I SA/Kr 1570/12 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 lutego 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2013 r., sprawy ze skargi P.P., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27 lipca 2012 r. Nr [...], w przedmiocie nałożenia kary porządkowej, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych). Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 11 maja 2012r., znak [...], wydanym na podstawie art. 168e § 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) nałożył na P.P., prezesa zarządu spółki "A" sp. z o.o. w K., jako bezpośrednio odpowiedzialnego za niewykonanie obowiązków związanych z egzekucją wierzytelności obowiązków wynikających z art. 89 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegających na realizacji zajęć wierzytelności należących do M.O. – karę pieniężną w kwocie 3.800 zł. Organ wskazał w uzasadnieniu, że kierował do wymienionej spółki zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu wykonywania usług M.O.. Dłużnik zajętej wierzytelności udzielił odpowiedzi na jedno z zajęć, informując, że przekaże należną kwotę. Następnie jednak poinformował, że w związku z nienależycie wykonanymi przez firmę M.O. pracami płatności zostają wstrzymane i nie ma możliwości realizowania zajęć wierzytelności. Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił jednak, że "A" sp. z o.o. dokonała częściowej zapłaty z tytułu faktur na konto M.O., w łącznej kwocie 110 000 zł. Do zapłaty pozostaje kwota 66.723,94 zł. Organ, powołując treść art. 168e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdził, że w opisanych okolicznościach zasadne jest nałożenie kary pieniężnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł w terminie P.P., zarzucając naruszenie art. 168e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podniósł, że wskutek dokonania wpłat, wierzytelności wygasły, zatem nie może być w tym zakresie mowy o uchylaniu się spółki. Zdaniem P.P..nałożona na niego kara jest faktycznie sankcją za skorzystanie z przysługujących spółce środków zaskarżenia i odwołanie się od postanowienia w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty wierzytelności. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 27 lipca 2012r., znak [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 168e § 1 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ w uzasadnieniu omówił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Stwierdził, że "A" sp. z o.o. nie dopełniła obowiązków, spoczywających na niej jako na dłużniku zajętej wierzytelności. Wskazał, że wpłaty kwot na rzecz zobowiązanego miały miejsce po zajęciu wierzytelności, bez wiedzy i zgody organu egzekucyjnego. Uzasadniało to nałożenie kary na podstawie art. 168e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że skarżący nie powołał żadnych argumentów, przemawiających za złagodzeniem wymiaru kary pieniężnej. Zdaniem organu drugiej instancji, Naczelnik Urzędu Skarbowego, nakładając karę, nie przekroczył granic uznania administracyjnego, nie dopuścił się też ekscesu administracyjnego. Odnosząc się do zarzutu, jakoby postanowienie było sankcją za skorzystanie przez spółkę ze środków zaskarżenia, Dyrektor Izby Skarbowej uznał takie stwierdzenia za niezasadne. Wskazał, że postanowienie określające wysokość nieprzekazanej wierzytelności oraz postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej zostały wydane tego samego dnia. P.P., wnosząc w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagał się uchylenia postanowienia organu drugiej instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, a nadto zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 168e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu skarżący kwestionował istnienie obowiązku po jego stronie, wskazując, że roszczenia M.O. są bezzasadne i pozostają sporne. Brak zatem podstaw do nałożenia kary pieniężnej. Dyrektor Izby Skarbowej, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów innych niż w niej podniesione. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość zastosowania art. 168e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do tego przepisu, na dłużnika zajętej wierzytelności, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności lub prawa majątkowego, można nałożyć karę pieniężną do wysokości 3.800 zł. Przepis ten nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku orzeczenia o karze pieniężnej. Ustawodawca, używając sformułowania "można nałożyć karę pieniężną" ukształtował tę instytucję na zasadzie uznania administracyjnego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 26 lutego 2009r., sygn. akt III SA/Łd 401/08, Lex Omega nr 686509). Sądowa ocena rozstrzygnięć uznaniowych sprowadza się zatem do analizy, czy wydanie aktu administracyjnego zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem i czy organy administracji publicznej ustaliły w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości stan faktyczny sprawy. Muszą się w nim mieścić wszelkie okoliczności istotne, to jest takie, które pozwolą na trafne zastosowanie przepisów prawa materialnego. W postępowaniu egzekucyjnym – zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy k.p.a. Dotyczy to w szczególności zasad ogólnych, a także unormowań, regulujących postępowanie wyjaśniające. Wskazać też trzeba, iż jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy materialnej. Organy administracji publicznej są obowiązane do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes stron. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach kodeksu, między innymi w art. 77 § 1 k.p.a., stosownie do którego organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, art. 80 k.p.a.- zgodnie z którym udowodnienie danej okoliczności ma nastąpić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a także art. 107 § 3 k.p.a., który organom administracji nakazuje w uzasadnieniu decyzji wskazać fakty uznane za udowodnione, dowody będące podstawą ustaleń faktycznych oraz omówić, dlaczego innym dowodom odmówiono mocy dowodowej i wiarygodności; nadto uzasadnienie powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Ten ostatni przepis, na mocy art. 126 k.p.a., znajduje zastosowanie również w odniesieniu do postanowień. W orzecznictwie słusznie przyjmuje się, że przy rozstrzygnięciu kwestii nałożenia bądź nienałożenia kary na podstawie art. 168e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przy skonkretyzowaniu jej wysokości organ egzekucyjny korzysta z tzw. "luzu decyzyjnego" w granicach uznania administracyjnego. Nie oznacza to jednak dowolności w działaniu tego organu. Organ egzekucyjny ma możliwość wyboru optymalnego rozstrzygnięcia a motywy, którymi się kierował winien wyjaśnić w uzasadnieniu postanowienia nakładającego karę pieniężną. Kara taka winna być karą sprawiedliwą, adekwatną do rodzaju i stopnia naruszenia prawa, proporcjonalną do możliwości płatniczych karanego i jednocześnie odpowiednio dolegliwą. Wszystkie te kwestie winny być rozważone w uzasadnieniu postanowienia nakładającego karę (zob. powołany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi). Analiza treści wydanych w niniejszej sprawie postanowień prowadzi do wniosku, że organy obu instancji nie rozważyły okoliczności, które mogły uzasadniać bądź nie nałożenie kary. Uzasadnienia postanowień nie pozwalają również ustalić, z jakich przyczyn kara została nałożona w maksymalnej wysokości, przewidzianej w ustawie. Kwestii nałożenia kary nie poddano ocenie ani pod kątem interesu społecznego, ani też interesu oraz sytuacji skarżącego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w ogóle nie zawarł w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia rozważań na temat uznania administracyjnego i nie podał żadnych motywów, którymi kierował się ustalając wysokość kary. Dyrektor Izby Skarbowej dostrzegł co prawda, że postanowienie wydawane jest w oparciu o uznanie administracyjne, jednak poprzestał na stwierdzeniu takiego stanu rzeczy, a zatem nie usunął uchybień, które cechowały postanowienie organu pierwszej instancji. Należy zatem stwierdzić, że oba wydane w sprawie postanowienia zapadły z naruszeniem art.7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 18 ustawy o postępowaniu administracyjnym w administracji. Obligowało to Sąd do wyeliminowania obu postanowień z obrotu prawnego. Rozpatrując sprawę ponownie, organy egzekucyjne winny rozważyć wszystkie okoliczności, mające wpływ na samo zastosowanie kary pieniężnej oraz na jej wysokość. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I. wyroku, za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. W punkcie II. wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w punkcie III. wyroku, za podstawę biorąc art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.