I SA/Kr 1577/13

|Sygn. akt I SA/Kr 1577/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Grażyna Firek (spr.), Protokolant st.sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r., sprawy ze skargi j.z., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 9 stycznia 2013 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych). Postanowieniem z dnia 31 października 2012r., znak (...).Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 58 w zw. z art. 59 § 1 k.p.a. i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówiło J.Z.przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, tj. zajęcie prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego organem rentowym. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 17 sierpnia 2012r. J.Z. wniósł o przywrócenie opisanego terminu. Zwrócił uwagę na swój wiek, niepełnosprawność oraz jednoosobowo prowadzone gospodarstwo domowe. Zaznaczył, że stan jego zdrowia ulega pogorszeniu, nagle traci przytomność, ale przyczyn jeszcze nie zdiagnozowano. Na opisane problemy nałożył się dramat rodzinny – śmierć przyrodniego brata. Czynności związane z pochówkiem zajęły mu sześć tygodni, co doprowadziło J. Z. do depresji. Kolegium omówiło przesłanki przywrócenia terminu, wynikające z art. 58 k.p.a., wskazując, że muszą one wystąpić łącznie. Następnie skupiło się na przesłance braku winy, powołując orzeczenia sądów administracyjnych i stwierdzając, że J. Z. tej przesłanki nie uprawdopodobnił. Kolegium zaznaczyło, że zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego wraz z pouczeniem odebrał osobiście w dniu 27 czerwca 2012r. Dokumenty, złożone przez J. Z. nie potwierdzają, aby od tego dnia do dnia 11 lipca 2012r. nie mógł wnieść przedmiotowej skargi. Co do zasady bowiem zły stan zdrowia nie stanowi w każdym przypadku przesłanki przywrócenia terminu. J. Z. wniósł w terminie zażalenie na powyższe postanowienie, żądając jego "anulowania" i ponownego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 9 stycznia 2013r., znak (...)., wydanym na podstawie art. 58 w zw. z art. 59 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Omówiło następnie zasady przywracania terminu, wynikające z art. 58 § 1 k.p.a. i stwierdziło, że okoliczności, podniesione przez J. Z. nie uprawdopodobniły braku winy po jego stronie. Zdaniem organu, choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy wystąpiła nagle i uniemożliwia samodzielne dokonanie czynności. Natomiast długotrwała niedyspozycja nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu. Podobnie traumatyczna sytuacja, związana ze śmiercią przyrodniego brata, nie wyklucza całkowicie możliwości terminowego złożenia skargi. J. Z. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem, wnosząc w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucił, że zaskarżone postanowienie opiera się na chybionej kwalifikacji jego stanu zdrowia, a nadto narusza zasadę obiektywizmu poprzez tolerowanie łamania prawa w Urzędzie Miasta Krakowa. W skardze polemizował głównie ze stanowiskiem Kolegium co do winy w uchybieniu terminu. Nadto zarzucił, że wobec niego stosowane było bezwzględne eliminowanie możliwości zaskarżenia egzekucji, podczas gdy Kolegium zaniechało wydawania postanowień sygnalizacyjnych wobec Urzędu Miasta K.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 26 listopada 2013r. J. Z. wniósł o przeprowadzenie dowodu – powołanie biegłego lekarza psychiatry w celu zweryfikowania stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do stanu zdrowia skarżącego po otrzymaniu zawiadomienia o egzekucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich naruszeń sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Na wstępie omówić wypada kwestię formalną – zgłoszony przez skarżącego dowód z opinii biegłego lekarza psychiatry. Co do zasady sąd administracyjny kontroluje jedynie zgodność z prawem aktów, wydanych przez organy administracji publicznej. Nie prowadzi zatem własnego postępowania dowodowego, weryfikuje jedynie, czy okoliczności faktyczne sprawy zostały przez organ ustalone prawidłowo. Jedynym wyjątkiem jest możliwość przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentu. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie ma zatem możliwości korzystania ze źródeł dowodowych innych niż dokument, w tym nie może dopuścić dowodu z opinii biegłego. Wniosek dowodowy skarżącego podlegał zatem oddaleniu. Na marginesie wyjaśnić należy, że kwestia merytorycznej oceny przesłanki braku winy w przywróceniu terminu – a z tym wiązała się teza dowodowa – nie ma na obecnym etapie postępowania znaczenia, a to z uwagi na wady zaskarżonego postanowienia, prowadzące do jego uchylenia i powodujące, że sprawa musi być rozpatrzona przez organy administracji ponownie. W niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie dokonały bowiem wnikliwej oceny, jaką czynność w postępowaniu egzekucyjnej w istocie podjął skarżący. Nie wyjaśniły zatem, czego wniosek o przywrócenie terminu dotyczy. W piśmie procesowym z dnia 17 sierpnia 2012r. (k. 59 akt administracyjnych) J. Z. wskazał, że domaga się przywrócenia terminu na wniesienie skargi w sprawie wymienionej w nagłówku – czyli w sprawie postępowania egzekucyjnego wszczętego przez Prezydenta Miasta K.. Prezydent Miasta K. wezwał go pismem z dnia 30 sierpnia 2012r. (k. 61 akt administracyjnych) do precyzyjnego określenia charakteru pisma – przez wskazanie, czy stanowi ono zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, czy jest to inny środek ochrony prawnej w tym postępowaniu, np. skarga na czynności egzekucyjne, czy też pismo to ma jeszcze inny charakter. Prezydent przytoczył treść art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm. – dalej oznaczana jako u.p.e.a.), nadto omówił czym jest skarga na czynności egzekucyjne, uregulowana w art. 54 u.p.e.a. W odpowiedzi J.Z.i skierował do Prezydenta Miasta Krakowa dwa pisma. W piśmie datowanym na dzień 24 września 2012r. (k. 65-67 akt administracyjnych) wskazał, że skarga wykazuje nieistnienie obowiązku opłacania mandatów. Dołączył też pismo, datowane na dzień 17 sierpnia 2012r. (k. 68-69 akt administracyjnych), zatytułowane "skarga na czynności administracyjne i egzekucyjne...". Prezydent Miasta K. uznał zatem, że J. Z. wniósł skargę w trybie art. 54 u.p.e.a. oraz wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia i przekazał ją do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W rezultacie Kolegium wydało postanowienia, opisane wyżej. W ocenie Sądu na podstawie pism skarżącego nadal nie da się jednoznacznie określić, jaki charakter miało jego pismo z dnia 17 sierpnia 2012r., a zatem o przywrócenie terminu do jakiej czynności J. Z. się stara. Pisma na k. 65 – 68, wbrew stanowisku organów administracji, wcale tego nie wyjaśniają. Co prawda skarżący zatytułował wniesiony środek prawny jako "skargę na czynności administracyjne i egzekucyjne...". Mogłoby to sugerować, że chodzi o skargę, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Jednakże uzasadnienie "skargi" zawiera argumenty, które wydają się być próbą uzasadnienia, że na skarżącym żaden obowiązek nie ciąży. Wyraźnie podkreślił to J. Z. w piśmie z dnia 24 września 2012r., gdzie podał, że w skardze wykazał nieistnienie obowiązku opłacania mandatów. Treść obu pism, oceniana łącznie sugeruje, że skarżący w istocie wnosił zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji. Zgodnie bowiem z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m. in. nieistnienie obowiązku. Kwestię przedmiotu skargi/zarzutu, wniosku o przywrócenie terminu organy administracji publicznej uznały przedwcześnie za wyjaśnioną, podczas gdy treść pism skarżącego nie dawała do tego podstaw. Trzeba przypomnieć, że w przypadku tych dwóch środków prawnych inna jest właściwość organów. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty rozpatruje organ egzekucyjny. Natomiast do rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego właściwy jest organ nadzoru (art. 54 § 5 u.p.e.a.). W konsekwencji inna będzie też właściwość organów administracji publicznej do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia każdego z tych środków. Zgodnie z art. 19 k.p.a., który w postępowaniu egzekucyjnym znajduje odpowiednie zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a., organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Rzeczą organów – a w szczególności Samorządowego Kolegium Odwoławczego – było wnikliwe ustalenie, jaki środek prawny wnosi skarżący i w konsekwencji – czy chce przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów, czy do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Postanowienia, wydane bez zbadania tej kwestii są wadliwe w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy. Z tego też powodu należało wyeliminować je z obrotu prawnego. Niezależnie od powyższego przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 58 §1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Kolegium w obu postanowieniach przytoczyło i omówiło te przepisy, jednak nie wyciągnęło z ich treści prawidłowych wniosków. Słusznie dostrzegło, że przesłankami przywrócenia terminu są: wniosek zainteresowanego, zachowanie siedmiodniowego terminu od dnia ustania przyczyny, dokonanie czynności, dla której określony był termin, a nadto uprawdopodobnienie braku winy. Jednak błędnie skupiło się wyłącznie na ostatniej z tych przesłanek. Trzeba wskazać, że choć wszystkie te cztery przesłanki wystąpić muszą łącznie, to mają charakter zróżnicowany. Trzy pierwsze: wniosek, termin oraz dokonanie czynności, są przesłankami formalnymi. Dopiero zrealizowanie ich trzech łącznie umożliwia badanie czwartej przesłanki, czyli istoty kwestii przywrócenia terminu – czy uchybienie temu terminowi było przez stronę zawinione. W niniejszej sprawie Kolegium od razu przeszło do analizy winy skarżącego. Bezsporne było, że skarżący wniosek o przywrócenie terminu złożył, dokonał też czynności, dla której termin był określony. Natomiast Kolegium w ogóle nie zajęło się tym, czy J. Z. wniósł prośbę o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od momentu ustania przyczyny uchybienia. Takie działanie stanowi naruszenie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Rozpatrując sprawę ponownie, Kolegium w pierwszej kolejności ustali, jakiej czynności dotyczy wniosek o przywrócenie terminu, mając na uwadze również to, jaki organ będzie właściwy do jego rozpatrzenia. Następnie rzeczą organu właściwego będzie ustalenie, czy skarżący dochował terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Dopiero w wypadku ustalenia, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, umożliwi rozpatrzenie kwestii braku winy skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku, za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II. wyroku, za podstawę biorąc art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.