I SA/Kr 1598/08

PostanowienieWSA w Krakowie2009-04-30

Skład orzekający: Michał Śmiałowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP, strona skarżąca jest zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, a jeśli nie, to czy powinna otrzymać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata?
Ratio decidendi
Sąd umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e PPSA, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Jednocześnie sąd ustanowił adwokata dla strony, uznając, że jej sytuacja materialna (brak dochodów, utrzymanie przez matkę, wysokie zadłużenie) uniemożliwia jej poniesienie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.
Stan faktyczny
E. O. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie skargi na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek. Skarżący od pół roku leczy się na depresję, nie uzyskuje dochodów, utrzymuje się z emerytury matki, a jego zadłużenie wobec ZUS wynosi około 60 000 zł. Posiada jednak nieruchomość rolną.
Rozstrzygnięcie
1. Ustanowiono dla E. O. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. 2. Umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. O. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Prezesa ZUS, z dnia 09.10.2008r. , znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne , zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP postanawia: 1. ustanowić dla E. O. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka 2. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzyć Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie skargi na decyzję Prezesa ZUS, z dnia 09.10.2008r. , znak [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne , zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" E. O. ur. w 1964r. pozostaje na utrzymaniu matki H. O. ur. w 1934 r. która otrzymuje emeryturę wynoszącą 790,16 zł. miesięcznie , netto. Po podwyżce z marca 2009r. świadczenie wynosi 834 zł. z tym, że na lekarstwa wydawana jest kwota 300-400 zł. E. O. od pół roku leczy się na depresję. Nie uzyskuje żadnych dochodów , czasem nie stać go na wykup lekarstw , wtedy pomaga mu finansowo również siostra - J. H. Nie posiada oszczędności, samochodu , nawet telewizora. Jest natomiast właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 0,497 ha. Jego zadłużenie na rzecz ZUS opiewa na kwotę ok. 60 000 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadminisrtracyjne prowadzone pod sygn. akt I SA/Kr 1598/08 niewątpliwie dotyczy spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia pełnomocnika. Przesłanką wymagającą oceny jest wobec tego fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sytuacja E. O. nie daje zdaniem orzekającego możliwości poniesienia przez niego kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika bez pogorszenia warunków bytowych . Nie posiada on dochodów , żadnych oszczędności i funkcjonuje praktycznie dzięki pomocy matki , która uzyskuje niewysoką emeryturę. Stąd też, zdaniem orzecznika , konieczność opłacenia pełnomocnika zagroziłaby egzystencji E. O. a wręcz uniemożliwiłaby realizację jego podstawowych potrzeb życiowych. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) oraz na podstawie art. 161§1 pkt. 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło