I SA/Kr 1604/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.R. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21.08.2015r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów egzekucyjnych, postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 21.08.2015r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów egzekucyjnych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", S.R. ur. w 1971r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką M.R. ur. w 1997r. oraz synem A.R. ur. w 2001r. Rodzina mieszka w domu znajdującym się w miejscowości R., gmina A., usytuowanym na działce o pow. 0,3690 ha, będącym własnością V.R.. Nieruchomość ta obciążona jest hipoteką umowną łączną w kwocie 4 754 822,94 zł. Wszczęte jest także w stosunku do niej postępowanie egzekucyjne. Wnioskodawca jest wspólnikiem "R" spółka komandytowa. W 2014r z tego tytułu nie uzyskał żadnego dochodu ani przychodu. Z innych źródeł w tym samym roku uzyskał 5 340 zł. przychodu. S.R. na mocy ugody zwartej dnia 02.12.2014r. przed Sądem Rejonowym w W. otrzymuje alimenty w wysokości 750 zł., miesięcznie na każde dziecko. Koszty utrzymania dzieci , obejmujące wydatki na wyżywienie, dojazdy do szkół, ubrania, wynoszą łącznie ok. 1200 zł. (2 x 600 zł. = 1200 zł.). Koszty utrzymania domu stanowią natomiast kwotę ok. 300 zł., miesięcznie, w sezonie zimowym ok. 400 zł., miesięcznie. Saldo jednego rachunku bankowego wnioskodawcy wynosi – 307,73 zł., a drugiego – 263,85 zł. Strona skarżąca nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja SR.. nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych. Ma on na utrzymaniu dwójkę dzieci a jedynym źródłem dochodu są alimenty otrzymywane na nie, w łącznej kwocie 1500 zł. Z wysokości wymienionych kosztów utrzymania strony skarżącej, wynika natomiast ewidentnie, że środki te nie pozwalają na poczynienie jakichkolwiek oszczędności na poniesienie kosztów sądowych, bez uszczerbku w warunkach egzystencji rodziny. Biorąc więc pod uwagę powyższe oraz fakt , że wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, nieruchomości czy przymiotów wartościowych, mogących ulec spieniężeniu, przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i przyznać prawo pomocy w żądanym zakresie. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. ).