I SA/Kr 1609/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2015r na posiedzeniu niejawnym wniosku R.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lipca 2014r. Nr. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2008r. oraz za okres I – XII 2009r. i za I – VI 2010r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. W dniu 29października 2014r. skarżący R.K. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lipca 2014r. wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na aktualny brak jakichkolwiek bieżących dochodów, bezrobocie, niepełnosprawność w stopniu lekkim członka rodziny. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Utrzymuje się z pomocy rodziny. Obydwoje małżonkowie są osobami bezrobotnymi, na dowód czego przedkłada stosowne zaświadczenia. Z dodatkowych oświadczeń skarżącego nadesłanych na wezwanie Sądu wynika, iż z dniem 5 lutego 2014r. wnioskodawca zawiesił działalność gospodarczą a od dnia 10 września 2014r. został zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Natomiast jak wynika z dołączonego zeznania podatkowego za 2013r. w tymże roku skarżący wykazywał jeszcze przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 146 297,25 zł. Małżonka nie osiągała żadnych dochodów. Miesięczne wydatki rodziny skarżącego oscylują w granicach 800 zł na dowód czego załącza rachunki za ostatni okres rozliczeniowy za gaz, wodę, prąd i telefon. Wydatki te pokrywane są ze świadczeń otrzymywanych od rodziny. Z oświadczeń skarżącego znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż nie posiada on na własność żądnych nieruchomości , natomiast małżonka jest właścicielem domu na zasadzie majątku odrębnego. Skarżący nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Wykazuje natomiast samochód osobowy F. z 1999r. Do pisma załączone zostały kopie następujących dokumentów: wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 marca 2014 roku z potwierdzeniem zawieszenia z dniem 5 lutego 2014 roku prowadzenia działalności gospodarczej pod firmą R.K.Firma Handlowo – Usługowa "M.", decyzji Prezydenta Miasta z dnia 10 września 2014 roku o uznaniu R. K. za osobę bezrobotną, oraz odmowie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z Funduszu Pracy, zeznania PIT-36 o wysokości dochodu R. K. i M. K. w roku podatkowym 2013,wyciągów z rachunku bankowego R. K. i M. K. w Banku Pekao za okres od września do listopada 2014 roku, wyciągów z rachunku bankowego firmy R. K.Firma Handlowo – Usługowa "M." za okres od września do listopada 2014 roku, faktury roku za usługi telekomunikacyjne na kwotę 146,45 zł, odcinka płatności kwoty 250,44 zł za energię elektryczną, faktury za wodę i ścieki na kwotę 416,47 zł oraz decyzji Prezydenta Miasta z dnia 7 grudnia 2012 roku o uznaniu M. K.za osobę bezrobotną. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W ocenie orzekającego, skarżący wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie uiścić należnych na obecnym etapie postępowania oraz ew. przyszłych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności aktualną, specyficzną sytuację obydwojga małżonków, ich bezrobocie, brak stałych dochodów, zwyczajowe koszty utrzymania - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych w formie wpisu sądowego należnego od złożonej skargi oraz przyszłych kosztów. W ocenie orzekającego R. K. uwiarygodnił, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu. Skarżący nie posiada żadnego majątku nieruchomego. Aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje żadnych dochodów. Od 10 września bieżącego roku jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Bezrobotną jest również małżonka skarżącego, M. K.. Aktualnie małżonkowie K. nie osiągają żadnych dochodów. Korzystają z pomocy finansowej rodziny, która opłaca bieżące rachunki za media, zakupuje żywność i środki czystości. Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżącego – brak stałych dochodów, brak oszczędności, wykazane koszty utrzymania, pomoc rodziny, bezrobocie - w odniesieniu do należnego na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego - uiszczenie wymaganych kosztów postępowania mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie podstawowych potrzeb życiowych. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący – na podstawie przedstawionych danych i oświadczeń - do takich osób aktualnie należy. Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej i bytowej skarżącego zwolnienie go od kosztów sądowych w formie wpisu sądowego i ewentualnych innych kosztów, umożliwiając mu tym samym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, należy uznać za zasadne. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270).