I SA/Kr 1620/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2011r na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 lipca 2011r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 23 sierpnia 2011r. skarżący A.K. złożył wraz ze skargą, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie swej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 lipca 2011r. wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009r. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku podaje, iż sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania wnioskodawcy. Wskazuje, iż posiada zaległości w ZUS, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi dochodów. Ma na utrzymaniu niepracującą żonę, która nie posiada własnego dochodu, a jedynie zasiłki na dzieci. Wnioskodawca wskazuje, iż spłaca kredyty o łącznej wartości miesięcznych rat – około 4000 zł. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz 5 dzieci. Źródłem utrzymania rodziny są dochody skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości - jak podaje około 4000 zł oraz zasiłek rodzinny na dzieci w łącznej kwocie 600 zł. Strona wskazuje, iż z tytułu prowadzonej działalności Firma nie uzyskuje żadnych dochodów podlegających opodatkowaniu. Wskazuje, iż do US odprowadzany jest tylko co miesiąc podatek od pracowników PIT 4 w kwocie 122 zł. Podaje, iż miesięcznie koszty utrzymania to: telefon 35 zł oraz 1481,94 zł, gaz – 266,61 zł, energia elektryczna – 499,43 zł, koszty rat kredytowych – łącznie 4 134,23 zł. Z oświadczenia skarżącego, znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż żona posiada dom o pow. 140 m2, nieruchomość rolną zalesioną. Jako nieruchomości wspólne skarżący wymienia działki o pow. 44 ar wraz z domem w stanie surowym. Wnioskodawca nie wykazuje faktu posiadania oszczędności, akcji. Wskazuje natomiast na fakt posiadania 5 samochodów w tym 2 samochodów dostawczych oraz 3 osobowych. Skarżący na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków swego wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawia zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2010, z którego wynika, iż jego przychód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej ( działalność usługowo – budowlana ) wyniósł 572 363,00 zł, koszty 542 411,90 zł, natomiast dochód wyniósł 29 951,10 zł. Ponadto skarżący przedstawia szereg faktur i rachunków potwierdzających wydatki na media, harmonogram spłat kredytowych, xero dowodów rejestracyjnych posiadanych samochodów oraz wyciągi z kont bankowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącego należy stwierdzić, że uiszczenie aktualnie wymaganych kosztów sądowych jest możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. W ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego należnego od złożonej skargi, które to koszty są wymagane na obecnym etapie postępowania bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę udokumentowaną sytuację materialną skarżącego, fakt, iż skarżący osiąga stałe dochody z tytułu prowadzenia przez siebie działalności gospodarczej, określane na kwotę około 4000 zł, dochody z zasiłków, posiadany majątek nieruchomy ( skarżący wykazuje dwa domy, działki ), który zawsze może jego właścicielowi przynosić pożytki przy ew. braku bieżących środków finansowych, własność 5 samochodów, których posiadanie nie należy do niezbędnych elementów życia, nawet wobec zwyczajowo przyjętych i udokumentowanych kosztów utrzymania - nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych. Przede wszystkim dlatego, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą o charakterze usługowo – budowlanym , która generuje znaczny przepływ środków finansowych, co uwidocznione jest na przedstawionych Sądowi rachunkach bankowych. Wnioskodawca wskazuje, iż prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi bieżących dochodów. Wykazany brak bieżących dochodów nie jest jednak jednoznaczny z brakiem faktycznym środków finansowych. Skarżący bowiem na bieżąco obraca znacznymi finansami ( przychody za rok 2010 wyniosły 572 363,00 zł ). Wykazany zaś brak dochodów jest tylko księgowym wynikiem bilansowym. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, w poprzednim roku bilansowym firma przyniosła dochody określane na kwotę 29 951,10 zł. Aktualnie zaś, z przedstawionych przez skarżącego rachunków bankowych wynika, iż w okresie od 1 września 2011r. do 13 listopada 2011r. suma uznań na rachunku wyniosła 141 477,61 zł , a obciążeń 133 466,85 zł. Wynika z tego, że na bieżąco wnioskodawca obraca kwotami środków finansowych, znacznie przewyższającymi wysokość należnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. Skarżący wykazuje również obciążenia kredytowe na sumę miesięczną około 4000 zł. Trzeba jednak zaznaczyć, iż fakt spłaty zaciągniętych kredytów sam w sobie nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, a spłata zobowiązań z tego tytułu nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte zaś przez stronę kredyty świadczą o jej zdolnościach płatniczych, a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy ( post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05). Skarżący ponadto wykazuje znaczny majątek, tak nieruchomy ( dwa domy, w tym jeden w budowie ), działki, a także pięć samochodów – Renault, Peugeot, Nissan, BMW. Mercedes Benz. Nie można zatem stwierdzić, iż osoba posiadająca tak znaczny majątek jest osobą ubogą, wymagającą wsparcia ze strony Państwa. Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów tj. wysokości stałego dochodu rodziny skarżącego, posiadanym majątku, specyfice prowadzonej działalności gospodarczej, a co się z tym wiąże - obracaniu na bieżąco znaczącymi środkami finansowymi w ramach prowadzonej przez wnioskodawcę tejże działalności - nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych. Należy ponadto zaznaczyć, iż zgodnie z powszechnie obowiązującym poglądem w doktrynie i orzecznictwie, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, a ma to miejsce w niniejszej sytuacji strony. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, ze względu na wykazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art.200,203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Podsumowując należy zaznaczyć, iż w przedstawionej przez wnioskodawcę aktualnej sytuacji finansowej zwolnienie go od kosztów sądowych byłoby niezasadne. Konieczność zaś poniesienia przez wnioskodawcę kosztów sądowych w formie wpisu należnego od złożonej skargi, które to koszty na tym etapie postępowania są wymagane, nie naraża skarżącego na pogorszenie jego warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).