I SA/Kr 1641/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 października 2008r. nr [....] w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą w ½ od uiszczenia wpisu sądowego od skargi, 2. w pozostałym zakresie oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca A. K., działając przez pełnomocnika, złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 października 2008r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. W dniu 26 stycznia 2009r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek pełnomocnika Skarżącej o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w 80%. Postanowieniem z dnia 20 marca 2009r. sygn. akt I SA/Kr 1641/08 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych postanowił oddalić wniosek. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż to na Skarżącej spoczywał obowiązek wykazania niemożności ponoszenia kosztów sądowych. Wobec braku możliwości określenia rzeczywistej relacji wydatków do dochodów Skarżącej stwierdzono, iż Skarżąca nie wykazała przesłanek warunkujących Jej prawo pomocy. Od przedmiotowego postanowienia pełnomocnik Skarżącej w ustawowym terminie złożył sprzeciw, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przyznanie wnioskowanego częściowego zwolnienia od kosztów. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, iż zamiast wysuwać przypuszczenia co do możliwości płatniczych Skarżącej, konieczne było wezwanie jej o wyjaśnienie okoliczności budzących wątpliwości. Wymaga tego art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także art. 255 tej ustawy. Strona skarżąca ściśle wykonała Zarządzenie z dnia 23 lutego 2009r., a powołane przepisy nie zabraniają kontynuowania postępowania wyjaśniającego. Wprost przeciwnie, generalną zasadą, także omawianego postępowania, jest wszechstronne wyjaśnienie istotnych - dla rozstrzygnięcia - okoliczności sprawy. Nie kontynuując postępowania uniemożliwiono Skarżącej wskazanie, że powodem niewykorzystywania emerytury przelanej w dniu [...].12.2008r. na jej rachunek bankowy było zajęcie tego rachunku bankowego przez Urząd Skarbowy i niemożność dysponowania środkami na tym rachunku znajdującymi się do dnia [...].03.2009r. Do czasu otrzymania kolejnej emerytury (za styczeń 2009r.) -już drogą przekazu pocztowego - potrzeby materialne Skarżącej zaspokoiła przejściowo jej siostra. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest zakresie stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Należy zauważyć, również, co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, iż zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu regulacja w nim zawarta, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 powołanej ustawy, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, (o którym mowa powyżej), należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto podnieść należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego typu danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku strony skarżącej w przedmiocie częściowego zwolnienia z kosztów sądowych uznał, iż istnieją podstawy do jego uwzględnienia w części, dlatego zwolnił stronę skarżącą od obowiązku uiszczania ½ wpisu sądowego, działając w oparciu o zasadę, że nie można ograniczać prawa do sądu podmiotom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Skarżąca przedłożyła dokumenty, które wskazują na to, że jej sytuacja majątkowa, zdrowotna i rodzinna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie ponieść pełnych kosztów postępowania. Przedstawione okoliczności, a zwłaszcza fakt, iż Skarżąca jest schorowana, ponosi dość spore stałe miesięczne opłaty wskazują, zdaniem Sądu jednoznacznie, że uiszczenie przez Skarżącą całego wpisu sądowego w niniejszej sprawie stanowiłoby dla Jej gospodarstwa domowego zbyt duże obciążenie. Jednocześnie Sąd uznał, że przy dochodach brutto Skarżącej, nawet po odliczeniu stałych miesięcznych opłat, Skarżąca jest w stanie ponieść koszt połowy wpisu sądowego oraz pozostałych, ewentualnych kosztów postępowania sądowego. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1, art. 246 § 1 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak na wstępie.