I SA/Kr 1645/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 24.07.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za I,II,III, i IV kwartał 2009r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 24.07.2014r., nr [...] , w przedmiocie podatku od towarów i usług za I,II,III, i IV kwartał 2009r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A.S. ur. w 1976r. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i mieszka w budynku należącym do firmy, w której jest zatrudniony. Z tego tytułu nie ponosi żadnych kosztów. Z żoną pozostaje w faktycznej separacji. Ma on jednak na utrzymaniu troje dzieci, które mieszkają wraz z żoną: T., ur. w 2009r., T., ur. w 2007r., oraz K., ur. w 2006r. Wnioskodawca zatrudniony jest w "S" sp. z o.o. w Ł., na podstawie umowy o pracę, z wynagrodzeniem w wysokości ok. 1500 zł., miesięcznie, netto. W 2014r. z tego tytułu uzyskał dochód w wysokości 23 155,53 zł., przy przychodzie na poziomie 24 440,53 zł. Prowadzi on również działalność gospodarczą pod firmą : PPHU M. – Bud Usługi Budowlane A.S., która od pewnego czasu nie przynosi zysku. W 2014r. z tego tytułu poniósł on stratę w wysokości 50 565,77 zł., przy przychodzie na poziomie 25 470 zł. W I kwartale 2015r. podstawa opodatkowania dostawy towarów oraz świadczenia usług tej firmy wyniosła 6 327 zł. Miesięczne wydatki A.S. obejmują: koszty wyżywienia, ubrania, ubezpieczenia, podatki, opłatę za telefon i wynoszą łącznie 1200 zł. Wnioskodawca nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Prowadzone są natomiast w stosunku do niego liczne postępowania egzekucyjne, w których dochodzone należności opiewają na następujące kwoty: 2 711 633,61 zł.; 1 124 392,32 zł.; 174 521,30 zł.; 1 307 684,18 zł.; 366 920 zł.; 120 959,17 zł.; 96 182,32 zł.; 267, 28 zł.; 209 551,82 zł.; 3 893,70 zł.; 54 198,80 zł.; 86 666,12 zł. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Podkreślić należy również, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych (H.Knysiak – Molczyk (w:) T.Woś, H.Knysiak – Molczyk, M.Romańska , Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , Komentarz, Warszawa, LexisNexis 2009, s. 869). Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego 4340 zł. Suma ta ponad czterokrotnie przewyższa miesięczny dochód A.S. i w świetle przedstawionych okoliczności jest poza jego możliwościami płatniczymi. Warto natomiast podkreślić, iż strona skarżąca w niniejszym postępowaniu uiściła już wpis od skargi w wysokości 8679 zł. i jak wynika z akt sprawy o sygn. I SA/Kr 317/15 musiała zaciągnąć na ten cel pożyczkę. Stąd też w aspekcie przesłanek przyznania prawa pomocy wniosek należało uznać za uzasadniony. Nie można bowiem zmuszać strony skarżącej, w stosunku do której prowadzone są postępowania egzekucyjne na znaczne kwoty, ażeby chcąc skorzystać z prawa sądowej kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego, ciągle zadłużała się na kwoty znacznie przekraczające jej miesięczny dochód. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).