I SA/Kr 1652/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 8 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. C. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 maja 2014 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 sierpnia 2013 r. nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącą z wpisu sądowego, 2. w pozostałym zakresie oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 30 września 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła za pośrednictwem organu skarga H. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. W odpowiedzi na wezwanie o uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 6.158 zł skarżąca złożyła w dniu 23 listopada 2013 r. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, ewentualnie o zwolnienie od obowiązku uiszczania opłaty od skargi. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również z dokumentów i oświadczeń złożonych w terminie późniejszym do akt sprawy, m. inn w sprzeciwie, jak również w trybie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem M.C.. Pomiędzy małżonkami zamieszkującymi w domu należącym do ich córki N.C. istniej ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżąca otrzymuje rentę zdrowotną w kwocie 1.011,20 zł miesięcznie brutto (863, 19 zł netto), zaś jej mąż partycypujący w kosztach utrzymania uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia w firmie C. Sp. z o.o. w K. w wysokości 1680 zł brutto miesięcznie. Pełni również funkcję prezesa zarządu H. Sp. z o.o. w K., jednak z tego tytułu nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia. Wnioskodawczyni, ani jej małżonek nie posiadają żadnych oszczędności, akcji, obligacji, ani cennych ruchomości, w szczególności również pojazdów mechanicznych. Jedynie wykazano jako własność nieruchomość położoną w R. o pow. 0,0986 ha stanowiącą według oświadczenia drogę wewnętrzną. Wobec wnioskodawczyni toczą się nadto postępowania egzekucyjne. Koszty miesięcznego utrzymania skarżąca oceniła finalnie na łączną kwotę ok. 1.050 zł miesięcznie (w tym 600 zł żywność, 100 zł środki czystości, 150 zł lekarstwa, 100 zł prąd i 200 zł gaz płatny co dwa miesiące). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z art. 246 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) wynika natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze brzmienie cytowanych przepisów należy wskazać, że w opinii Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w części. Obecna sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawczyni jest bowiem na tyle trudna, co zostało wykazane w sposób wyczerpujący i dokładny, że zdaniem Sądu nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Przedstawione przez skarżącą okoliczności, a zwłaszcza fakt, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, jest schorowana i utrzymuje się z renty zdrowotnej w kwocie netto 863,19 zł, które to środki w całości konsumowane są na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb rodziny związanych z wyżywieniem, zakupem ubrania i środków czystości, opłatami za media, kosztami leczenia itp., że wnioskodawczyni nie posiada żadnego cennego majątku ruchomego, zamieszkuje w domu stanowiącym własność jej córki, żadnych oszczędności, z których można sfinansować koszty postępowania sądowego, zdaniem Sądu jednoznacznie wskazują na konieczność przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczania wpisu sądowego, który plasuje się na dość wysokim poziomie, bo wynosi 6.158 zł. Z pola widzenia nie może nadto umknąć okoliczność, że wprawdzie pozostający z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym mąż ma stały dochód w postaci wynagrodzenia za pracę, ale nie jest on wysoki, a nadto wobec skarżącej wszczęte zostały postępowania egzekucyjne, co drastycznie obniży rzeczywisty dochód rodziny. W opinii Sądu odmówienie wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy na tym etapie w sposób nieuprawniony zablokowałoby jej prawo do sądowej kontroli zaskarżonego aktu. Jednocześnie jednak Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku w całości i całościowego zwolnienia skarżącej z kosztów sądowych, które mogą powstać w przyszłości, jednakże nie muszą (w zależności od przebiegu postępowania w niniejszej sprawie), zwłaszcza w kontekście okoliczności, że skarżąca, jak i jej małżonek otrzymują stałe świadczenia, zaspakajają podstawowe potrzeby życiowe i nie pozostają w ubóstwie. Nie można zapominać, że instytucja prawa pomocy, jakkolwiek ma gwarantować realizację prawa strony do sądu, to jednak stanowi wyłom od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji RP). W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od wyżej określonego konstytucyjnego obowiązku. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 260, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak na wstępie.