I SA/Kr 1657/14

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015r na posiedzeniu niejawnym wniosku W. i A.Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 września 2014r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 16 stycznia 2015r. skarżący W. i A.Ś. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie SKO z dnia 29 września 2014r. wydane w przedmiocie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów. Skarżący domagają się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku podają, iż skarżąca jest przewlekle chora na serce, nadciśnienie, leczy się ortopedycznie. Skarżący natomiast cierpi na cukrzycę, schorzenia kręgosłupa – wymaga stałej opieki lekarskiej. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Rodzina utrzymuje się z emerytur obydwojga skarżących w kwotach 1400 zł oraz 1000 zł. Skarżący wskazują następujące koszty utrzymania - podatek od nieruchomości 100 zł, energia 250 zł, śmieci 52 zł, gaz 148 zł, woda 200 zł, leki 600 zł, żywność 750 zł, telefon 100 zł, wydatki na ś5rodki czystości , chemie 200 zł. Wykazane koszty w całości wyczerpują deklarowany dochód miesięczny. Z oświadczenia skarżących znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiadają oni na zasadach współwłasności dom o pow. 160 m2 z 1980 r., a także działkę rekreacyjną w K. o pow. 4,200 m2, obłożoną hipoteką na rzecz BGK. Nie wykazują natomiast faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przedstawili wyciąg z rachunku bankowego A.Ś. wg. stanu na dzień 6 luty 2015r. ze stanem konta równym 658,00 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Po analizie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy orzekający uznał, iż skarżący nie wykazali w sposób niewątpliwy, iż nie są w stanie uiścić wymaganych na obecnym etapie postępowania sądowego kosztów sądowych. W ocenie orzekającego, skarżący nie wykazali w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie są w stanie uiścić wpisu sądowego należnego od złożonej skargi bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Dane zwarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia danych zostało wykonane przez skarżących w wybiórczym zakresie. Stosownie do treści art. 255 cyt. ustawy – strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli jej oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też gdy budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń oznaczało, iż dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczały do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Orzekający nie dysponował szczegółowymi danymi dotyczącymi zarówno źródeł utrzymania skarżącego, rzeczywistej wysokości uzyskiwanych dochodów, jak również ponoszonych kosztów utrzymania. Wnioskodawcy wzywani byli o przedstawienie wyciągów z lokat bankowych, zeznań podatkowych, oświadczeń o byciu bądź nie udziałowcami Spółek, odpisów z ksiąg wieczystych obejmujących nieruchomości będące własnością skarżących, zaświadczeń o posiadaniu pojazdów mechanicznych, oświadczeń czy skarżący prowadzą działalność gospodarczą , a także wskazania czy budynek – pensjonat w Kościelisku przynosi dochody z dokładnym ich określeniem. Okoliczności tych skarżący nie wyjaśnili jednak w żaden sposób. W nadesłanej do Sądu korespondencji zatytułowanej jako uzupełnienie wniosku skarżący przysłali jedynie wyciąg z konta bankowego. Nie ustosunkowali się natomiast w żaden sposób do pozostałych wezwań zawartych w przesłanym im przez Sąd piśmie. Nie przedstawiają żadnych dokumentów potwierdzających dochody, koszty utrzymania, nie odpowiadają na podstawowe pytania. Nie przedstawiają żądanych zeznań podatkowych . Nie dokumentują również ponoszonych wydatków. Orzekający zatem nie ma żadnej obiektywnej możliwości stwierdzić, z czego w chwili obecnej utrzymuje się rodzina, a jeśli z działalności gospodarczej – to jakiej wysokości są to dochody, czy też obrót pieniądza. Nie określenie i nie udokumentowanie przez skarżących aktualnych faktycznych dochodów, określenia, czy prowadzą działalność gospodarczą, nie przedstawienie zeznań podatkowych, nie wyjaśnienie czy pensjonat w Kościelisku przynosi dochody - budzi wątpliwości co do faktycznych źródeł i wysokości tychże dochodów, z których pokrywane są wyliczone szczegółowo media i wszelkie koszty utrzymania rodziny. Nieudzielanie przez skarżących informacji w tym zakresie spowodowało, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące ich sytuacji majątkowej. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazali, że faktycznie znajdują się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Na marginesie należy zaznaczyć, iż Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie, albo odpowiedzi udziela enigmatycznie i niejasno bądź nie przedstawia żądanych dokumentów – co budzi wątpliwości. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych. Orzekający ma bowiem wątpliwości co do faktycznego stanu majątkowego skarżących, ich dochodów , faktycznych środków finansowych i majątkowych rodziny. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).