I SA/Kr 1657/14

sygn. akt I SA/Kr 1657/14 Kraków, dnia 16 stycznia 2017r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.S. i A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 czerwca 2014r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne postanawia: oddalić wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi W.S. i A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 czerwca 2014r. Nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 16 września 2016 r. oddalił wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy. Referendarz wskazał, że podane przez skarżących dane były niepełne, a mimo wezwania nie przedłożyli dokumentów, które umożliwiałyby ocenę ich sytuacji finansowej. W.S. i A.S.wnieśli w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Podnieśli, że W.S. otrzymuje emeryturę w kwocie 1470 zł brutto, a nie netto, orzekający pominął zajęcia, dokonywane na emeryturach przez organy skarbowe. Wskazali, że strona nie jest już właścicielem domu i nieruchomości w R., a wyciągi bankowe już dwukrotnie były składane do Sądu, obecnie zaś strona takich rachunków nie posiada (nie wskazano, o którym ze skarżących mowa). Skarżący zwrócili też uwagę, że przyznano im prawo pomocy w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 1343/13 oraz I SA/Kr 1945/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona w dniu 11 sierpnia 2014 r., co oznacza konieczność stosowania art. 260 § 1 p.p.s.a., w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016r., poz. 718 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z treści art. 260 p.p.s.a. (w brzmieniu, znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie) wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konsekwencją nie zrealizowania takiego wezwania jest oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. U podstaw zaskarżonego postanowienia legło stwierdzenie, że skarżący nie zrealizowali wezwania o przedłożenie dokumentów i informacji, o które referendarz wzywał w trybie art. 255 p.p.s.a. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości również co do tego, że inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, np. związanej z ponoszeniem nadzwyczajnych kosztów utrzymania, czy leczenia spoczywa na wnioskodawcy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W takiej sytuacji uznać trzeba, iż zainteresowana nie wykazała- w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a.- że nie stać jej na poniesienie wydatków, niezbędnych w postępowaniu sądowym. Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W niniejszej sprawie skarżący nie zrealizowali wezwania o nadesłanie oświadczeń dokumentów, a mianowicie nie przedłożyli wyciągów z ich kont bankowych obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągów z ich lokat bankowych, zeznań podatkowych za 2015r., oświadczenia określającego czy W.S.jest wspólnikiem lub udziałowcem jakiejś spółki (jeżeli tak, należało podać dokładną jej nazwę i wysokość posiadanych w niej udziałów, akcji), oświadczenia określającego czy A.S. jest wspólnikiem lub udziałowcem jakiejś spółki (jeżeli tak, należało podać dokładną jej nazwę i wysokość posiadanych w niej udziałów, akcji), odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością W.S., A.S., dowodów przelewów, przekazów, emerytur W.S., A.S., za ostatni miesiąc, zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością W.S., A.S. (obejmującego ich markę i rok produkcji), lub o ich braku, oświadczenia określającego czy małżonkowie prowadzą jakąś działalność gospodarczą, a także oświadczenia określającego czy budynek pensjonatu w Kościelisku przynosi im jakieś dochody, jeżeli tak należy je dokładnie określić. W ocenie Sądu całkowity brak współpracy ze strony skarżących rzeczywiście wyklucza poczynienie wyczerpujących ustaleń co do aktualnej sytuacji finansowej W.S. i A.S. W konsekwencji nie było możliwe dokonanie oceny zasadności przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Zaskarżone postanowienie jest zatem prawidłowe. Na taką jego ocenę nie mogą wpłynąć kwestie szczegółowe, podniesione w sprzeciwie, jak np. uwzględnienie kwoty netto w miejsce kwoty brutto, pominięcie zajęcia świadczeń emerytalnych czy też zbycie nieruchomości, położonej w Raszynie. Podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy stanowiło bowiem całkowite zlekceważenie wezwania referendarza. Kwestie niewykazane przez skarżących, np. to czy prowadzą oni działalność gospodarczą, czy osiągają dochody z prowadzenia pensjonatu oraz czy posiadają samochody, a jeśli tak, to jaka jest ich wartość – uznać należy za istotne dla oceny finansowych możliwości obu skarżących w kontekście możliwości przyznania im prawa pomocy. Niezasadna była również ta część sprzeciwu, która odnosi się do przyznania prawa pomocy w innych sprawach. Z urzędu Sądowi wiadomo, że w sprawie sygn. akt I SA/Kr 1945/14 istotnie przyznano skarżącym prawo pomocy postanowieniem z dnia 22 lipca 2016 r. Zauważyć jednak należy, że jak wynika z treści tego postanowienia, skarżący wykazali okoliczności, uzasadniające przyznanie im prawa pomocy. W tej samej sprawie wcześniejsze postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 czerwca 2015 r., odmawiające przyznania prawa pomocy wskutek niewykazania ustawowych przesłanek, zostało uznane przez Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe, a zażalenie skarżących oddalono (postanowienie z dnia 28 października 2015r., sygn. akt II FZ 768/15). Natomiast w sprawie sygn. akt I SA/Kr 1343/13 wniosek o przyznanie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania (postanowienie referendarza z dnia 4 grudnia 2015r.), a sprzeciw od tego zarządzenia został odrzucony (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 lutego 2016r.). Skoro nie zostały wykazane przesłanki do przyznania prawa pomocy, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 260 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.