I SA/Kr 166/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Paweł Dąbek (spr.) WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 2 stycznia 2023 r. nr SKO.Oś/4170/399/2022 w przedmiocie zaliczenia wpłaty z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę w całości. Postanowieniem z 2 stycznia 2023 r. nr SKO.Oś/4170/399/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: Kolegium) utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Jerzmanowice Przegini (dalej: Wójt) z 7 listopada 2022 r., nr FN.3135.2.224.2022.MP w sprawie zaliczenia H. K. (dalej: Skarżąca) wpłaty z 17 października 2022 r. wysokości 46,00 złotych z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za III kwartał 2020 r. Postanowienie Kolegium wydane zostało na skutek zażalenia Skarżącej, w którym wskazała, że Wójt przyjął w sposób nieuprawniony, iż Skarżąca posiada jakiekolwiek zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami. Wyjaśniła także, że dokonuje opłat zgodnie ze złożoną deklaracją jeden raz na kwartał, ponieważ oddaje śmieci jeden raz na kwartał. Kolegium utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie wskazało, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Tak więc ustawodawca postanowił, że opłata uiszczana jest za okresy miesięczne, obowiązek ten powstaje z końcem miesiąca, w którym mieszkaniec zamieszkiwał na danej nieruchomości. Tak więc nie ma możliwości uiszczania opłaty kwartalnie. Samo rozliczenie wpłaty nastąpiło prawidłowo. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżąca podniosła, że w zaskarżonym postanowieniu odniesiono się tylko do pisma z 7 listopada 2022 r., podczas gdy w tym piśmie Skarżąca odwołała się do wszystkich innych wcześniejszych wniosków, które były kierowane do Urzędu Gminy w Jerzmanowicach "od. 2019 r. i od dn. 21.07.2020 r.". Przypomniała również o pierwszej deklaracji złożonej 28 maja 2013 r. i późniejszych. Wskazała, że pisma te kierowała do Urzędu Gminy, ponieważ nie naliczano jej opłaty za śmieci zgodnie ze złożoną deklaracją i dodatkowymi pismami wyjaśniającymi. Podkreśliła, że pismo to potraktowano jako zażalenie, a nie rozpatrzono pod względem merytorycznym, ponieważ: (-) zostało wybiórczo potraktowane (nie wszystkie aspekty zostały wzięte pod uwagę); (-) nie rozpatrzono zapisu w deklaracji na podstawie której Skarżąca dokonuje opłat za wykonana usługę odbioru odpadów; (-) Skarżąca nie otrzymała decyzji do zapisów w deklaracji i pism wyjaśniających; (-) w ocenie Skarżącej nie jest zrozumiałe twierdzenie w odniesieniu do ustawy z 1996 r., że nie ma możliwości uiszczenia opłaty kwartalnie, gdy tymczasem w gminie opłaty dokonuje się kwartalnie; (-) nie rozpatrzono całości sprawy od początku wskazanych zaległość, jedynie o nich wspomniano; (-) nieruchomość, która jest małym gospodarstwem rolnym zamieszkuje się sezonowo naprzemiennie przez dwie osoby, dlatego zostały wykazane w deklaracji, ale po 1 miesiącu w kwartale, w kwartale zamieszkują przez 1 miesiąc albo wcale, właścicielka przebywa w swoim mieszkaniu w K., gdzie dokonuje opłat albo u męża za granicą, i podobnie jest z drugą osobą. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie Kolegium odpowiada prawu. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 – dalej: p.p.s.a.). Przedmiotem postępowania jest zasadność zaliczenia dokonanej wpłaty z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na poczet zaległości z nich wynikającymi. Opłata ta uregulowana została w ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022 r. poz. 2519 ze zm. – dalej: u.p.c.g.). Jak słusznie wskazało Kolegium, z art. 6i ust. 1 pkt 1 tej ustawy wynika, że obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Ustawodawca wyraźnie zatem wskazał, że okresem za który pobierane są opłaty, jest miesiąc kalendarzowy. Gmina, gospodarując odbiorem odpadów na swoim terytorium, nie ma swobody w ustaleniu częstotliwości uiszczania przez właścicieli należnej z tego tytułu opłaty, tj. wyboru czy będą one uiszczane za każdy tydzień, miesiąc czy kwartał. Kwestia ta została bowiem kategorycznie uregulowana w art. 6i u.c.p.g. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 28 października 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 527/20 – powoływane wyroki dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sam obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest niezależny od tego, czy doszło do faktycznego wytworzenia odpadów (por. wyrok WSA w Łodzi z 8 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Łd 220/21). Z kolei zamieszkiwanie, o którym mowa w art. 6c ust. 1 oraz art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. może oznaczać również czasowy pobyt (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 15 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Go 221/20). Jeżeli zatem mamy do czynienia z nieruchomością zamieszkałą, choć zamieszkanie to nie ma charakteru stałego, lecz następuje okresowo, istnieje obowiązek uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okresy wskazane przez ustawodawcę. W przypadku omawianej opłaty, nie mamy bowiem do czynienia z pełną ekwiwalentnością świadczeń, czyli wynagrodzeniem za faktycznie odebrane odpady. Wskazanie zaś przez Skarżącą w deklaracji, że opłatę będzie uiszczać raz na kwartał, uznać należy za bezskuteczną i to nie tylko z tego powodu, że termin uiszczenia opłaty wynika z powyżej wskazanego przepisu, lecz również z uwagi na brzmienie art. 6m ust. 1a u.p.c.g. Wynika z niego, że deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nie ma zatem możliwości wskazania w niej częstotliwości odbioru odpadów komunalnych, czy też wskazania okresów za które opłata ma być uiszczana. Prawidłowo zatem zostało uznane, że Skarżąca powinna uiszczać opłatę za każdy miesiąc kalendarzowy. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 6q u.c.p.g., w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm. – dalej: O.p.), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta (...). Odesłanie do tej ustawy ma istotne znaczenie, gdyż przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest prawidłowość sposobu zaliczenia przez Wójta, dokonanej przez Skarżącą wpłaty na poczet zaległego zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz naliczonych od tej zaległości odsetek. Podstawa prawna do dokonania takiego zaliczenia znajduje się w przepisach O.p. Zgodnie z art. 62 § 1 O.p. jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika. W myśl art. 62 §1a O.p. jeżeli na podatniku ciążą koszty doręczonego upomnienia, dokonaną wpłatę zalicza się w pierwszej kolejności na poczet tych kosztów. W sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie, z zastrzeżeniem § 4a (art. 62 § 4 O.p.). W art. 62 § 4a o.p. uregulowano z kolei przypadki, w których postanowienie o zaliczeniu wpłaty wydaje się wyłącznie na wniosek (tj. gdy wpłata w całości pokrywa kwotę główną zaległości wraz z odsetkami za zwłokę, gdy zaliczenie wpłaty następuje w całości zgodnie z żądaniem podatnika, gdy kwota wpłaty podlegającej zaliczeniu na poczet zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub kosztów upomnienia nie przekracza pięciokrotności kosztów upomnienia oraz gdy od wpłat dokonanych po terminie płatności nie naliczono odsetek za zwłokę zgodnie z art. 54 § 1 pkt 5), co jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 55 O.p. odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego (§ 1), zaś jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę (§ 2). Uwzględniając powyższe regulacje należy stwierdzić, że wobec dokonania przez Skarżącą zapłaty z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi po terminie płatności, Wójt zasadnie dokonał rozliczenia wpłaty zarówno na należność główną, jak i odsetki w stosunku, w jakim w dniu wpłaty kwota zaległości pozostawała do kwoty odsetek za zwłokę, gdyż w świetle obowiązujących przepisów miał taki obowiązek. Zatem skoro uiszczona przez Skarżącą kwota nie pokrywała kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, to właściwym było jej proporcjonalne zaliczenie w myśl art. 55 § 2 O.p. Wskazać również należy, że postanowienie wydane na podstawie art. 62 § 4 O.p. ma charakter deklaratoryjny. Oznacza to, że dokonana wpłata podlega zaliczeniu na poczet zaległości podatkowej z dniem jej dokonania, a wydane postanowienie, jedynie odzwierciedla i potwierdza dokonanie czynności materialno-technicznej polegającej na zaliczeniu dokonanej przez podatnika wpłaty na poczet zaległości podatkowych, według zasad określonych w O.p. Zatem postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym o sposobie zaliczenia dokonanej wpłaty. Zaliczenie następuje z mocy prawa (zob.: wyrok NSA z 30 czerwca 2005 r., sygn. akt I FSK 298/05; wyrok NSA z 6 października 2008 r., sygn. akt I FSK 1077/07; wyrok NSA z 25 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2793/21; wyrok NSA z 13 stycznia 2021 r., sygn. II FSK 2452/18). Wysokość opłaty ustalona została na podstawie złożonej przez Skarżącą deklaracji, w której została ona określona kwotowo. Ponieważ Skarżąca nie wpłacała należności z tytułu przedmiotowej opłaty w terminie (za każdy miesiąc, nie zaś za kwartał), powstały zaległości i dlatego dokonaną wpłatę należało odpowiednio rozliczyć. W istocie sama Skarżąca przyznaje, że zaległości takie występowały, gdyż wyraźnie stwierdziła, że uiszczała opłatę za kwartał, nie zaś za miesiąc. W takim zaś przypadku zaległości musiały powstać. Wójt nie był zobowiązany do wydania decyzji w przedmiocie określenia opłaty za odbiór odpadów komunalnych, gdyż ta została wskazana w deklaracji złożonej przez Skarżącą i nie była przez Wójta kwestionowana, tym bardzie, że odpowiadała stawkom przyjętym w stosowanych uchwałach, będących aktami prawa miejscowego. Nie zostało jedynie wzięte pod uwagę wskazanie w deklaracji, że opłata uiszczana będzie kwartalnie, gdyż narusza to przepisy ustawowe. W takim zaś przypadku brak było podstaw do wydawania decyzji w oparciu o art. 6o ust. 1 u.c.p.g. Odnosząc się zaś do twierdzenia Skarżącej, że opłata powinna być niższa, gdyż posiada kompostownik, stwierdzić należy, że zaliczenie na poczet zaległej opłaty nastąpiło za III kwartał 2020 r., zaś deklaracja z informacją o posiadaniu kompostownika i związaną z tym zmianą stawki, złożona została dopiero 28 stycznia 2021 r. (k: 22-21 akt administracyjnych). Nie mogła być zatem uwzględniona w postanowieniu Wójta. Sąd dokonał zbadania zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. i nie stwierdził naruszenia prawa dającego podstawę do jego uchylenia. Z tych wszystkich powodów orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.