I SA/Kr 1666/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner NSA Grażyna Danielec Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2006 r. sprawy ze skarg [...] SA w K. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 31 lipca 2003r. nr [...] 31 lipca 2003r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu cła I. stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających ich decyzji organu l instancji, l. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 1476,50 zł.- (tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych, pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. "[...]" Spółka Akcyjna w K. w dniu [...] marca 2002 r. zwróciła się do Urzędu Celnego w K. o dokonanie kontroli zgłoszeń celnych, uznania ich za nieprawidłowe w części dotyczącej długu celnego oraz o zwrot należności celnych uiszczonych według zgłoszeń celnych [...] z dnia [...].04.1999 r. oraz [...] z dnia [...].05.1999 r. W uzasadnieniu wniosków strona podniosła, że objęte w/w zgłoszeniami celnymi skanery stacjonarne służące do skanowania tekstów i obrazów, które następnie przy pomocy komputera są przetwarzane na formę elektroniczną były zaklasyfikowane do kodu [...] Taryfy celnej ze stawką celną konwencyjną 5%. Na wniosek skarżącej Prezes Głównego Urzędu Ceł w dniu [...] lipca 1999 r. wydał Wiążącą Informację Taryfową nr [...], zgodnie z którą przedmiotowy towar zaklasyfikowano do kodu [...] ze stawką celną zawieszoną ( w dacie importu) 0%. Wnioski o uznanie zgłoszeń celnych za nieprawidłowe zostały rozpatrzone przez Naczelnika Urzędu Celnego II w K., który decyzjami z dnia [...] lipca 2002 r. znak [...] oraz [...] -umorzył postępowanie na podstawie art.65 §5 Kodeksu celnego z uwagi na upływ 3 letniego terminu do wydania decyzji od daty przyjęcia zgłoszenia celnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Wnioski o zwrot cła zostały rozpatrzone przez Naczelnika Urzędu Celnego II w K., który decyzjami z dnia [...] marca 2003 r. znak [...], oraz znak [...] -odmówił zwrotu uiszczonego cła, ponieważ przedmiotowe zgłoszenia celne nie zostały uznane za nieprawidłowe a tym samym nie został spełniony warunek wynikający z art.246 Kodeksu celnego. Strona wniosła odwołania od powyższych decyzji zarzucając naruszenie art.85 §1 Kodeksu celnego, art.122 Ordynacji Podatkowej, art.246 §4 Kodeksu celnego oraz art.65 §3 Kodeksu celnego. Dyrektor Izby Celnej w K. decyzjami z dnia 31 lipca 2003 r. znak [...] oraz [...] po rozpatrzeniu odwołań, utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Na powyższe decyzje wpłynęły skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których skarżąca zarzuciła naruszenie art.246 § 2 i art.85 Kodeksu celnego. W ocenie skarżącej, uiszczone przez nią należności celne były nienależne, a odmienne stanowisko Dyrektora Izby Celnej jest sprzeczne z prawem. Wyjaśnienia do Taryfy celnej wydane na mocy Zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 17 września 1997 r. straciły moc prawną jako akt powszechnie obowiązującego prawa i wiązało tylko podległe jednostki organizacyjne, natomiast zgodnie z Konstytucją RP, która weszła w życie w dniu 17 października 1997 r., nie mogło stanowić podstawy prawnej wydanych decyzji. W odpowiedzi na złożone skargi Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o ich oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wskazując, że fakt ogłoszenia Wyjaśnień do Taryfy celnej w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" oznacza, że miały one moc wiążącą. W toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, skarżąca podtrzymując żądania skarg podniosła zarzut nieważności zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji z uwagi na niewłaściwość organu, który rozpatrywał wnioski o zwrot cła. Zdaniem skarżącej organem właściwym do rozpatrzenia wniosków w I instancji był Dyrektor Izby Celnej. W szczególności skarżąca zarzuciła, że od dnia 1 maja 2002 r. organem właściwym do spraw o zwrot cła był dyrektor izby celnej, co wynika z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2002 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia(Dz.U. z 2002 r., Nr 43, poz. 377). Przepisy tego rozporządzenia oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1977 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia(Dz.U. z 1977 r. Nr 158. póz. 1050 ze zm.)są przepisami szczególnymi i dlatego §4, §5 i §6 rozporządzenia mają pierwszeństwo przed przepisem art.279 Kodeksu celnego, który określa właściwość organów celnych. W odpowiedzi na powyższe stanowisko skarżącej, stan faktyczny i prawny przedmiotowych spraw oraz dotychczasowe orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art. 97 §1 Przepisów wprowadzających ustawę — Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270). Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz.1270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Okolicznością bezsporną jest, że skarżąca złożyła wnioski o zwrot cła w dniach [...] marca 2002 r. W tej dacie obowiązujące przepisy nie regulowały wprost, który organ jest właściwy w sprawie. Jednak treść § 4 oraz dalszych Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. z 1997 r., Nr 158, póz. 1050) uzasadnia twierdzenie skarżącej, że organem właściwym do rozstrzygania w w/w sprawach był - zgodnie z art.278 § 2 Kodeksu celnego - Dyrektor Urzędu Celnego jako organ I instancji. W okresie pomiędzy datą złożenia wniosków o zwrot cła (marzec 2002 r.), a datą ich rozstrzygnięcia przez Naczelnika Urzędu Celnego (marzec 2003 r.) nastąpiła reforma administracji celnej na mocy ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2002 r. Nr 41, poz.365), która spowodowała zniesienie centralnego organu administracji celnej w sprawach celnych tj. Prezesa Głównego Urzędu Ceł oraz organu administracji państwowej w sprawach celnych tj. dyrektora urzędu celnego(art.2 ustawy). Zgodnie z art.3 w/w ustawy zostały utworzone organy administracji rządowej w sprawach celnych tj. dyrektor izby celnej oraz naczelnik urzędu celnego. Dotychczasowe urzędy celne utworzone na podstawie art.284 § 3 Kodeksu celnego stały się z mocy prawa izbami celnymi, urzędami obsługującymi organ administracji rządowej w sprawach celnych -dyrektora izby celnej (art.6 w/w ustawy). Na mocy w/w ustawy utworzono urzędy celne jako urzędy, o których mowa w art.284 § 2 Kodeksu celnego, obsługujące organ administracji rządowej w sprawach celnych - naczelnika urzędu celnego. Stosownie do art.30 ust. 1 omawianej ustawy postępowania w indywidualnych sprawach wszczętych i niezakończonych przez organy celne przed dniem wejścia w życie ustawy przejmują organy właściwe w takich sprawach po dniu wejścia w życie ustawy, przy czym wszystkie już podjęte w postępowaniu czynności pozostają w mocy. W związku z tym należy ustalić, który organ był właściwy w sprawach o zwrot cła od dnia 1 maja 2002 r. albowiem zgodnie z art. 39 ustawa z tym dniem weszła w życie za wyjątkiem art.2, który wszedł w życie z dniem 30 kwietnia 2002 r. W ocenie Sądu skoro dotychczasowe urzędy celne stały się z mocy prawa izbami celnymi obsługującymi organ administracji rządowej w sprawach celnych - dyrektora izby celnej, to właśnie ten organ - dyrektor izby celnej był właściwy do rozstrzygania złożonych przez skarżącą wniosków o zwrot cła. Powyższe stanowisko jest zgodne z art.279 § 1 Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r., że organami celnymi, stosownie do ich właściwości, są: naczelnik urzędu celnego - jako organ pierwszej instancji, "chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej". Analogicznie w art.280 Kodeksu celnego określającym zadania dyrektora izby celnej w § 1 pkt 4 tego przepisu ustawodawca powierzył temu organowi rozstrzyganie w I instancji w sprawach celnych określonych w przepisach szczególnych. Bez wątpienia przepisem szczególnym, o których wyżej mowa, są przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. z 1997 r. Nr 158, poz. 1050) ze zmianami wynikającymi z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2002 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. z 2002r. Nr 43, poz.377), obowiązującymi od dnia 1 maja 2002 r. Zgodnie z § 4 w/w Rozporządzenia wniosek powinien być złożony do dyrektora izby celnej właściwej miejscowo dla urzędu celnego, w którym zostały zarejestrowane należności celne. To dyrektor izby celnej prowadzi postępowanie ( § 5 i 6 w/w Rozporządzenia) i logiczne jest, że to ten właśnie organ rozstrzyga w sprawie. Przyjęcie odmiennego poglądu, a mianowicie, że dyrektor izby celnej prowadzi postępowanie, które rozstrzyga decyzją naczelnik urzędu celnego, jest nieracjonalne i wbrew przyjętym standardom. Ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. z 2003 r., Nr 120, poz. 1122) nowelizująca Kodeks celny poprzez dodanie art.252/1 w brzmieniu " organem właściwym do rozstrzygania w pierwszej instancji w sprawach uregulowanych przepisami niniejszego działu jest dyrektor izby celnej" nie spowodowało zmiany organu celnego właściwego do rozstrzygania wniosków o zwrot cła, którego tryb postępowania został uregulowany w w/w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. Zmiana Kodeksu celnego w zakresie wyżej wskazanym jedynie doprecyzowała procedurę zwrotu cła. W związku z tym, że w rozpatrywanych sprawach wnioski skarżącej o zwrot cła zostały rozstrzygnięte decyzjami Naczelnika Urzędu Celnego II w K., który nie był właściwy w sprawie, a następnie decyzje te zostały utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Celnej w K., należy stwierdzić, że zaskarżone decyzje rażąco naruszają prawo w zakresie właściwości rzeczowej. Naruszenie przepisów o właściwości, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia, zawsze powoduje nieważność decyzji zgodnie z brzmieniem art.247 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 z p.zm.) w związku z art.262 Kodeksu celnego. Wnioski skarżącej powinien był rozpatrzyć w I instancji Dyrektor Izby Celnej w K., a od tak wydanych decyzji stronie przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co jest zgodne z zasadą dwuinstancyjności w postępowaniu administracyjnym. Uznając, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów o właściwości, Sąd działając na podstawie art.145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.