I SA/Kr 1667/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "M" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi w sprawie ze skargi "M" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2006 r. postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi - Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej "M" Sp. z o.o. w K., dalej "Spółka", reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 sierpnia 2012 roku w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2006 r. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Spółka prowadzi działalność w zakresie robót budowlanych oraz handlu hurtowego i detalicznego. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 100.000 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu na koniec 2011 roku wynosiła 526.399,81 zł (środki transportu), aktualnie Spółka nie posiada jednak żadnych środków trwałych. Rok obrotowy 2011 strona zamknęła stratą w wysokości 9.305.043,45 zł. Wskazano ponadto, że Spółka dysponuje rachunkami bankowymi w dwóch bankach. Na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków przedstawiał się następująco: Bank Zachodni WBK S.A. w S. -598,69 zł, Bank Spółdzielczy Rzemiosła w K. 63 zł. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy strona skarżąca podniosła, że nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi na poniesienie wpisu od złożonej skargi. Wskazano, że różnica między wysokością zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2006 ustalonego przez Urząd Kontroli Skarbowej, a wysokością tego podatku zadeklarowaną przez Spółkę wynosiła 1.002.973,00 zł. Kwota ta została przez skarżącą Spółkę uiszczona w całości, a ostatnia transza należności została wpłacona na rzecz UKS w dniu 2 listopada 2011 roku. W związku z regulacją powyższego zobowiązania strona skarżąca zmuszona była zbyć posiadany lokal mieszkalny przy ul. M. w K. oraz posiadany majątek ruchomy, w tym środki trwałe wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Spółka nie posiada zatem żadnych ruchomości, które mogłyby zostać sprzedane w celu uzyskania środków na sfinansowanie opłaty sądowej, nie dysponując także żadnymi wierzytelnościami – te bowiem zostały zajęte w ramach prowadzonych z wniosku Skarbu Państwa i prywatnych wierzycieli postępowań egzekucyjnych. Spółka nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej, zatrudniając wyłącznie jednego pracownika. Rachunki bankowe oraz inne środki majątkowe, w tym wszystkie wierzytelności zostały zajęte przez Urząd Skarbowy. Strona nie dysponuje środkami trwałymi. Aktualnie prowadzone jest przeciwko "M" Sp. z o.o. postępowanie egzekucyjne, w tym z wniosku byłych pracowników Spółki, na rzecz których zostały wydane tytuły wykonawcze przez Sąd Rejonowy w K., sygn. akt [...] oraz [...]. Głównym wierzycielem pozostaje Skarb Państwa - Spółka posiada zobowiązanie podatkowe rzędu kilku mln zł. Z tych względów nie jest możliwe poniesienie przez stronę skarżącą kosztów sądowych postępowania bez uszczerbku dla budżetu Spółki. Referendarz sądowy w WSA w Krakowie uznając, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony skarżącej, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wezwał jej pełnomocnika do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie następujących dokumentów: odpisu zeznania podatkowego o wysokości dochodów osiągniętych w roku 2011 oraz odpisu deklaracji podatkowej dotyczącej rozliczenia podatku VAT za ostatnie trzy miesiące, dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu i dochodu (lub straty) za okres ostatnich trzech miesięcy, odpisu ostatniego sprawozdania finansowego (tj. bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej), wyciągów z rachunków bankowych spółki obrazujących historię wszystkich przeprowadzonych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy – w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, przedstawienie potwierdzających ten fakt aktualnych zaświadczeń wystawionych przez bank, informujących o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, dowodów dotyczących aktualnie prowadzonej egzekucji z majątku Spółki oraz dokumentów obrazujących aktualny stan jej zadłużenia, a także informacji o wysokości wynagrodzenia pobieranego przez Prezesa Zarządu Spółki w bieżącym roku. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik strony skarżącej przesłał kopie następujących dokumentów: bilansu Spółki na dzień 31 grudnia 2011 roku, rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2011 roku do 31 grudnia 2011 roku, bilansu Spółki na dzień 31 grudnia 2010 roku, rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2010 roku do 31 grudnia 2010 roku, tabeli amortyzacyjnej za rok 2012 środków transportu w leasingu, zeznania podatkowego za rok 2011 (kopia w znacznej części nieczytelna) oraz sześciu zawiadomień o wszczęciu egzekucji. Pozostałych dokumentów, na które pełnomocnik wskazał w piśmie z dnia 21 grudnia 2012 roku, tj. odpisu deklaracji podatkowych dot. rozliczenia podatku VAT za ostatnie trzy miesiące, dokumentów księgowych obrazujących przychód i dochód (stratę) za okres ostatnich trzech miesięcy, wyciągów z rachunku bankowego Spółki z ostatnich trzech miesięcy i informacji o wysokości wynagrodzenia pobieranego przez Prezesa Zarządu w bieżącym roku, nie zostały do pisma dołączone. W związku z tym postanowieniem z dnia 14 stycznia 2013 r. wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi został oddalony. Referendarz sądowy w WSA w Krakowie uznał, że strona skarżąca nie wykazała w sposób niewątpliwy, że spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik Spółki zarzucił dokonanie oceny wniosku strony z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, co skutkowało przyjęciem braku wymaganych ustawą przesłanek do skorzystania przez stronę skarżącą z możliwości zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z tym pełnomocnik wniósł o zwolnienie z obowiązku wniesienia opłaty od skargi. W uzasadnieniu sprzeciwu podano, że z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że skarżąca nie posiada żadnych aktywów, których zbycie mogłoby stanowić źródło sfinansowania opłaty od wpisu sądowego, nie dysponując także środkami pieniężnymi na rachunkach bankowych. Posiadane rachunki bankowe podlegają zajęciu w ramach prowadzonych postępowań egzekucyjnych, których wszczęcie zostało wykazane załączonymi wnioskami egzekucyjnymi. Nadto, saldo poszczególnych rachunków bankowych zostało przez skarżącą zobrazowane wyciągami z tych kont. Podkreślono także, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest jednym z mechanizmów mających gwarantować stronie prawo do sądu. W każdym zatem przypadku aktualizacji po stronie wnioskodawcy przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, orzekający jest zobligowany do pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku. Z załączonych do wniosku dokumentów jasno natomiast wynika, że zdobycie przez Spółkę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym – z uwagi na jej niewypłacalność – jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Pełnomocnik jeszcze raz podkreślił, że Spółka nie prowadzi działalności, nie dysponuje ruchomościami i nieruchomościami. Brak zgłoszenia zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej w odpowiednich instytucjach nie zmienia przy tym wskazanej okoliczności faktycznej, determinującej w istocie możliwości majątkowe i zarobkowe Spółki. Pełnomocnik podał także, że załącza dalsze dokumenty księgowe obrazujące stan majątkowy Spółki i potwierdzające niemożność poniesienia przez Spółkę opłaty sądowej. Wraz ze sprzeciwem nie zostały jednak przesłane do Sądu żadne dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245§3 p.p.s.a.). Z treści art. 246§2 pkt 2 p.p.s.a. wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Treść art. 252§1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (zob. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 20 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 1508/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie Spółka nie wykonała w pełni wezwania z dnia 10 grudnia 2012 r. Nie przedłożyła bowiem w szczególności odpisów deklaracji podatkowych dotyczących rozliczenia podatku VAT za ostatnie trzy miesiące; dokumentów księgowych obrazujących przychód i dochód (stratę) za okres ostatnich trzech miesięcy; wyciągów z rachunków bankowych Spółki z ostatnich trzech miesięcy, jak również informacji o wysokości wynagrodzenia pobieranego przez Prezesa Zarządu w bieżącym roku. Również mimo powołania się w sprzeciwie na dodatkowe dokumenty księgowe obrazujące stan majątkowy Spółki, nie zostały one przesłane do Sądu. Również wbrew twierdzeniom zawartym z sprzeciwie do wniosku nie zostały załączone dokumenty, z których miałoby wynikać, że strona nie posiada żadnych aktywów, których zbycie mogłoby stanowić źródło sfinansowania opłaty od wpisu sądowego. Sąd podkreśla, że konstrukcja art. 255 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania wnioskodawcy z Sądem, albowiem instytucja prawa pomocy ma zagwarantować prawo do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Dopóki zatem strona nie wykaże przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych swojej sytuacji finansowej jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Ponieważ strona przedłożyła jedynie dokumenty dotyczące 2011 r. Sąd zaznacza, że orzekanie na podstawie nieaktualnych, niekompletnych danych nie jest możliwe ani dopuszczalne. Mając zatem na uwadze, że pełny obraz sytuacji finansowej i majątkowej Spółki nie został ujawniony w sposób pozwalający na stwierdzenie, że nie jest ona w stanie uiścić wpisu od skargi, Sąd działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.