I SA/Kr 167/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S.B. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 grudnia 2009 roku nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej - W skardze kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia 27 kwietnia 2010 r., pełnomocnik S.B. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie skarżącego od opłaty sądowej od skargi kasacyjnej w całości. Z załączonego do skargi kasacyjnej formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że S.B. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z byłą żoną D.B., synem R. oraz córką S. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości 20 000 zł miesięcznie. Jest właścicielem nieruchomości (lokale mieszkalne oraz budynek usługowy) oraz samochodu marki M. . Skarżący wskazał, że na skutek zajęcia przez urząd skarbowego rachunku bankowego nie może prowadzić działalności gospodarczej. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2010 r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. Wskazał on, że sytuacja finansowa skarżącego nie ma znamion wyjątkowości. Osiąga on bowiem wysokie zarobki, posiada wartościowe nieruchomości, co stawia go w kręgu osób zamożnych i wyklucza praktycznie możliwość przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy zwrócił także uwagę, że wpis od skargi kasacyjnej wynosi 2938 zł, co stanowi zaledwie 1/6 część dochodu skarżącego. Wskazał także, ze celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. W piśmie z dnia 10 września 2010 r., nazwanym "zażaleniem", skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem WSA w Krakowie, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie powyższego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie. Podał on, że na skutek zajęcia przez Urząd Skarbowy rachunku bankowego skarżącego sytuacja finansowa jego firmy stała się bardzo trudna. Został on pozbawiony możliwości dokonywania terminowych płatności w prowadzonej działalności gospodarczej i utracił wiarygodność swoich kontrahentów. Nie może także uzyskać kredytu obrotowego niezbędnego do prowadzenia działalności. Firmie grozi więc upadłość. Pełnomocnik zwrócił także uwagę, że skarżący uiścił wpis od skargi w łącznej kwocie 11 250 zł. Należny wpis wynosi jednak 5 875 zł. Powstała zatem nadpłata w kwocie 5 375 zł. Wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu do skargi, czyli 2 938 zł. W związku z tym skarżący wniósł o zaliczenie części nadpłaty na poczet wpisu od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – określana dalej jako "p.p.s.a.") – od zarządzeń i postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Stosownie do treści art. 46 § 1 pkt 2 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać oznaczenie rodzaju pisma. Oznaczenie rodzaju pisma, jak wskazuje doktryna, polega na wskazaniu określenia zgodnego z treścią pisma i nazwą, jaką takiemu pismu nadają przepisy ustawy, np. skarga, wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II.). Pismo strony, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, winno być jednak rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 grudnia 1997 r., III CKN 289/97, Lex nr 32601). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że pismo pełnomocnika, nazwane zażaleniem na postanowienie Referendarza sądowego, jest w istocie sprzeciwem od tego postanowienia. Nie decyduje bowiem o charakterze pisma jego tytuł a treść, która w niniejszym przypadku wskazuje na to, iż przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Referendarza sądowego. Pełnomocnik wniósł pismo w terminie wymaganym dla sprzeciwu zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a. i wskazał w swoim piśmie, że zaskarżone postanowienie doręczone zostało 9 września 2010 r. Sprzeciw ten zawiera uzasadnienie, a więc spełnia wymagania określone dla tego środka w art. 259§1 p.p.s.a. Przystępując zatem merytorycznie do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd stwierdza, że w myśl przepisu art. 245 §1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 §1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Sąd zauważa, że przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej sytuacji finansowej, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Sąd stwierdza, że analiza przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności dotyczących sytuacji finansowej skarżącego, nie pozwala na przyjęcie, że nie jest on w stanie uiścić wpisu od skargi kasacyjnej bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym wyżej art. 246§1 pkt 2 p.p.s.a. Osiągane przez skarżącego dochody (20 tys. zł miesięcznie) oraz posiadany majątek (nieruchomości) wskazują, że wnioskodawca należy do osób zamożnych. Prawo pomocy w założeniu jest natomiast przede wszystkim instytucją umożliwiającą dostęp do sądu podmiotom znajdującym się w ubóstwie. Uiszczenie wpisu do skargi kasacyjnej, wynoszącego około 1/6 dochodów skarżącego nie powinno stanowić dla niego odczuwalnego obciążenia finansowego. Potwierdzeniem tego jest zawarty w sprzeciwie wniosek o zaliczenie powstałej nadpłaty w wysokości 5 375 zł w związku z uiszczeniem wpisu do skargi w łącznej kwocie 11 250 zł, a nie 5 875 zł, na poczet wpisu od skargi kasacyjnej. Czyli sam skarżący przyznał, że dysponuje kwotą pozwalającą na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.