I SA/Kr 1686/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 września 2015 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od października 2013 r. do grudnia 2013 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego W.D. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 września 2015 roku w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód netto z emerytury wynosi 1.559,60 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 25 m² wartości około 40 tys. zł oraz nieruchomość wielkości 658 m², na której posadowiony jest dom. Skarżący posiada oszczędności w kwocie ok. 22 tys. zł na koncie bankowym. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy W.D. podniósł, iż liczy 75 lat i utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego. Opłaty, wydatki na media oraz leki pochłaniają ok. 1 tys. zł miesięcznie (energia i gaz 330 zł, TV 120 zł, telefon 100 zł, leki 100 zł, ubezpieczenie 358 zł). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez W.D. sytuacja materialna nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawcy. Jak wynika z akt sprawy sytuacja strony skarżącej nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Skarżący dysponuje majątkiem nieruchomym oraz stałymi miesięcznymi dochodami z emerytury w wysokości 1.559,60 zł, z których pokrywa koszty własnego utrzymania i leczenia. Ponadto istotnym w sprawie jest fakt, że W.D. posiada oszczędności, których wysokość jest wielokrotnie wyższa niż wysokość wpisu sądowego (500 zł) – jedynego na obecnym etapie postępowania elementu kosztów sądowych. Posiadane środki finansowe w kwocie ok. 22 tys. zł pozwolą skarżącemu pokryć koszty sądowe w sprawie w sposób całkowicie nieodczuwalny dla jego sytuacji majątkowej. Orzekający uznał zatem, że skarżący jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez wnioskodawcę kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.