I SA/Kr 1686/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Wnioskiem z dnia 21.05.2020 r. M. Ż. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres marzec-maj 2020 r. W reakcji na to pismo, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 23.09.2020 r. (znak [...]) odmówił M. Ż. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ administracji powołał art. 31zo ust. 2 i 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Akcentował, że z uwagi na fakt, iż do dnia 30.06.2020 r. wnioskodawca nie złożył deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA oraz raportów za kwiecień 2020 r. – nie został spełniony warunek do uzyskania zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc kwiecień 2020 r. M. Ż. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazał, iż w marcu 2020 r. doznał poważnego wypadku, skutkującego pobytem w szpitalu. Podkreślił, że powyższe zdarzenie było powodem tego, że wymagane dokumenty rozliczeniowe za kwiecień 2020 r. wysłał z opóźnieniem tj. dopiero w dniu 11.07.2020 r. Wnioskodawca domagał się przywrócenia terminu do złożenie przedmiotowych dokumentów. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 30.11.2020 r. (znak [...]) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 23.09.2020 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że termin na złożenie dokumentów jest terminem ustawowym i nie podlega przywróceniu. Dokumenty za kwiecień 2020 r. zostały złożone dopiero w dniu 11.07.2020 r., a więc po terminie na ich złożenie, co skutkowało odmową uwzględnienia wniosku M. Ż.. W skardze do sądu administracyjnego na opisaną wyżej decyzję M. Ż. ponowił argumenty przedstawione uprzednio we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenie, podtrzymując stanowisko dotychczas wyrażone w wydanych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna i skutkowała uchyleniem zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS z dnia 30.11.2020 r. Na wstępie należy wskazać, że decyzja rozstrzygająca indywidualną sprawę administracyjną jest sformalizowanym aktem, który winien zawierać określone prawem elementy. Stosownie do art. 107 par. 1 pkt 6 i art. 107 par. 1 par. 3 k.p.a., każda decyzja administracyjna winna mieć uzasadnienie zarówno faktyczne, jak i prawne. Są to kluczowe elementy mające decydujące znaczenie dla poznania motywów rozstrzygnięcia sprawy przyjętych przez organ administracji publicznej. Jak wynika z par. 3 wskazanego wyżej przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne decyzji powinno natomiast przedstawiać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że uzasadnienie ocenianej w niniejszej sprawie decyzji – nie spełnia wskazanych wyżej wymogów. Jest ono wyjątkowo lapidarne i nie zawiera właściwie żadnego uzasadniania prawnego, co jednoznacznie świadczy o naruszeniu art. 107 par. 3 k.p.a. Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że zasadniczym motywem rozstrzygnięcia organu administracji w tej sprawie było ustalenie, iż skarżący złożył do ZUS dokumenty wymagane do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek (tj. deklarację rozliczeniową ZUS DRA oraz raporty kasowe za kwiecień 2020 r.) - z uchybieniem terminu (tj. dopiero w lipcu 2020 r.). W ocenie organu, okoliczność ta wykluczała możliwość zwolnienia skarżącego ze składek za wskazany w sentencji decyzji okres. Podkreślić jednak należy, iż sam fakt uchybienia terminowi do złożenia wymaganych dokumentów, nie może jeszcze skutkować pozbawieniem skarżącego przyznania prawa do przedmiotowej ulgi. Zaakcentować bowiem trzeba, iż od 16 grudnia 2020 r. obowiązuje przepis art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Stanowi on, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie sądu, choć powołana wyżej regulacja prawna nie obowiązywała jeszcze w dacie wydania przez ZUS decyzji objętej kontrolą w tej sprawie, to jednak podkreślić należy, że hipoteza cytowanego przepisu obejmuje zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491) i nie został on dotychczas odwołany. W ocenie sądu, celem ustawy COVID-19 było więc umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej. W tym czasie wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej zadbania o zaspokojenie środków podstawowej egzystencji jak również dopełnienia formalności dotychczas im nieznanych, wprowadzonych nowymi regulacjami prawnymi, z których uprzednio nie korzystali. Regulacje art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 miały więc niewątpliwie na celu pomoc stronom w usuwaniu niekorzystnych dla nich skutków ograniczeń w funkcjonowaniu instytucji publicznych i utrudnień wynikających z tego dla stron. Aksjologia bowiem powoływanej ustawy opiera się na umożliwieniu przedsiębiorcom uzyskania realnego wsparcia (w tym zwolnienia z opłacania składek) w sytuacji, w której podmioty te dotknięte zostały skutkami pandemii. W ramach wskazanych założeń niezbędne jest zatem także pominięcie nadmiernego formalizmu, dążąc do umożliwienia płatnikom skorzystania ze zwolnienia z opłacenia składek. Reasumując stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja narusza art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, jak też art. 7, który statuuje zasadę praworządności. Naruszenie to przy tym mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia albowiem nie można wykluczyć, iż przy uwzględnieniu powołanej regulacji, sposób załatwienia ocenianej sprawy byłby inny względem tego, który przyjęty został przez organ administracji. Rozpatrując ponownie sprawę ZUS zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu i rozpoznać złożony przez skarżącego w toku postępowania wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wymaganych dokumentów z uwzględnieniem procedury przewidzianej art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Organ oceni przy tym podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności, stanowiące przeszkodę w terminowym złożeniu wymaganych dokumentów. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r., poz. 329).