I SA/Kr 1687/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del) Józef Gach Sędziowie: WSA Bogusław Wolas (spr.) NSA (del.) Jan Zając Protokolant: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Izby Skarbowej w K. - Ośrodek Zamiejscowy w N. z dnia 12.07.2001 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji. II. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 28,50 zł (dwadzieścia osiem złotych pięćdziesiąt groszy). Decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r. Urząd Skarbowy w N. ustalił podatek od spadków i darowizn w wysokości [...] zł [...] gr. przyjmując iż do przypisu i zapłaty pozostaje kwota [...]zł [...] gr. z tytułu umowy darowizny sporządzonej w Kancelarii Notarialnej w dniu [...] października 1997 r. Nr Rep [...]. W uzasadnieniu podkreślono że skarżący nie spełnia warunków określonych w art. 16 powołanej wyżej ustawy ponieważ nie mieszka na terenie podarowanej nieruchomości położonej w Kr. przy ul. [...], ale w K. gdzie studiuje. Ustalono przy tym podstawę wymiaru podatku od spadków i darowizn w 1998 r. na kwotę [...] zł. Ponieważ kwota wolna od podatku w I grupie podatkowej wynosi 7 510 zł to nadwyżka do opodatkowania wyniosła [...] zł, a należny podatek od tej nadwyżki [...] zł [...] gr. W 1998 r. nie pobrano podatku od spadków i darowizn dlatego kwotę do zapłaty wyliczono na [...] zł [...] gr. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie domagając się uchylenia przypisu i obowiązku zapłaty kwoty [...] zł [...] gr. z tytułu podatku od darowizny. Zarzucił przy tym iż mieszka na stałe w Kr. przy ul. [...] w lokalu objętym umową darowizny. Na dowód tego przedłożył dowody opłacania rachunków związanych z tą nieruchomością, oświadczenia mamy i babci, oraz zaświadczenie Dziekanatu Wydziału Lekarskiego [...]. Powołał się także na posiadanie stałego zameldowania w powyższym lokalu od [...] października 1997 r., odbieranie wszelkiej korespondencji wysyłanej na ten adres, zadeklarowanie wyboru lekarza pierwszego kontaktu w Kr., korzystanie z porad specjalistycznych w M. oraz wskazanie powyższego adresu w zeznaniach podatkowych składanych w Urzędzie Skarbowym w N. Podkreślił również, że w latach 1998 - 2000 uczestniczy! fizycznie i finansowo w rozbudowie darowanej mu nieruchomości. Chciałby podjąć pracę w charakterze lekarza w Kr., a ponieważ w tym mieście nie może nauczyć się lego zawodu, podjął stosowne studia na najbliższym uniwersytecie w K., gdzie nie korzystał jednak nigdy z Domu Studenckiego. Samo uczęszczanie na wykłady na Uniwersytecie [...] nie ma natomiast wpływu na zamieszkanie w Kr. Izba Skarbowa w K. Ośrodek Zamiejscowy w N. decyzją z dnia 12 lipca 2001 r. utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Ustalono przy tym iż w Kancelarii Notarialnej w Kr. w dniu [...] października 1997 r. zawarta została umowa darowizny objęta aktem notarialnym rep A Nr [...] na mocy której S. J. darowała między innymi na rzecz wnuka D. K. 3/4 części lokalu mieszkalnego położonego w Kr. Wartość darowizny została określona na kwotę [...] zł. Notariusz nie pobrał podatku od spadków i darowizn gdyż skarżący złożył oświadczenie, że spełnia warunki określone w art. 16 ust 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Ustalono także, iż w dniu [...] sierpnia 1998 r. w Urzędzie Skarbowym w N. D. K. oświadczył ponownie, że w nabytym budynku będzie zamieszkiwał przez okres co najmniej 5 lat od powstania obowiązku podatkowego, wyraził też zgodę na podwyższenie wartości nabytej nieruchomości do kwoty [...] zł. Organ podatkowy nie ustalił jednak podatku, gdyż po odliczeniu kwoty wolnej od opodatkowania w I grupie podatkowej i zastosowaniu ulgi określonej w art. 16 powołanej wyżej ustawy obowiązek taki nie powstał. W dniu [...] marca 2001 r. spisana została jednak z podatnikiem notatka z której wynika, że co prawda jest on zameldowany na pobyt stały w Kr. przy ul. [...], jednakże w związku ze studiami mieszka w K. na os. [...]. W związku z tym uznano iż na podstawie art. 1 ust 1 powyższej ustawy nabycie własności rzecz znajdujących się w kraju i prawa majątkowych wykonywanych w kraju w drodze spadku i darowizny podlega opodatkowaniu wyżej wymienionym podatkiem. Podkreślono przy, tym że odwołujący utracił prawo do ulgi podatkowej określonej w art. 16 gdyż warunkiem skorzystania z niej jest łączne spełnienie wymienionych w nim warunków. Przepis ten ma bowiem na celu umożliwienie osobom nabywającym darowiznę bezpośrednie i niezwłoczne zaspokojenie ich potrzeb mieszkaniowych. Powinno się to wyrazić w sposób faktyczny przez objęcie budynku i zamieszkanie w nim. Skarżący nie spełnił tego warunku gdyż zamieszkanie w lokalu w 1997 r. było niemożliwe bowiem nie był on przystosowany do zasiedlenia co wynika z par 9 aktu notarialnego w którym określono, iż lokal objęty przez D. K. położony jest w piwnicy i wymaga adaptacji dla celów mieszkaniowych oraz znacznego remontu. Obecnie skarżący dalej nie zamieszkuje w spornym lokalu, co potwierdza podpisana przez niego notatka. Ponadto studiuje na IV roku Wydziału Lekarskiego, a każdy rodzaj studiów stacjonarnych wymaga obowiązkowego uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych co wiąże się z konieczności zamieszkania w K. Podkreślono także iż babcia odwołującego się w oświadczeniu z dnia [...] marca 2001 r. skierowanym do Izby Skarbowej zaznaczyła że skarżący przebywa w domu w Kr. tylko w dni wolne od nauki i w dni świąteczne. W świetle powyższego samo zameldowanie i opłacanie opłat itp. nie są dowodem faktycznego zamieszkiwania. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której D. K. domaga się jej uchylenia. Zarzucił przy tym, że nabyty lokal składał się między innymi z pokojów, sieni, łazienki, a ponadto był wyposażony w centralne ogrzewanie, a więc całkowicie nadawał się do zamieszkania. Do ukończenia studiów konieczne są pozytywne oceny z egzaminów semestralnych, a nie uczęszczanie na wykłady. Powołał się przy tym na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 1978 r. wydane w sprawie IV CR 242/78. Podniósł także, że notatka sporządzona przez przedstawiciela Urzędu Skarbowego nie odpowiada stanowi faktycznemu gdyż nigdy nie składał oświadczenia, że jego miejscem zamieszkania jest K. Natomiast z oświadczenia Babci wynika tylko, że w dni wolne od nauki i świąteczne przebywa w część budynku, który ona sama zajmuje. Natomiast w drugim oświadczeniu babcia wyraźnie wskazała iż miejscem zamieszkania skarżącego jest część budynku w Kr. przy ul. [...]. W odpowiedzi na Skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyjaśniła przy tym że aby skorzystać z ulgi określonej w art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn skarżący powinien zamieszkiwać w otrzymanym lokalu od dnia [...] października 1997 r. przez okres 5 lat. Warunku tego nie spełnia gdyż w budynku w latach 1997 - 2000 prowadzony był remont i rozbudowa, a obecnie studiuje w K. Niemożliwe jest przy tym, z uwagi na odległość uczestnictwo w zajęciach na Wydziale Lekarskim i mieszkanie w Kr. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 16 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn ( tekst jednolity Dz. U z 1997 r. Nr 16 poz. 89 z późniejszymi zmianami ) w przypadku nabycia przez osoby zaliczone do l grupy podatkowej w drodze spadku lub darowizny między innymi budynku mieszkalnego lub jego części albo lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną własność nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich wartości do łącznej wysokości nie przekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. Przy czym ulga ta przysługuje tylko tym osobom, które łącznie spełniają następujące warunki nabywca jest obywatelem polskim lub miał miejsce stałego pobytu w Polsce, nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w sposób określony w ustawie, a ponadto będzie zamieszkiwać w nabytym lokalu lub budynku przez 5 lat. Przy czym okres ten liczy się bądź od dnia złożenia zeznania podatkowego, w sytuacji gdy w chwili jego złożenia nabywca mieszka w tym lokalu lub budynku, albo od dnia zamieszkania w nabytym lokalu lub budynku, ale tylko wtedy gdy nabywca zamieszka w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego. Przez zamieszkanie należy przy tym rozumieć przebywanie w danej miejscowości oraz zamiar stałego pobytu. Chodzi tu zatem o takie przebywanie, które ma na celu założenie w danym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów tworzących centrum życiowej działalności człowieka. Nie jest przy tym wymagane aby pobyt na danym terenie był stały i nieprzerwany. Dotyczy to w szczególności tych przypadków, gdy konieczność zaspokojenia potrzeb życiowych, wymogi pracy zawodowej lub realizacja planów związanych z miejscem zamieszkania wymagają czasowego przebywania w innej miejscowości. W takich sytuacjach istotny staje się wyżej wymieniony zamiar, nie może się przy tym ograniczać tylko do woli wewnętrznej, ale musi się przejawiać poprzez obiektywne, możliwe do stwierdzenia okoliczności. Podobne stanowisko wyrażone zostało w przytoczonym przez skarżącego postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 15 lipca 1978 r. wydanym w sprawie IV CR 242/78 dotyczy ono co prawda uznania orzeczenia sądu zagranicznego, ale wyrażony został w nim ogólny pogląd dotyczący miejsca zamieszkania w świetle art. 25 k c. W orzeczeniu tym stwierdzono w szczególności, że nie każdy wyjazd za granicę, nawet na dłuższy okres czasu powoduje zmianę ze skutkiem prawnym miejsca zamieszkania. Dotyczy to zwłaszcza wyjazdu na studia, w misji dyplomatycznej wyjazdu służbowego, lub w celach zarobkowych. Art 25 k c przez miejsce zamieszkania rozumie określoną miejscowość, a nie konkretny budynek lub mieszkanie, można jednak wyrażona w nim zasadę odnieść do pojęcia zamieszkania, którym posługuje się art.16 ust 2 pkt 5. Tym bardziej iż w przedmiotowej sprawie sporną jest okoliczność czy skarżący mieszka na terenie Kr., czy w K., a więc w dwóch różnych miejscowościach. Na poparcie swoich twierdzeń co do zamieszkiwania w lokalu nr 2 położonym w Kr. przy ul. [...] odwołujący przedłożył szereg dowodów, w tym stałe zameldowanie, opłacanie rachunków związanych z tą nieruchomością, zadeklarowanie wyboru lekarza pierwszego kontaktu w Kr., a także oświadczenia mamy i babci. Oświadczył także iż w latach 1998 - 2000 uczestniczył fizycznie i finansowo w rozbudowie nabytej nieruchomości gdyż chciałby w nie otworzyć gabinet medyczny. Oceniając zebrany w sprawie materiał w sposób dowolny oparto się tylko na notatce służbowej z dnia [...] marca 2001 r. zapisie w akcie notarialnym co do złego stanu technicznego lokalu, fakcie odbywania studiów w K. oraz oświadczeniu babci. Całkowicie pominięto przy tym fakt, iż babcia złożyła w sprawie dwa oświadczenia z dnia [...] marca 2001 r. i [...] kwietnia 2001 r., których treść jest rozbieżna. Nie wyjaśniono także gdzie skarżący mieszka w K. w czasie studiów tym bardziej iż nie korzysta z domu studenckiego, a wynikający z notatki z dnia [...] marca 2001 fakt zamieszkiwania w K. na os. [...] został zaprzeczony przez matkę, która mieszka na tym osiedlu. Dla ustalenia tych okoliczności mogłoby być pomocne przesłuchanie wymienionych wyżej osób w charakterze świadków, a także przesłuchanie skarżącego. Jeżeli chodzi o stan techniczny lokalu to został on w akcie notarialnym podany dla uzasadnienia jego wartości. Urząd Skarbowy zakwestionował jednak tą wycenę i twierdzenia co do stanu lokali. Skoro tak to konieczne jest ustalenie jaki był faktycznie stan nabytego prze skarżącego lokali oraz jakie i kiedy poczynił na jego remont i rozbudowę wydatki. Niczym nie uzasadnione jest także stanowisko iż remont lokalu i jego wyklucza zamieszkiwanie w nim, bowiem to czy można zamieszkiwać określone pomieszczenia w czasie remontu i rozbudowy zależy od zakresu i charakteru wykonywanych prac. Za dowolne ustalenie należy uznać także domniemanie, że skoro odwołujący studiuje w K., to nie mieszka w Kr. W tym stanie rzeczy sama treść notatki, którą zresztą skarżący kwestionuje, nie znajdująca przekonującego potwierdzenia w zebranym materiale nie może być podstawą ustalenia podatku. Naruszono zatem wyrażoną w art. 191 ordynacji podatkowej zasadę swobodnej oceny dowodów, a ponadto nie zebrano i nie rozpatrzono w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego organy skarbowe były zobowiązane zgodnie z treścią art. 187 ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 par 1 ust 1 lit a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając sprawę oparto się na art. 97 par 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami ) stanowiącym, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tym, że na podstawie art. 97 § 2 w sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych, dlatego też o kosztach orzeczono w oparciu o art. 55 ust 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.