I SA/Kr 1688/21
WyrokWSA w Krakowie2022-02-08
Skład orzekający: WSA Bogusław Wolas, WSA Piotr Głowacki, WSA Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił zwolnienia z opłacania składek za kwiecień i maj 2020 r. w pełnej wysokości, opierając się na pierwotnej deklaracji rozliczeniowej, mimo złożenia korekty tej deklaracji w ustawowym terminie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszył przepisy prawa procesowego i materialnego, odmawiając zwolnienia z opłacania składek w pełnej wysokości. Organ nie wykazał podstawy prawnej do odmowy uwzględnienia korekty deklaracji rozliczeniowej, która została złożona w ustawowym terminie. Zastosowanie korekty nie jest sprzeczne z celem ustawy COVID-19 i nie prowadzi do nadmiernego formalizmu.Stan faktyczny
Skarżąca K. K. złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek ZUS za kwiecień i maj 2020 r. w pełnej wysokości. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił zwolnienia w pełnej kwocie, opierając się na pierwotnych deklaracjach rozliczeniowych. Skarżąca złożyła korektę deklaracji za kwiecień 2020 r. zwiększającą należność, a następnie systemowo sklonowano tę kwotę do deklaracji za maj 2020 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy COVID-19, twierdząc, że kwota zwolnienia powinna być ustalona na podstawie prawidłowej, skorygowanej deklaracji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek w pełnej wysokości za kwiecień i maj 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.
Pismem z dnia 8 października 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych udzielił skarżącej - K. K. odpowiedzi dotyczącej reklamacji z 23 września 2020r. w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania składek za kwiecień i maj 2020r.
Organ wskazał, że podjął ponownie do analizy wniosek skarżącej o zwolnienie z obowiązku opłacania składek z 6 kwietnia 2020r. i podtrzymał stanowisko w sprawie wysokości kwoty zwolnienia za kwiecień i maj 2020r. Podniósł, że prawo do zwolnienia jest ustalane na podstawie dokumentów zaksięgowanych na koncie płatnika oraz stanu rozliczeń na dzień rozpatrzenia wniosku. Zwolnienie przysługuje po spełnieniu warunków określonych w ustawie z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.). Organ podkreślił, że płatnicy składek opłacający składki wyłącznie na własne ubezpieczenia są zobowiązaniu do składania deklaracji rozliczeniowych za dany miesiąc w terminie do 10 dnia następnego miesiąca. Te osoby są zwolnione z przesyłania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego.
W związku z wypłaconym zasiłkiem opiekuńczym w okresie od 16 marca 2020r. do 31 marca 2020r., zobowiązana była skarżąca do złożenia deklaracji rozliczeniowej DRA za marzec 2020r. z podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy uwzględniającą okres zasiłku. Następnie powinna złożyć deklarację rozliczeniową DRA za kwiecień 2020 r. z wykazaną pełną podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia w terminie do dnia 10 maja 2020r. Skarżąca nie dopełniła obowiązku w zakresie terminowego przesłania deklaracji rozliczeniowych, co spowodowało ustalenie kwot zwolnienia z opłacania składek w wysokości wymienionych wyżej.
Wcześniej, pismem z dnia 10 czerwca 2020r. nr [...] organ poinformował skarżącą o kwocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień w kwocie 362,34 zł. Kwota została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do 29 maja 2020r. Na ten dzień na koncie skarżącej za miesiąc kwiecień 2020 r. była zaksięgowana jedna deklaracja rozliczeniowa, którą złożyła skarżąca dnia 19 maja 2020r. W deklaracji tej wykazała do zapłaty jedynie składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 362,34 zł, z opłacenia której w całości została skarżąca zwolniona.
Następnie pismem z 23 czerwca 2020r. nr [...] organ poinformował skarżącą o kwocie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020r. Kwota została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych za ten miesiąc do 19 czerwca 2020 r. Na ten dzień na koncie była zaksięgowana jedna deklaracja - z dnia 3 czerwca 2020r., która powstała w wyniku systemowego klonowania na podstawie ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej, tj. za miesiąc kwiecień 2020r. Z uwagi na fakt, że na dzień 3 czerwca 2020r. na koncie skarżącej za kwiecień 2020r. była zaksięgowana tylko deklaracja z wykazaną składką na ubezpieczenie zdrowotne, przypis składek za maj 2020r. nastąpił w tej wysokości. To spowodowało, że za maj 2020r. została skarżąca zwolniona z opłacenia składek w wysokości 362,34 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powołane wyżej pismo ZUS z 8 października 2020r. K. K. zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 31 zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
Skarżąca wniosła o przyznanie w wyroku prawa do zwolnienia z opłacania składek w pełnej wysokości. W jej ocenie zaskarżone pismo zostało wydane z naruszeniem przepisu przyznającego prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tyt. składek ZUS. Kwota zwolnienia została ustalona na podstawie nieprawidłowych dokumentów ZUS DRA. 19.05.2020 r. została złożona deklaracja DRA 01.04.2020 wykazująca kwotę składek do zapłaty 362,34 zł. 09.06.2020 r. została złożona korekta tej deklaracji korygująca kwotę składek do wysokości 1 431,48 zł. Płatnik jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność, opłacająca składki wyłącznie za siebie spełniająca warunki z art. art. 47 pkt 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie miał obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych za kolejne miesiące. Niezrozumiałym jest dla skarżącej to, że 3 czerwca powstała w wyniku systemowego klonowania deklaracja za maj 2020r. Termin złożenia tej deklaracji przypadał na 10 czerwca - więc dlaczego już 3 czerwca powstał klon? Skarżąca uważa, że klon powinien powstać na podstawie prawidłowej deklaracji za kwiecień złożonej 9 czerwca 2020 r.
Niezależnie od działania systemu informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji Kryzysowych przyznaje skarżącej prawo do zwolnienia z opłacania składek ZUS za miesiące marzec - maj 2020 r.
Przepisy ustawy nie uzależniają prawa do zwolnienia od dokumentów zaksięgowanych na koncie płatnika ani od stanu rozliczeń na dzień rozpatrywania wniosku. Jeżeli kwota zwolnienia została ustalona na podstawie nieprawidłowych dokumentów to skarżąca wnosi o anulowanie dotychczasowego umorzenia i ponowne umorzenie składek za miesiąc kwiecień oraz maj 2020 r. w pełnej wysokości. Celem ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych jest między innymi ochrona zatrudnienia oraz zmniejszenie obciążeń i zachowanie płynności finansowej w firmach dotkniętych pandemią COVID-19 i uważam że tą przesłanką Zakład powinien się kierować rozpatrując wnioski o zwolnienie z opłacania składek ZUS. W przekonaniu skarżącej spełnia ona wszystkie przesłanki do uzyskania zwolnienia z opłacania składek w pełnej wysokości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Aktem poddanym kontroli sądowej jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 października 2020r., zawarta w piśmie tego organu, której co prawda nie nadano nazwy decyzji natomiast forma tego pisma i jego merytoryczna zawartość (decyzja w sprawie wniosku skarżącej wraz z uzasadnieniem0, nie budzi wątpliwości, iż pismo to skarżąca słusznie zakwalifikowała jak decyzję rozstrzygającą jej sprawę. Sąd ocenę ta podziela, mimo, iż – na co dalej wskaże – akt ten nie pozbawiony jest uchybień natury proceduralnej.
Z treści art. 107 § 1 kpa, wynika bowiem, że decydujące dla uznania, że pismo stanowi decyzję, jest zachowanie przez nie minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako tego rodzaju aktu prawnego. Należą do nich: oznaczenie organu administracji państwowej wydający akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. Istotne jest również, by pismo noszące cechy decyzji rozstrzygało władczo i jednostronnie o prawach i obowiązkach indywidualnych jednostki. Te wszystkie elementy zawiera pismo zaskarżone przez K. K..
Decyzją tą odmówiono skarżącej zmiany kwot zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020r.. Organ przyjął, że kwota do zwolnienie jest ustalana według stanu dokumentów na dzień rozpatrywania wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Kwota ta jest ustalana jednorazowo i nie jest korygowana po złożeniu deklaracji rozliczeniowych czy ich korekty. Zatem skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia według uzupełnionych deklaracji, bowiem deklaracje te zostały złożone po załatwieniu wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek;, co miało miejsce odpowiednio; za kwiecień 2020r. – 29 maja 2020r., za maj 2020r. – 3 czerwca 2020r. Skarżąca skorzystała zatem ze zwolnienia w zakresie wynikającym z posiadanych przez ZUS dokumentów systemowych, i sklonowanych w ramach systemu.. Na dzień rozpoznania wniosku znana była tylko kwota składek wynikająca z tych dokumentów, a nie z deklaracji. W zaskarżonej decyzji oraz wcześniejszych dwóch pismach, organ wyjaśnił szczegóły stanu faktycznego w którym przyjęto taki sposób rozstrzygnięcia.
Skarżąca nie zgadza się z taką interpretacją zaistniałego stanu faktycznego.
W ocenie Sądu, także brak jest podstaw do podzielenia stanowiska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Podać należy, że w myśl art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.,
- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.
Zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy o COVID na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 u.s.u.s., opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r..
Z kolei przepis art. 31zq ust. 1 i 3 ustawy o COVID stanowił, że za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zatem warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, było przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie ma podstaw do zwolnienia skarżącej z obowiązku opłacania należności składkowych za kwiecień i maj 2020 r. w wartościach wynikających z korekty deklaracji rozliczeniowej za te miesiące, gdyż korekta deklaracji za te okresy rozliczeniowe złożona została po rozpatrzeniu już wniosku o zwolnienie według pierwotnej deklaracji, według stanu na dzień 3 czerwca 2020r. tj. w dniu 9 czerwca 2020r..
Z tym stanowiskiem Sąd nie może – w stanie faktycznym sprawy – się zgodzić. Podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące jego podstawę powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 k.p.a., w tym w § 3 tego artykułu. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno, w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska.
Dodać należy, że poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, Nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, Nr 19, poz. 366).
Należało o tym wspomnieć, ponieważ o uchyleniu zaskarżonej decyzji przesądziły na tym etapie sprawy, stwierdzone przez Sąd uchybienia proceduralne.
Zdaniem Sądu, organ w ramach uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji, ograniczył się jedynie do przytoczenia przepisów prawa, regulujących warunki zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek. Decyzja nie posiada jednak prawidłowego uzasadnienia faktycznego, ponieważ organ odmawiając zwolnienia za kwiecień i maj 2020 r. stwierdził, że kwota do zwolnienia z opłacania składek jest ustalana według stanu dokumentów na dzień rozpatrywania wniosku o zwolnienie co stanowi negatywną przesłankę do podejmowania decyzji w zakresie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek wynikających z korekty deklaracji rozliczeniowych. Organ nie podał jednak na jakiej podstawie prawnej wywodzi, że brak jest podstaw przy dokonanej korekcie deklaracji rozliczeniowej za kwiecień 2020r. dokonanej nadto w terminie uprawniającej do złożenia samej deklaracji rozliczeniowej czyli w terminie do 30 czerwca 2020r. do podjęcia decyzji w przedmiocie zwolnienia należności z tytułu składek za ten okres w wielkości wykreowanej korektą. Rzeczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych było wykazanie, iż po myśli przepisów wskazanych w sentencji jako podstawa materialnoprawna działania (art. 31zq ust. 7 ustawy COVID) wobec skarżącego nie mogła zostać podjęta decyzja o zwolnieniu składek za kwiecień i maj 2020r. z uwagi na zmianę wartości składek wskutek korekty deklaracji rozliczeniowych. Zdaniem Sądu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zadaniu temu nie sprostał. Organ po przywołaniu treści art. 31 zo ust. 1 nie wskazał dlaczego przepis ten uzasadnia podjętą decyzję, przez co nie dokonał subsumpcji zastosowanego przepisu do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Zdaniem Sądu, z treści powołanego w sentencji decyzji przepisu żadną miarą nie wynika stanowisko organu by kwota składek do zwolnienia była ustalana jednorazowo i nie mogła być korygowana do innej wysokości a w konsekwencji nie wynika z jakich przyczyn prawnych organ nie mógł orzekać o zwolnieniu w wysokości składek wynikających z korekty deklaracji rozliczeniowych zwłaszcza, iż został zachowany termin do złożenia deklaracji rozliczeniowej za kwiecień 2020r.
Skorygowanie do właściwej należnej wysokości podstawy wymiaru składek nie jest równoznaczne z przesłaniem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych deklaracji rozliczeniowej. Jak bowiem stanowi art. 31zq ust. 1 ustawy COVID za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach u.s.u.s., chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy COVID). Zgodnie z art. 31zq ust. 3 tej ustawy warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra.
Podsumowując, w ocenie Sądu z treści powołanych przepisów ustawy o COVID żadną miarą nie wynika stanowisko organu, aby kwota składek do zwolnienia była określana jednorazowo i nie mogła być korygowana do innej wysokości. Zdaniem Sądu, nie sprzeciwia się temu treść art. 31zq ust. 4 ww. ustawy, zgodnie z którym zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wprawdzie posługuje się on terminem "znanych" składek na dzień rozpatrzenia wniosku, jednakże ustawodawca nie posługuje się w tym przepisie pojęciem "prawidłowej" deklaracji rozliczeniowej lub imiennego raportu miesięcznego złożonych do 30 czerwca 2020r.. Jeżeli zatem kwota składek w pierwotnej deklaracji była niższa niż należna, to późniejsza korekta deklaracji nie podważona przez organ, także może być objęta zwolnieniem. Prawodawca nie wyłączył możliwości składania korekt błędnych deklaracji ani też nie ograniczył w żadnym przepisie ustawy o COVID terminu złożenia skutecznej korekty deklaracji rozliczeniowej za miesiąc objęty wnioskiem o zwolnienie do 30 czerwca 2020r. Przeciwny rezultat wykładni tego przepisu prowadziłby bowiem do niczym nieuzasadnionego i nadmiernego formalizmu postępowania administracyjnego.
Skoro podjęte przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygnięcie nie czyni zadość wymogom prawa wynikających z przepisów prawa a przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania - art. 6, art. 11 § 1, oraz art. 107 § 3 k.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozstrzygając sprawę i dokonując subsumpcji zastosowanego przepisu prawa organ wskaże w sposób jednoznaczny normę prawa materialnego stojącą u podstaw podjętego orzeczenia w sprawie i wyda orzeczenie spełniające wymagania z art. 107 § 3 k.p.a.
Ponadto, uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, organ rozważy zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanych ustawą z 9 grudnia 2020r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 ze zm.). Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020 r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz. U. poz. 491). Uwzględniając powyższą regulację w ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie, jeżeli taką konieczność uzasadniać będzie stan postępowania lub też uzna, że na skutek braku stosownego pouczenia i wezwania strony do uzupełnienia braków wniosku, nie zaistniały po jej stronie uchybienia pozbawiające prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za kwiecień i maj 2020r. w pełnej, faktycznie należnej wysokości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło