I SA/Kr 1695/03
WyrokWSA w Krakowie2004-10-15
Skład orzekający: NSA Józef Michaldo, NSA Grażyna Jarmasz, WSA Maria Zawadzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy jest związany uzasadnieniem postanowienia sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie jest związany uzasadnieniem postanowienia sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku w zakresie ustalania podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Podstawa opodatkowania powinna być ustalona na podstawie wartości rynkowej nabytego spadku, a nie na podstawie wartości udziału wskazanej w uzasadnieniu postanowienia sądu cywilnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia podatku od spadków i darowizn od spadku po matce skarżącego. Urząd Skarbowy ustalił podatek, przyjmując do podstawy opodatkowania wartość udziału skarżącego w spadku. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, kwestionował tę decyzję, twierdząc, że organ podatkowy jest związany uzasadnieniem postanowienia sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku, które wskazywało inną wartość udziału. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 października 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Michaldo Sędziowie: NSA Grażyna Jarmasz WSA Maria Zawadzka (spr) Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2004r. sprawy ze skargi J. W. G. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 7 sierpnia 2003r. Nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn -skargę oddala-
Decyzją z dnia [...] maja 2003 roku nr. [...] Urząd Skarbowy [...] , działając na podstawie art. 1,7,8,9,15 ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz art. 207 Ordynacji podatkowej ustalił J. G. podatek od spadków i darowizn w kwocie [...] zł. W trakcie prowadzonego postępowania organ podatkowy ustalił, iż matka skarżącego, Z. G .była właścicielką [...] części nieruchomości obj. [...] składającej się z działki nr. [...] obr.[...] o pow.431 m2, zabudowanej kamienicą.
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w K. z dnia [...] sierpnia 2001 roku, sygn. akt. [...] spadek po Z. G. nabyły jej dzieci: I. N. w [...] części, C. G. w [...] części oraz J. G. w [...] częściach. Wartość tej nieruchomości została określona przez strony i przez biegłych na kwotę [...] zł. Do podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn przyjęto wartość spadku nabytego przez skarżącego, to jest kwotę [...] zł. Po odliczeniu kwoty wolnej od podatku, właściwej dla I grupy podatkowej, wysokość zobowiązania podatkowego ustalono na kwotę[...] zł.
Z powyższą decyzją nie zgodził się działający przez pełnomocnika W. G., podnosząc w odwołaniu do Izby Skarbowej w K. , iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem, ponieważ Urząd Skarbowy jest związany prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w K. z dnia [...] sierpnia 2001 roku, sygn. akt. [...] zarówno w zakresie sentencji, jak i uzasadnienia. W świetle uzasadnienia tego postanowienia wynika, iż udział J. G. - [...] części odpowiada kwocie [...] zł i od takiej kwoty powinien być obliczony podatek od spadków i darowizn.
Izba Skarbowa w K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 roku nr .[...] , działając na mocy art.233 § pkt.l Ordynacji podatkowej, nie znajdując podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji organu I instancji, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji -organ II instancji podniósł, iż wartość przedmiotu spadku została określona przez strony w zeznaniach podatkowych na kwotę [...] zł. Do podstawy opodatkowania przyjęto wartość udziału skarżącego w spadku - [...] części, co odpowiada kwocie: [...] zł. Po odliczeniu kwoty wolnej od podatku właściwej dla I grupy podatkowej wysokość
należnego zobowiązania ustalono na kwotę [...] zł. Przyjęcie do opodatkowania całej wartości spadku to jest kwoty [...] zł, tylko dla J. G. byłoby sprzeczne z sentencją orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.
W skardze na decyzję Izby Skarbowej w K. , pełnomocnik J. G. zarzucił rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 121 i 123 Ordynacji podatkowej i na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ponieważ, w zasadzie powtarza ona te same błędy, które stały się podstawą rozstrzygnięcia przez Urząd Skarbowy.
Pełnomocnik skarżącego ponownie podniósł, iż prawomocne orzeczenia sądowe wiązanie tylko strony i sąd, który je wydał, ale także inne ograny państwowe. Zatem skoro z uzasadnienia sądu wynika, iż wartość udziału J. G. w spadku [...] części odpowiada kwocie [...] zł, to kwota ta stanowi jednocześnie podstawę opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.
Izba Skarbowa w K. w odpowiedzi na skargę podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła ojej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjne zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadne, ponieważ wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2001 roku, sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] w K. Wydział I Cywilny stwierdził, że spadek po Z. G. zd. S. zmarłej dnia [...] lutego 1987 roku w K. i tam ostatnio zamieszkałej nabyła wprost na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia [...] czerwca 1976 roku I.N. wl [...] części oraz na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia [...] stycznia 1980 roku, nabyli wprost synowie: C. G. w [....] częściach oraz J. G .w [....] częściach.
Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2002 roku sygn. akt [...] sprostował oczywistą omyłkę w sentencji postanowienia w ten sposób, że udział [...] zastąpił [...] i oddalił apelację wniesioną przez wnioskodawczynię I. N. Następnie Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] października 2002 roku odrzucił wniesioną przez wnioskodawczynię kasację.
W przedmiotowej sprawie mamy, więc co czynienia z dziedziczeniem testamentowym i to na dodatek na podstawie dwóch testamentów.
Zgodnie z art. 961 k.c. jeżeli, spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpuj ą prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości, nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. Jeżeli takie rozporządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów. Dla ustalenia, zatem wielkości udziałów poszczególnych spadkobierców, niezbędne jest wyliczenie wartości poszczególnych przedmiotów przeznaczonych dla poszczególnych spadkobierców i porównanie ich z wartością całego spadku. Uzyskane w ten sposób ułamki określają wartość udziałów poszczególnych współspadkobierców.
Wartość majątku spadkowego, którym rozporządzono w testamencie wynosiła [...] zł. W skład przedmiotowego spadku weszły: ruchomości o znikomej wartości oraz nieruchomość położona w C. o wartości[...] zł, a także [...] części nieruchomości obj. [...] K. Ł. i, składającej się z działki nr. [...] obr[...] o pow.431 m2, zabudowanej kamienicą o wartości [...] zł. Nieruchomość położona w C. nie stanowiła własności spadkodawczyni w momencie sporządzania testamentu. Jednak w myśl orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1975 roku, sygn. [...] przyjmuje się, że dla określenia części ułamkowych, w jakich dziedziczą osoby, którym spadkodawca przeznaczył poszczególne prawa majątkowe, należy w braku odmiennej woli spadkodawcy uwzględnić wartość wszystkich tych praw, chociażby niektóre z nich nie wchodziły w skład spadku. Uwzględnienie przedmiotów nienależących do spadkodawcy, powoduje, że łączna wartość przedmiotów wymienionych w testamencie jest wyższa niż rzeczywista wartość spadku, dlatego też Sąd I instancji, aby ustalić wielkość udziałów poszczególnych spadkobierców, musiał dokonać szacunku nieruchomości, którymi spadkodawczyni rozporządziła w testamencie, co jednak nie jest równoznaczne z ich udziałem w spadku. W postępowaniu podatkowym ustalono, iż przedmiotem spadku po Z. i G. był udział wynoszący [...] nieruchomości składającej się z działki nr [...] obr.[...] P. o powierzchni 431 m2, objętej Lwh 842 [...] . Wartość tej nieruchomości została ustalona przez biegłego oraz zgodnie podana przez strony (spadkobierców) w zeznaniach podatkowych na kwotę [....] zł. Słusznie wiec, organy podatkowe przyjęły do podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn wartość spadku nabytego przez skarżącego J. G. na kwotę [...] zł, co stanowi [...] części wartości udziału w nieruchomości.
Jest to zgodne z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w K. z dnia [...] sierpnia 2001 roku, sygn. akt [...] , stwierdzającym nabycie spadku po Z. G. przez jej dzieci: I. N.
N. [...] części, C. G. w [...] częściach oraz J. G. w [...] częściach.
Rozpoznając sprawę oparto się na art. 97 § I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U Nr 153 póz 1271 z późniejszymi zmianami) stanowiącym, że sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe Wojewódzkie Sądy Administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. nr. 153 póz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło