I SA/Kr 1720/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 sierpnia 2011r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 3 sierpnia 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy oraz nadesłanego oświadczenia A.S. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem K.S. ur. w 1992r. oraz córkami: P.S. ur. w 1995r. i K.S. ur. w 2002r. Na dochód rodziny składają się; pensja AS.. w wysokości 1.293,60 zł., renta rodzinna K.S. w wysokości 302,10 zł. i renty P. i K. S. po 294,07 zł każda. Część z tych pieniędzy zajęta jest wskutek prowadzonej egzekucji. Skarżąca posiada oszczędności w wysokości 3000 zł. Jest właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 10 a, wspólnie z synem mieszkania o pow. 30,79 m2 a wraz z trójka dzieci jest z kolei właścicielką niewykończonego domu o pow. 200 m2 i nieruchomości rolnej o pow. 10a. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla K. z dnia 10 października 2007r., sygn. akt [...] , A.S. nabyła po zmarłym R.P. ¼ część spadku o wartości 344.706zł. W skład masy spadkowej weszły: niezabudowana działka nr [...] położona w K. o pow. 0,4310 ha o wartości 387.900zł, środki pieniężne zgromadzone na rachunku lokaty terminowej i koncie Złoty Sezam w wysokości 241.343,45zł, jednostki uczestnictwa w Pionier Pekao Investments o wartości 82.086,96zł, papiery wartościowe na koncie Biura Maklerskiego Banku BPH S.A. o wartości 335.495,80zł, certyfikaty depozytowe zapisane na rachunku bankowym papierów wartościowych Domu Maklerskiego Pekao o wartości 332 000 zł. W piśmie skierowanym do Sądu w dniu 23 marca 2012r. skarżąca wyjaśniła, ze wymienione papiery wartościowe zostały spieniężone i w całości wykorzystane na cele dokończenia budowy domu, która dotychczas kosztowała już 145.200,00zł. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2012r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek A. S. o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca zakwestionowała argumentację Referendarza sądowego podnosząc, że wspominane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia oszczędności oraz wynagrodzenie ze stosunku pracy są wydawane na bieżąco, gdyż ona sama jest jedynym żywicielem rodziny, a na jej utrzymaniu pozostaje trójka uczących się dzieci. Z dokonanego przez nią zestawienia dochodów i kosztów utrzymania wynika, że po poczynieniu wszystkich niezbędnych wydatków do dyspozycji rodziny na bieżące utrzymanie pozostaje kwota 1000zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z wniosku skarżącej wynika, iż wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi wynoszącą 500 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). W świetle poczynionych wyżej uwag istotnym jest, że przesłanką pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku skarżącej było wykazanie przez nią braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem z informacji zgromadzonych w toku postępowania wynika, że rodzina skarżącej posiada stały miesięczny dochód, na który składają się jej wynagrodzenie oraz renta rodzinna dzieci, co w sumie daje kwotę ponad dwóch tysięcy złotych. Dodatkowo, nie bez znaczenia dla oceny sprawy pozostaje fakt dysponowania przez skarżącą oszczędnościami w kwocie 3000zł oraz władania nieruchomościami o znacznej wartości. Należy podkreślić, że sam fakt ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem rodziny - nawet jeśli w odczuciu skarżącej są one wysokie w stosunku do uzyskiwanych dochodów - nie może stanowić podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Jak już bowiem wskazano koszty sądowe należy traktować na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, nie wspominając już nawet o tym, że skarżąca posiada oszczędności, z których mogłaby uiścić choćby należny w sprawie wpis. Nie uszło uwadze Sądu, iż wezwana przez Referendarza o potwierdzenie wydatków na utrzymanie skarżąca skwitowała je stwierdzeniem: "nikt nie powiedział, że należy zbierać rachunki"). Wyjaśnienia skarżącej w tym względzie należy uznać za mało wiarygodne, gdyż z zasady roztropnym jest przechowywanie dowodów potwierdzających opłacanie choćby podstawowych mediów. Nie sposób też zrozumieć, dlaczego skarżąca - świadoma wszczętego przez siebie postępowania – nie zadbała o to by w jakikolwiek sposób uprawdopodobnić przedstawione okoliczności. Ocena taka dotyczy również nakreślonego w sprzeciwie zestawienia wydatków i dochodów, z którego trudno przy tym wnioskować, które ze wskazanych tamże pozycji stanowią stałe koszty utrzymania, które zaś poniesione zostały przez skarżąca w ostatnim okresie jako nadzwyczajne. Można jedynie domniemywać, że wcale nie należą do powtarzalnych w krótkim okresie wydatki na "prąd dopłata", węgiel czy też "usunięcie tętniaka z głowy córki". Trudno zatem oprzeć się wrażeniu, że zestawienie takie nie może stanowić podstawy dla realnej oceny jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania kwota wpisu od skargi jest jedynym kosztem, który skarżąca musi bezwzględnie ponieść. Podniesione okoliczności natomiast, przemawiają za odmową przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, bowiem skarżąca nie wykazała, iż że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.