I SA/Kr 1725/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów z odpłatnego zbycia nieruchomości w 2005 r. postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia 23.09.2010 r., nadanym w tymże dniu, J.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów z odpłatnego zbycia nieruchomości w 2005 r. w kwocie 23.811,00 zł. Wraz ze skargą złożony został wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarżący podniósł, iż po złożeniu w dniu 05.01.2010 r. odwołania od decyzji organu I instancji oczekiwał na rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej. Jednak o wydaniu decyzji przez organ II instancji dowiedział się dopiero w dniu 16.09.2010 r., gdy doręczono mu zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego (wierzytelności z rachunku bankowego) w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania od niego należności stwierdzonej zaskarżoną decyzją podatkową. W tym samym dniu J.K. udał się do siedziby Izby Skarbowej, gdzie osobiście odebrał decyzję organu odwoławczego – k: 120 akt podatkowych. Skarżący wyjaśnił, iż przeglądając akta postępowania podatkowego zauważył, że decyzja organu II instancji została wysłana na następujący adres: B. 43, [...] M. Korespondencja była dwukrotnie awizowana w dniach 29.03.2010 r. oraz 06.04.2010 r. wraz z adnotacją, ze przesyłki nie podjęto w terminie. Skarżący załączył kserokopię zwrotki znajdującej się w aktach podatkowych (k: 121). W dalszej kolejności J.K. wyjaśnił, iż w dniu 22.12.2009 r. sprzedał nieruchomość położoną pod w/w adresem, na dowód czego załączył akt notarialny Rep. A nr [...] z dnia 22.12.2009 r. Od tego dnia nie przebywał pod wskazanym adresem. Jednakże pozostawał w stałym kontakcie z obecnym właścicielem nieruchomości i był informowany każdorazowo o nadejściu jakiejkolwiek przesyłki. Na bieżąco odbierał w ten sposób adresowaną do niego korespondencję, stawiając się co 2-3 tygodnie w miejscu poprzedniego zamieszkania, a o ile został poinformowany o nadejściu przesyłki poleconej, robił to w miarę możliwości częściej. Skarżący podniósł, iż wedle jego wiedzy, zgodne z informacjami od obecnego właściciela nieruchomości, na jego nazwisko nie było awizowane nadejście przesyłki od organu odwoławczego w okresie marzec-kwiecień 2010 r. Nadmienił, iż J.C. – obecny właściciel – jest praktycznie cały czas obecny pod adresem B. w M. Ani on ani jego domownicy nie odnotowali żadnego zawiadomienia, złożonego w skrzynce pocztowej, o fakcie nadejścia korespondencji z Izby Skarbowej. Zgodnie z wiedzą skarżącego oraz informacjami od obecnych właścicieli awizacja nie miała miejsca w dniach podanych na kopercie. W tym miejscu skarżący jako dowód wskazał na kopię aktu notarialnego z dnia 22.12.2009 r., wezwanie na przesłuchania J.C. na adres B. , [...] M. oraz wezwanie na przesłuchanie skarżącego na adres A., [...] Z. W ocenie J.K. uchybienie terminowi do złożenia skargi nastąpiło bez jego winy, ponieważ dochował należytej staranności, podejmując w/w działania w celu zapewnienia prawidłowego doręczania korespondencji na poprzedni adres stałego zamieszkania, bowiem pozostawał w stałym kontakcie z obecnym właścicielem nieruchomości, który na bieżąco o wszystkim go informował. Oceniając zachowanie skarżącego przez pryzmat miernika obiektywnej staranności zasadnym będzie zatem stwierdzić, że było ono takie, w jego ocenie, jakiego można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy. J.K. załączył do wniosku o przywrócenie terminu kserokopię w/w aktu notarialnego z dnia 22.12.2009 r. oraz kserokopię koperty (zwrotki). Nie załączono dowodów wskazanych w pkt 2 i 3 na str. 3 wniosku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej odrzucenie, jako wniesionej w przekroczeniem ustawowego terminu. Uzasadniając swe stanowisko organ odwoławczy wyjaśnił, iż w sytuacji gdy zaskarżona decyzja z dnia 24 marca 2010 r. została dwukrotnie awizowana na adres J.K. znajdujący się w aktach sprawy, tj. B. , [...] M. (B., [...] M. – przyp. tut. Sądu), a stosowne zawiadomienie o pozostawieniu pisma we właściwym Urzędzie Pocztowym umieszczone zostało w oddawczej skrzynce odbiorczej, co wynika jednoznacznie z potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej nr [...] (k: 121, 122) – doręczenie pisma w trybie art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa stało się skuteczne, w rozumieniu tej ustawy, w dniu 14.04.2010 r. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że skarżący nie podał nowego adresu, pod który należało kierować korespondencję, do czego był zobligowany zgodnie z art. 146 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – pod rygorem, w przypadku zaniechania tego obowiązku, uznania, iż pismo zostało doręczone pod dotychczasowym adresem, zgodnie z § 2 tego przepisu. Zwrócono też uwagę, że J.K., zapoznając się w trybie art. 200 oraz art. 123 Ordynacji podatkowej z materiałem dowodowym w dniu 12.03.2010 r., a więc już po terminie sprzedaży nieruchomości, nie uczynił żadnej wzmianki na temat swojego nowe adresu, co wynika z protokołu (k: 116) sporządzonego na tą okoliczność, w którym podano stary adres zamieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.") czynność sądowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Dotyczy to również skargi na decyzję bądź inny akt administracyjny – zgodnie bowiem z art. 53 § 1 powołanej ustawy skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, pod rygorem odrzucenia skargi przez sąd, co wynika wprost z przepisu art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa przesłanki, które należy łącznie spełnić, aby sąd mógł przywrócić uchybiony termin. W świetle postanowień art. 86 i 87 p.p.s.a. termin należy przywrócić, jeżeli: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 86 § 1); 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 87 § 1); 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (art. 87 § 4); 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 2); 5) uchybienie terminowi powoduje ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2). Należy zwrócić uwagę, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu tego terminu. O braku winy można mówić wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody przezwyciężyć nawet przy użyciu największego wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.03.2009 r., sygn. akt II GZ 47/2009, LexPolonica nr 2016205). Ponadto to na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu. Nie chodzi tu o przeprowadzenie szczegółowego postępowania dowodowego, jednakże strona ubiegająca się o przywrócenie terminu winna dołożyć staranności i wysiłku w wyjaśnieniu przyczyn swojego uchybienia. W przedmiotowej sprawie tut. Sąd stwierdza, iż skarżący spełnił większość z w/w/ przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu, tj. złożył stosowny wniosek wraz z obszernym uzasadnieniem oraz równocześnie (w dniu 23.09.2010 r.) dokonał czynności dla której określony był termin (wniósł skargę). Ponadto nie ulega wątpliwości, czego nie kwestionuje także Dyrektor Izby Skarbowej, że dochowany został 7-dniowy termin od dnia ustania przyczyny uchybienia, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. – skarżący dowiedział się o fakcie wydania decyzji w dniu 16.09.2010 r., kiedy to dostał zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego, w ramach postępowania, które zmierzało do wyegzekwowania od niego zaległości podatkowej tą decyzją określonej. Niewątpliwie uchybienie w tym zakresie może mieć dla skarżącego negatywne skutki procesowe, a to w postaci odrzucenia jego skargi. Tut. Sąd ustalił, iż przedmiotowa decyzja, jak to wynika z akt sprawy (k: 121-122 akt podatkowych), została skarżącemu doręczona w trybie doręczenia zastępczego, zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j., Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, ze zm. – zwanej dalej "O.p."): pierwsze awizo miało miejsce w dniu 29.03.2010 r., drugie w dniu 06.04.2010 r. – zatem zgodnie z art. 150 § 2 cyt. ustawy doręczenie uważa się za dokonane z dniem 12.04.2010 r. (dzień roboczy, poniedziałek). Zwrot niepojętej przesyłki nastąpił w dniu 14.04.2010 r. W/w daty awizowania, które znajdują się zarówno na kopercie zawierającej zaskarżoną decyzję jak i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru są czytelne, wyraźne, jak również niekwestionowane przez samego skarżącego. Należy tylko nadmienić, wbrew dacie podanej w odpowiedzi na skargę, iż termin doręczenia zastępczego upływa po 14 dniach od daty pierwszego awizo (12.04.2010 r.). Organ odwoławczy nieprawidłowo zatem ustalił datę doręczenia zastępczego, przyjmując za dzień dokonania doręczenia prawdopodobnie datę zwrotu niepojętej w terminie przesyłki. Tut. Sąd ustalił także, jak to podniesiono w odpowiedzi na skargę, iż pisma kierowane do skarżącego J.K. były konsekwentnie wysyłane na adres zalegający w aktach sprawy: B., [...] M. – pod takim adresem dochodziły do strony wezwania. Taki adres widnieje w nagłówku adresata w decyzji organu I instancji (k: 104 akt podatkowych), wydanej w dniu 07.12.2009 r.,, a zatem przed zmianą adresu przez stronę, taki sam adres był podany przez J.K. na etapie odwołania – k: 110 akt podatkowych. Ponieważ odwołanie wniesiono pismem z dnia 04.01.2010 r., a zatem już po zmianie adresu przez stronę, zatem była to pierwsza możliwa okazja do powiadomienia organu o jego zmianie. Sam ten fakt wystarczyłby już do stwierdzenia winy skarżącego i braku przesłanki dołożenia należytej staranności. Ponadto adres ten widnieje, przykładowo: w protokole przesłuchania strony z dnia 16.11.2009 r. (wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku) – k: 100, jak wskazano, został podany przez skarżącego w nagłówku odwołania z dnia 04.01.2010 r. – k: 110, co ważniejsze, na ten sam adres wysłano zawiadomienie z dnia 25.02.2010 r. w oparciu o art. 200 § 1 O.p. (k: 114), które to skarżący odebrał pod tym adresem 09.03.2010 r. (k: 115, verte ). Wreszcie, na co zwrócił uwagę dyrektor Izby Skarbowej, adres ten widnieje na protokole spisanym na okoliczność zapoznania się skarżącego z materiałem dowodowym zebranym w sprawie – k: 116 akt podatkowych. Oceniając przesłankę braku zawinienia w świetle wskazanych na wstępie przepisów p.p.s.a. nie sposób pominąć uregulowań cyt. ustawy Ordynacja podatkowa. Obowiązek powiadomienia o zmianie adresu wynika z art. 146 § 1 O.p., z negatywnymi dla strony postępowania podatkowego konsekwencjami określonymi w § 2 tego artykułu. Wysoki formalizm postępowania podatkowego w tym zakresie ma na celu usprawnienie procesu doręczeń i służy niedopuszczeniu do przewlekłości postępowania przez stronę, która mogłaby celowo uchylać się od doręczenia jej pisma. Utrudnianie doręczenia jest jedną z form uchylania się od opodatkowania. Celem osiągnięcia skutku doręczenia konieczne jest ustalenie następujących okoliczności. Po pierwsze, należy ustalić, że to strona (przedstawiciel, pełnomocnik) zmieniła w toku postępowania adres bez powiadomienia organu podatkowego. Po drugie, trzeba dokonać doręczenia pod dotychczasowym adresem. Skuteczne doręczenie następuje z zachowaniem obowiązujących w niniejszym rozdziale przepisów, tyle tylko, że pismo kieruje się pod "stary" adres (zob. P. Pietrasz w: R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, R. Popławski, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX 2009, wyd. III, wersja elektroniczna – komentarz do art. 146 O.p., pkt 5). Należy zatem wskazać, iż skarżący niewątpliwie zmienił adres, o czym nie powiadomił organu podatkowego, a do czego miał wielokrotnie okazje, jak wskazano powyżej, zarówno tuż przed jak i już po zmianie miejsca zamieszkania. Zresztą sam skarżący nie neguje faktu zmiany adresu w trakcie postępowania podatkowego, wręcz fakt ten podkreśla, przedkładając także kopię aktu notarialnego. Nie neguje również, iż nie powiadomił o tym organu. Doręczenia na wskazany adres dochodziły na przełomie 2009 i 2010 r., co również podkreślono powyżej. Skarżący własnoręcznym podpisem potwierdzał protokoły, na których widniał jego stary adres, już po sprzedaży nieruchomości i zmianie miejsca zamieszkania. Nie ma również najmniejszego powodu do zanegowania faktu doręczenia zastępczego pod starym adresem, gdyż zalegające w aktach dowody są ewidentne. W ocenie tut. Sądu należyta staranność w odbiorze korespondencji, zwłaszcza tak istotnej jak korespondencja od organów podatkowych w toku toczącego się postępowania podatkowego, wyrażać się powinna w powiadomieniu o zmianie adresu, do czego skarżący miał zresztą wielokrotnie okazję. Sąd zdaje sobie sprawę z faktu, iż obecnie adresy miejsca zamieszkania /do korespondencji są podawane wielu firmom, instytucjom, w tym także organom administracji publicznej. Dżentelmeńska umowa z nowy właścicielami nieruchomości może dotyczyć przykładowo korespondencji ściśle prywatnej, katalogów od firm wysyłkowych itp. itd. Natomiast obiektywnie rozumiana należyta staranność w przypadku zmiany miejsca zamieszkania wymaga powiadomienia np. banku, firm i instytucji świadczących usługi i wysyłających rachunki, nie wspominając o organach podatkowych. Niezależnie od wymogów powiadomienia o zmianie adresu wynikających z art. 146 O.p. należy zatem stwierdzić, iż skarżący J.K. nie dochował należytej staranności z punktu widzenia przeciętnego obywatela, która podlega ocenie sądu pod kątem kryterium zawinienia na podstawie art. 86 § 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji postanowienia, działając na zasadzie art. 86 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.