I SA/Kr 1730/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. M. – M., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 17.09.2015r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 2. ustanowić dla S. M. – M., radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S. M. – M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 17.09.2015r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów S.M.-M. ur. w 1963r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem M.M. ur. w 2000r. Oboje mieszkają w wynajętym mieszkaniu o pw. 26,8 m2. Wnioskodawczyni od dnia 11.05.2015r jest osobą bezrobotną i otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 572 zł., miesięcznie. Zasiłek przyznany został jej na rok. Jako wierzyciel otrzymuje od komornika 200 zł., miesięcznie, z tytułu prowadzonej egzekucji kwoty 2 670 zł. S.M.-M otrzymuje też zasiłek rodzinny na dziecko w wysokości 118 zł., miesięcznie, a wpłaty komornika z tytułu zaległych alimentów wynoszą ok. 240 zł., miesięcznie. Łączna wartość wierzytelności alimentacyjnych wynosi 6969 zł. Z funduszu alimentacyjnego strona skarżąca otrzymuje na M.M. natomiast 500 zł. miesięcznie. W 2014r. S.M.-M uzyskała 15 409,91 zł., dochodu, przy przychodzie na poziomie 15 946,73 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują : koszty najmu mieszkania z mediami – 480 zł., raty do ZUS – 300 zł., koszty szkoły językowej dla syna - 170 zł., koszty leczenia – 150 zł., koszty ubezpieczenia na życie – 42 zł. Strona skarżąca nie posiada oszczędności , nieruchomości ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 §1 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne trzeba zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. W związku z tym dalsze prowadzenie postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy uznać za zbędne. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, rozpatrywanie przedmiotowego wniosku zasadne jest tylko w aspekcie ustanowienia pełnomocnika. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma w związku z tym analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 pkt. 2) w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast, zdaniem orzekającego, możliwości uiszczenia przez nią kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawczyni jest osoba bezrobotną i utrzymuje siebie i syna tylko z zasiłków oraz należności alimentacyjnych, których łączna kwota wynosi 1630 zł., miesięcznie, przy czym zasiłek dla bezrobotnych został przyznany tylko na rok. Suma ta, przy zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych nie daje możliwości poczynienia przez stronę skarżąca jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na wynagrodzenie pełnomocnika S.M.-M. nie posiada też żadnych zasobów pieniężnych, czy przedmiotów wartościowych, nadających się do spieniężenia. Ponadto skuteczność ewentualnego środka zaskarżenia, na obecnym etapie postępowania, w postaci skargi kasacyjnej, wymaga sporządzenia go przez fachowego pełnomocnika. Działając wobec tego w oparciu o zasadę aby nie ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, orzekający przychylił się do wniosku strony skarżącej. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz . 270 z p. zm.) ustanowiono radcę prawnego a w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzono, na podstawie art. 258 §1 i 2, pkt 7) w zw. z art. 249a w/w ustawy.