I SA/Kr 1734/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia 21 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżoną decyzję. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. decyzją z dnia 20 września 2021 r. nr [...] odmówił wnioskodawcy R.W. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem w łącznej kwocie 123.749,46 zł. Przedmiotowa decyzja została doręczona wnioskodawcy w dniu 27 września 2021 r. Z wydaną przez organ decyzją nie zgodził się R.W., zaskarżając ją pismem z dnia 13 października 2021 r. Decyzją z dnia 21 października 2021r. znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez R.W. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu swojego stanowiska ZUS podkreślił, iż decyzja wydana przez ZUS decyzja z 20 września 2021 r. została wysłana na adres wnioskodawcy tj. [...]. R.W. odebrał ją 27 września 2021 r. W dniu 15 października 2021 r. (dzień nadania w placówce pocztowej ) wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ przypomniał następnie, iż zgodnie z art.83 ust.4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy k.p.a. dotyczące odwołań od decyzji. Określony wart. 129 §2 k.p.a. termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. O prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca został pouczony w decyzji z 20 września 2021 r. Organ zaznaczył, iż w niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 11 października 2021 r., równocześnie R.W. nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Końcowo organ zaznaczył, iż termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest terminem ustawowym. Oznacza to, że nie może on być przedłużany ani skracany przez ZUS. Upływ tego terminu Zakład musi uwzględnić z urzędu. Tym samym więc ZUS skonstatował, iż nie może wydać innej decyzji niż decyzja o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z przedmiotową decyzją ZUS nie zgodził się R.W., który złożył na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W wywiedzionej skardze skarżący podniósł, iż przesłanką umorzenia zobowiązań składkowych jest stan faktyczny, ponieważ opłacenie składek pozbawia go i jego rodzinę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Długotrwała choroba jego żony jak również posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności zarówno żony jak i dwójki jego dzieci, a co za tym idzie konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorymi pozbawia go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie składek w dłuższej perspektywie czasu. Niezależnie od tego autor skargi wskazał, iż sytuacja epidemiologiczna spowodowana wirusem Covid-19 dodatkowo odsuwa leczenie jego żony pozostawiając ją w chwili obecnej na poziomie obserwacji a nie jej leczenia operacyjnego. Przedstawiając w skardze stan zdrowia żony skarżący zaznaczył, iż żona z uwagi na stan zdrowia nie jest osobą samodzielną i wymaga we wszystkim jego pomocy. Skarżący wskazał, iż z uwagi na opiekę nad żoną i dziećmi nie możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Z treści skargi wynika, iż utrzymuje się z renty żony i świadczeń z opieki społecznej (w tym dożywianiu). Przedstawiając powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko w niniejszej sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie w odpowiedzi na wezwanie Sądu organ zawnioskował o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, z kolei skarżący oświadczył, iż nie ma technicznych możliwości uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Mając na uwadze powyższe Przewodniczący Wydziału I WSA w Krakowie zarządzeniem z 4 marca 2022r. z skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, uznając rozpoznanie sprawy za konieczne z uwagi na obowiązek terminowego załatwienia sprawy. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę. Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżone do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "k.p.a.", lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem. Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna choć nie z przyczyn bezpośrednio w niej podniesionych. Przedmiotem sądowoadministracyjnej kontroli Sądu, jest decyzja ZUS Oddział w Oddział w K., którą organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez R.W. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł, z dnia 20 września 2021 r. nr [...] . Mając na uwadze treść zaskarżonego rozstrzygnięcia ZUS należy podkreślić, że w związku ze stanem epidemii ustawodawca wprowadził szereg przepisów szczególnych, mających na celu zminimalizowanie negatywnych skutków prawnych związanych z nadzwyczajną sytuacją, w tym dotyczących biegu terminów prawa materialnego i procesowego. Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 26 stycznia 2022r. sygn. akt I SA/Bd 832/21 jednym z nich jest art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. póz. 374, z późn. zm.) - dalej w skrócie ustawa COVID -19 - stanowiący w ust. 1, iż w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej (pkt 1), do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki (pkt 2), przedawnienia (pkt 3), których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie (pkt 4), zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony (pkt 5), do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju (pkt 6) - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Powyższy przepis uwzględnia m.in. sytuacje, w których strona uchybiła terminowi, od zachowania którego jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, a także uchybiła terminowi zawitemu, a jego niezachowanie wywołuje negatywne skutki dla strony. W niniejszej sprawie ZUS ustalił, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony przez skarżącego po upływie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem w łącznej kwocie 123.749,46 zł. Organ uznał decyzję za doręczoną w dniu 27 września 2021 r., przyjmując jednocześnie, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany przez skarżącego w dniu 15 października 2021r.,a więc z uchybieniem terminu do jego złożenia, który to termin upłynął w dniu 11 października 2021 r. Przyjmując powyższe ustalenia za podstawę faktyczną wydania zaskarżonej decyzji organ pominął wskazaną wcześniej regulację, zawartą w przepisie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, który to przepis został wprowadzony do tej ustawy z dniem 16 grudnia 2020 r. (dodany przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. Dz. U. z 2020 r. poz. 2255) i obowiązywał zarówno w dacie złożenia przez skarżącego pisma z dnia 13 października 2021 r. jak i wydania przez ZUS decyzji z dnia 20 września 2021 r. jak i 21 października 2021 r. Należy podkreślić, iż od sformułowanego w tym przepisie obowiązku nie przewidziano żadnych wyjątków. W aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących, że organ dopełnił tego obowiązku. Organ stwierdzając uchybienie przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVlD-19 terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zawiadomił strony o uchybieniu terminu oraz nie wyznaczył stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, naruszając tym samym przepis art. 15 zzzzzn4 ust. 1 pkt.1 i 5 i ust. 2 ustawy COVID-19, a także art. 6 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa oraz art. 8 § 1 k.p.a. stanowiący, iż organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Mając powyższe na uwadze. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. Rozpatrując ponownie sprawę organ, na podstawie przepisu art. 153 P.p.s.a. zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu. Równocześnie Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że skarżący, po pierwsze był zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, po drugie skarżący w sprawie występował osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika. Po trzecie działając osobiście, nie wykazał, że poniósł wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw.