I SA/Kr 1741/09

Sygn. akt I SA/Kr 1741/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Protokolant: Piotr Paździor, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2010 r., sprawy ze skargi Z. B., na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 29 października 2009 r. Nr [...], w przedmiocie płatności do gruntów rolnych za 2009 r.;, skargę oddala. W dniu 11 maja 2009r. Z. B. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2009, obejmującej jednolitą płatność obszarową. Ponadto wnioskowano o przyznanie na 2009r. uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin oraz uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Wniosek złożono w imieniu Z. B., z podaniem jej numeru producenta. W piśmie z dnia 11 września 2009r. skierowanym do wnioskodawcy organ wskazał na nieprawidłowości wniosku polegające na posłużeniu się danymi zmarłej – Z. B., a nadto szczegółowo określił czynności warunkujące ubieganie się o płatności we własnym imieniu. Decyzją z dnia 7 października 2009r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił Z.B. przyznania płatności. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż podstawowe warunki otrzymania płatności do gruntów rolnych zawarto w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity - Dz. U. z 2008r., nr 170, poz. 1051 ze zm.). W świetle tych uregulowań samo posiadanie gruntów rolnych nie jest jedynym wymogiem związanym z uzyskaniem płatności obszarowych. Prawo do płatności przysługuje zarejestrowanemu w ARiMR producentowi rolnemu, który terminowo złoży odpowiedni wniosek i który posiada zadeklarowane grunty rolne w czasie, w którym wnioskuje o płatność. Natomiast wnioskodawca nie tylko nie złożył wniosku o wpis do ewidencji producentów, lecz mimo wielokrotnego pouczania w przedmiotowym względzie, kontynuuje składanie wniosków w kolejnych latach na swoją zmarłą matkę – Z. B., wywodząc prawo do przyznania płatności z ogólnego następstwa prawnego, jednocześnie posługując się numerem producenta nadanym tejże zmarłej osobie. Tymczasem zgodnie z art. 12 ust 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r., nr 10, poz. 76 ze zm.) przedmiotowy numer jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. Wnioskodawca zaskarżył tę decyzję w drodze odwołania, w którym podtrzymał pierwotne żądanie swego wniosku, a nadto zażądał zapłaty przez organ administracji zadośćuczynienia za wydanie decyzji niezgodnej z prawem oraz z rażącym uchybieniem terminu do załatwienia sprawy administracyjnej. Decyzją z dnia 29 października 2009r. nr [...]Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego niewątpliwie w świetle akt sprawy Z. B. usiłował uzyskać płatności bezpośrednie na 2009r. nie będąc zarejestrowanym producentem rolnym. Zwrócono przy tym uwagę, iż Z. B. składał swoje wnioski o płatności obszarowe wykorzystując numer swojej zmarłej matki również w latach: 2005, 2006, 2007 i 2008. W ramach czynności wyjaśniających dotyczących wniosku za 2006r. ustalono natomiast, że Z. B. zmarła w dniu 25 grudnia 2004r. Mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy wyjaśniono wnioskodawcy, że przepisy dotyczące płatności bezpośrednich umożliwiają przejęcie uprawnień do tego rodzaju wsparcia po zmarłym producencie rolnym. Osoba starająca się o przejęcie płatności musi jednak spełnić szereg związanych z tym warunków. Zgodnie a art. 11 ust. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów producenci rolni nie wpisani do ewidencji producentów, którzy przejmują posiadanie gospodarstwa rolnego, składają wniosek nie później niż w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności na podstawie przepisów o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. W latach 2004-2006 warunki przejęcia płatności po innym (np. zmarłym) producencie precyzował art. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004r., nr 6, poz. 40 ze zm.). Począwszy od 2007r. kwestię tę reguluje art. 22 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. W stwierdzonych okolicznościach faktycznych przejęcie przez Z. B. uprawnień do płatności za lata 2005-2009 było i jest już niemożliwe. Na przeszkodzie temu stało (stoi) przede wszystkim składanie wniosków opisanych danymi zmarłej Z. B. i brak zarejestrowania się jako producenta rolnego. Uzupełniając uwagi organu I instancji przypomniano, że spadkobranie dotyczy jedynie praw i obowiązków o charakterze cywilnoprawnym. Pomijając zatem już nawet wyraźną treść przepisów prawa przedmiotowy numer jest przypisywany do konkretnego podmiotu i jego przejście na podmiot inny jest niemożliwe. Nie istnieją bowiem i nie istniały żadne przepisy administracyjne umożliwiające takie przejęcie. Organ odwoławczy uznając za bezzasadne roszczenia odszkodowawcze wnioskodawcy wskazał, że właściwą dla ich dochodzenia jest droga sądowa przed sądami powszechnymi. Za nieznajdujący uzasadnienia w warunkach sprawy uznano również zarzut opieszałego wydania przez organ rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku Z. B.. W tym kontekście wskazano przede wszystkim na przepis art. 19 ust. 7 ustawy o płatnościach w ramach system wsparcia bezpośredniego, który stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy dotyczącej przyznania płatności do dnia 1 marca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek, Agencja zawiadamia rolnika, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dodatkowo w świetle art. 10 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (Dz. U. WE Nr L 141 z 30.04.204r. ze zm.) płatności OB nie mogą być wypłacone przed dokonaniem wszystkich czynności kontrolnych związanych z danym wnioskiem. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Z.B. zarzucił organowi rażące naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, a to art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 75 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 5 oraz art. 107 § l i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.). W konsekwencji tych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zakwestionowanych decyzji organów obydwu instancji poprzez przyznanie płatności bezpośrednich za 2009r. zgodnie z pierwotnym wnioskiem. Skarżący powtórnie zażądał naprawienia szkody wynikłej z nieotrzymania w terminie należnych dopłat. W uzasadnieniu skoncentrowano się w pierwszej kolejności na podważeniu kompetencji zawodowych urzędników ARiMR oraz sędziów sądów administracyjnych. Motywując postawione zarzuty naruszenia prawa wskazano zaś, że kwestionowane rozstrzygnięcia zostały wydane w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy. W ocenie skarżącego numer identyfikacyjny przypisany jest do gospodarstwa rolnego, a nie do rolnika. Będąc faktycznym użytkownikiem przedmiotowego gospodarstwa rolnego może zatem posługiwać się numerem nadanym pierwotnie jego matce. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Żądanie skargi może być więc uwzględnione w razie stwierdzenia przez sąd, że rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy). Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Sądowej kontroli została poddana decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 października 2009r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 7 października 2009r. odmawiającej przyznania Z. B. płatności bezpośrednich na 2009r. Przedmiotem wokół którego toczył się spór w rozpoznawanej sprawie była kwestia przyznania płatności bezpośrednich rolnikowi, który nie posiada własnego numeru identyfikacyjnego. Skarżący stał na stanowisku, że przysługuje mu prawo do otrzymania dopłaty na zasadach następstwa prawnego w oparciu o numer identyfikacyjny zmarłej matki. W ocenie sądu ze stanowiskiem przedstawionym przez skarżącego nie można się zgodzić. W myśl art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008r. nr 170, poz. 1051 ze zm.) ustawa określa zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego, przeprowadzania kontroli, wypłaty rolnikom ww. płatności w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w pkt. 1 lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym w 2009r. rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143 b ust. 4 zdanie drugie rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli: a/ posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla RP w załączniku nr VII do rozporządzenia 1782/2003; b/ utrzymuje wszystkie grunty rolne zgodnie z normami; c/ przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, d/ został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Analiza wyżej cytowanych przepisów wskazuje, że wszystkie te przesłanki należy spełnić łącznie a to oznacza, że brak chociażby jednej z nich powoduje, iż osoba ubiegająca się o dopłatę nie spełnia wymaganych przez prawo kryteriów. Oznacza to, że nadanie numeru identyfikacyjnego jest warunkiem koniecznym przysługiwania rolnikowi płatności bezpośredniej w danym roku. Jest to czynność materialno-techniczna organu administracji publicznej, która może być dokonana jedynie wówczas, gdy podmiot spełnia warunki przewidziane w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, gospodarstw rolnych oraz wniosków o przyznanie płatności. Kwestie związane z ewidencjonowaniem producentów, gospodarstw rolnych oraz wniosków o przyznanie płatności reguluje ustawa z dnia 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. nr 10, poz. 76 ze zm.). Określa ona zasady tworzenia i prowadzenia, zakres oraz przeznaczenie krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (art. 1 powołanej ustawy). W myśl art. 11 ust. 1 tej ustawy producent podlega wpisowi do ewidencji producentów na podstawie wniosku złożonego do właściwego kierownika biura powiatowego Agencji, przy czym jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny, który jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego (art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy). Jak z powyższych zapisów ustawowych wynika "system" ma charakter przede wszystkim ewidencyjny i informacyjny w zakresie umożliwiającym kontrolę dopłat pod względem podmiotowym i przedmiotowym oraz zasad wykorzystania pomocy. W rozpoznawanej sprawie właściwe organy administracji publicznej (ARiMR) odmawiając przyznania płatności na 2009r. nie kwestionowały na żadnym etapie postępowania administracyjnego, że skarżący jest rolnikiem posiadającym działki rolne uprawniające go do występowania o dopłaty, nie negowano powierzchni jak i charakteru prowadzonych przez niego upraw. Organy wykazały natomiast, że skarżący nie spełnia wszystkich wymaganych przez prawo kryteriów, albowiem nie został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie powołanych wyżej przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów. Nie zostały bowiem uwzględnione wnioski skarżącego o zmianę danych w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez przyznanie mu numeru identyfikacyjnego jego matki Z. B. Sąd w pełni podziela stanowisko organów obydwu instancji w tym zakresie i przedstawioną na jego poparcie argumentację. Zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami numer identyfikacyjny nadany w trybie ustawy jest niepowtarzalny i nie przechodzi na nadstępce prawnego. Oznacza to, że skarżący nie może przejąć numeru identyfikacyjnego swojej zmarłej matki i wykorzystywać go w dalszym ciągu jako własny. Wbrew temu, co utrzymywał skarżący numer identyfikacyjny, o który toczy się spór nie jest przydzielany do gospodarstwa rolnego, lecz jest nadawany producentowi rolnemu. Ewidencja gospodarstw rolnych zawiera numer identyfikacyjny o którym mowa w art. 12, a więc numer nadany producentowi rolnemu (art. 8 pkt 1 w/w ustawy). Należy w tym miejscu przywołać zapis art. 11 ust. 3 pkt 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który stanowi, że producenci rolni niewpisani do ewidencji producentów, którzy przejmują posiadanie gospodarstwa rolnego składają wniosek (o wpis do ewidencji) nie później niż w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wymóg nadawania tylko jednego numeru producentowi rolnemu ma charakter obligatoryjny i jest niezależny od stosunków materialnoprawnych pomiędzy producentem rolnym a jego następcami prawnymi. Istota przepisu zawartego w art. 12 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, sprowadza się do tego, że każdy producent rolny, niezależnie od swojego statusu prawnego może mieć tylko jeden indywidualny numer identyfikacyjny i numer ten nie przechodzi na następcę prawnego a co za tym idzie nie może być przejmowany po poprzednim producencie. Potwierdzenie dla takiego stanowiska można znaleźć także w zapisach art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Powołany przepis nakłada na spadkobiercę, który spełnia warunki do przejęcia prawa do płatności m.in. obowiązek podania własnego numeru identyfikacyjnego nadanego w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, albo dołączenia kopii wniosku o przyznanie takiego numeru. Konsekwencją braku możliwości przeniesienia numeru indentyfikacyjnego na inną osobę jest jednolity formularz wniosku o wpis do ewidencji producentów (W-1/04) według wzoru określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004r. w sprawie wzoru wniosku o wpis do ewidencji producentów oraz wzoru zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym (Dz. U. nr 10 poz. 91 ze zm. ). Podkreślenia wymaga fakt, że o konieczności dokonania wpisu do ewidencji producentów i uzyskania indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz niemożności przejęcia numeru identyfikacyjnego zmarłej matki, skarżący był wielokrotnie informowany przez organy obydwu instancji w toku postępowań z wniosków o przyznanie płatności za ubiegłe lata. Również w postępowaniu z wniosku o dopłaty na 2009r. taka informacja do skarżącego została skierowana (pismo Oddziału Regionalnego Biuro Powiatowe ARiMR z dnia 11 września 2009r.), i to pomimo ograniczonego obowiązku informowania wynikającego z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Złożenie wniosku o przyznanie płatności na 2009r. ze wskazaniem jako wnioskodawcy (producenta rolnego) - zmarłej w dniu 25 grudnia 2004r. matki Z. B. i podaniem w tym wniosku jej numeru identyfikacyjnego wywołało zasadną reakcję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w postaci wydania decyzji odmawiającej przyznania wnioskowanych dopłat. W skardze został postawiony także zarzut naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i 5, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i § 3). Jednakże skarżący nie wskazał na czym powyższe naruszenia przepisów postępowania miałyby polegać. Sąd dokonując z urzędu kontroli przebiegu postępowania administracyjnego z wniosku o przyznanie płatności na 2009r. nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na rozstrzygniecie w sprawie, a tylko stwierdzenie takiego naruszenia w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi czyni koniecznym uchylenie zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy stwierdzić, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.