I SA/Kr 1757/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosków B.H. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18.09.2012r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r., postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Wraz ze skargą na przedmiotową decyzję B.H. wniósł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Następnie w dniu 05.12.2012r. ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszym postępowaniu. Jak wynika z uzasadnień wniosków, zawartych w nim "oświadczeń o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów B.H. ur. w 1963r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M.H. ur. w 1962r. Wnioskodawca cierpi na miastenię oraz pozostaje w stałym leczeniu neurologicznym. Jego żona jest w leczeniu onkologicznym i nie może podjąć zatrudnienia. Obecnie jedynym dochodem rodziny jest wynagrodzenie B.H. z tytułu umowy o pracę w "I" Sp. z o.o. w K., w wysokości 1500 zł. brutto, miesięcznie ( 1 111,86 zł., netto). Pieniądze te w całości wydawane są na wyżywienie, ubrania oraz koszty leczenia małżonków. B.H. i M.H. zamieszkują w mieszkaniach dorosłych dzieci. Dzięki ich pomocy nie ponoszą oni kosztów związanych z użytkowaniem tych lokali. W 2011r. B.H. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości 459 081,80 zł. W wyniku działania osób trzecich utracił praktycznie cały majątek. W związku z tym wniósł "wniosek o upadłość obejmującą likwidację majątku wnioskodawcy". Sąd Rejonowy w K. , Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych postanowieniem z dnia 26.07.2012r., sygn. [...], oddalił przedmiotowy wniosek. Podstawa orzeczenia był art.13 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U z 2012r. , poz. 1112 z p. zm.) Sąd stwierdził zatem, że majątek dłużnika jest obciążony w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. W stosunku do wnioskodawcy prowadzone jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne dotyczące łącznej kwoty 773 236,95 zł. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. również prowadzi w stosunku do B.H. postępowanie egzekucyjne, w którym należność główna wynosi 255 525,23 zł. Zarówno B.H. jak i M.H. nie posiadają ani oszczędności ani pojazdów mechanicznych. M.H. nie jest również właścicielką żadnych nieruchomości. Strona skarżąca jest natomiast współwłaścicielem nieruchomości położonej w K. przy ul. D. w 1/60 części, odziedziczonej po zmarłym ojcu S.H.. Status prawny przedmiotowej nieruchomości nie jest jasny a szacunkowa wartość przedmiotowego udziału wynosi ok. 2000 – 3000 zł. Wniosek strony skarżącej zasługuje zdaniem orzekającego na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego(§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ). Obecna sytuacja B.H. nie daje zdaniem orzekającego możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych bez pogorszenia warunków bytowych rodziny. Otrzymywane przez niego niewysokie wynagrodzenie wydawane jest w całości na bieżące potrzeby małżonków. Żona natomiast nie może pracować z powodów zdrowotnych. W celu zapewnienia egzystencji zmuszeni są także korzystać z pomocy dorosłych dzieci. Strona skarżąca jest wprawdzie współwłaścicielem nieruchomości w 1/60 części, biorąc jednak pod uwagę, dwa postępowania egzekucyjne prowadzone w stosunku do niej i wysokość egzekwowanych kwot należy przyjąć, iż pozyskanie przez wnioskodawcę osobiści jakichś środków jest mało realne. Stąd też, konieczność poniesienia kosztów sądowych przez stronę skarżącą , które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 5 348 zł. zagroziłaby realizacji podstawowych potrzeb życiowych B.H.i jego żony. W związku z powyższym oraz działając w oparciu o zasadę, iż nie można ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, orzekający przychylił się do wniosku strony skarżącej. Stąd też orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. )