I SA/Kr 1771/99

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr) Sędziowie: NSA Grażyna Jarmasz Asesor WSA Anna Znamiec Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2004r. sprawy ze skargi Firmy Transportowej R. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 2 września 1999 r Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. II. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...] złotych) Pan B. R. złożył wniosek o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług za lata 1994 - 1995 określonej w kilku decyzjach Urzędu Skarbowego z dnia [...].1999r. Umotywował go trudną sytuacją finansową spowodowaną niskim stopniem wykorzystania środków transportowych, jak również wydatkami związanymi ze spłatą byłej małżonki w kwocie [...] zł wraz z kosztami postępowania w wysokości [...] zł Zobowiązanie to powstało w wyniku rozwodu i podziału wspólnoty majątkowej. Urząd Skarbowy w N. decyzją z dnia [...].1999r. odmówił przyznania ulgi twierdząc, że argumenty Podatnika nie mogą być uwzględnione w świetle ustawowych przesłanek mogącymi stanowić podstawę do umorzenia zaległości podatkowej. Na decyzję te skarżący wniósł odwołanie, w którym podtrzymał dotychczasową argumentację. Podniósł także że objęte wnioskiem zobowiązanie wygasło, bowiem Urząd Skarbowy decyzja z dnia [...].1995 r. zaniechał poboru podatku VAT za lata 1994 - 1995 r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie odmowy umorzenia przedmiotowej zaległości w podatku od towarów i usług. Uznano bowiem. że Podatnik nie spełnia kryteriów kreślonych w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, z uwagi na dobrą sytuację majątkową. Wskazano także na specyfikę podatku od towarów i usług, którego ciężar ponosi nabywca, a nie podmiot zobowiązany do jego odprowadzenia. Na decyzję tę Pan B. R. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w której wniósł o jej uchylenie zarzucając rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Powołał się przy tym na trudną sytuację materialną, rodziną i zdrowotną. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślono przy tym. że zgodnie z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej decyzja uwzględniająca wniosek o umorzenie zaległości podatkowej ma charakter uznaniowy. Uznanie to jest modyfikowane poprzez udokumentowane w sposób nie budzący wątpliwości przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym występujące w konkretnej sprawie. Ocena tych okoliczności należy do organu wydającego decyzję i od jego woli wyrażonej w uzasadnieniu decyzji zależy skorzystanie z instytucji umorzenia zaległości podatkowej. Podkreślono przy tym. że umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, bowiem zasadą jest płacenie podatków. Wobec tego za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać będą te sytuacje, które -ogólnie twierdząc - nie są zależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu. Zaznaczono ponadto że postępowanie o umorzenie zaległości podatkowej nie może być jeszcze jedną płaszczyzną. na której dokonuje się ponownej weryfikacji decyzji wymiarowej, skoro decyzja ta była wcześniej skontrolowana w postępowaniu wymiarowym odwoławczym prowadzonym prze Izbę Skarbową. W związku z tym za bezzasadny uznano zarzut skargi sprowadzający się do podważenia zasadności wymiaru podatku. Wskazano także, że w postępowaniu o umorzenie zaległości obowiązek wskazania dowodów ciąży na Podatniku, bowiem to on domaga się by te dowody świadczące o jego ważnym interesie lub interesie publicznym ocenione zostały przez organ podatkowy. W toku postępowania strony zgodnie oświadczyły iż decyzje ustalające wysokość podatku od towarów i usług za lata 1994 - 1995 r. zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny Oddział Zamiejscowy w Krakowie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Skarga zasługuje na uwzględnienie Zgodnie bowiem z art. 67 Ordynacji podatkowej organ podatkowy może, na wniosek podatnika, umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Przy czym umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa. Nie budzi przy tym wątpliwości, że wyrażona w tym przepisie instytucja jest zbudowana przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego. Jest ono jednak ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru. jakimi są wskazane w treści przepisu ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Przy czym ważny interes podatnika to taka sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych wypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych, z uwagi na zagrożenie jego ekonomicznej egzystencji lub możliwości zarobkowania. Natomiast nakaz uwzględniania interesu publicznego oznacza dyrektywę postępowania zgodnie z która należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy. sprawność działania aparatu państwowego, oraz korektę błędnych decyzji. Oba te kryteria muszą być przy tym w każdym przypadku ustalone przez organ indywidualnie w ramach postępowania podatkowego. Organ administracyjny, podejmując decyzje nawet na zasadzie uznania administracyjnego, nie jest bowiem zwolniony od dokonania prawidłowych ustaleń dotyczących zdolności płatniczych podatnika oraz warunków jego egzystencji. Dopiero dokonanie powyższych ustaleń pozwoli na prawidłową ocenę zgodności decyzji z. wyżej wymienionym przepisem. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana, zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej, po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie wszystkich dowodów ( art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej ) oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych ( art. 122 Ordynacji podatkowej ) Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 stycznia 2002 r. wydanym w sprawie sygn akt III SA 2302/00 (LEX nr 53606). W omawianej sprawie nie uwzględniono wszystkich okoliczności. w szczególności nie ustalono wysokości miesięcznych wydatków, ilości osób pozostających na utrzymaniu skarżącego, wydatków związanych z leczeniem. Ponadto nie rozważono w sposób wystarczający zebranego materiału w świetle dyrektywy interesu publicznego. Istotne jest także. że decyzje ustalające wysokość zaległości w podatku od towarów i usług za lata 1994 - 1995 r. których dotyczy wniosek o umorzenie, zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny Oddział Zamiejscowy w Krakowie, a w związku z czym okoliczność ta powinna być uwzględniona przy ponownym rozpoznawaniu sprawy przez organy podatkowe. W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) orzeczono jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić fakt uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny decyzji określających zaległość podatkową. Rozpoznając sprawę oparto się na art. 97 par 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawię - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami) stanowiącym, że sprawy w których skargi zostały wniesione do naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.