I SA/Kr 1778/14

|Sygn. akt I SA/Kr 1778/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 marca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo, Sędziowie: WSA Agnieszka Jakimowicz, WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2015 r., sprawy ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej - skargę oddala - Wnioskiem z dnia 20 maja 2014r. skierowanym do Wójta Gminy G. M. Ja. zwróciła się z prośbą o umorzenie II raty zaległości podatkowych wynikających z ostatecznej decyzji - nakazu płatniczego Wójta Gminy G. z dnia 13 lutego 2014r. za rok 2014. Wniosek motywowała trudną sytuacją finansową. Do wniosku załączyła odcinek emerytury z którego wynikało, że pobiera emeryturę w kwocie 983,32zł miesięcznie oraz udokumentowała ponoszone wydatki na zakup lekarstw i opłaty za prąd i gaz. Decyzją z dnia 6 czerwca 2014r. nr [...] Wójt Gminy G. działając na podstawie art. 207 i 210 w związku z art. 67a §1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) odmówił wnioskodawczyni umorzenia zaległości podatkowej z tytułu II raty łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2014 w kwocie 139 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił ,że w toku postępowania umorzeniowego wziął pod uwagę materiał dowodowy w tym zbadał sytuację materialną strony i ponoszone przez nią wydatki i nie dopatrzył się szczególnych nadzwyczajnych okoliczności skutkujących możliwością umorzenia przedmiotowej zaległości. Dodatkowo przypomniano, że podatniczka już wielokrotne w latach poprzednich korzystała z instytucji umorzenia zaległości podatkowej: i tak w roku 2012 umorzono jej podatek w zakresie od I do IV raty na kwotę 560zl.W roku 2013 umorzono jej zaległość z tytułu przedmiotowego podatku w zakresie od I do IV raty na kwotę 564zł, zaś w roku 2014 przedmiotem umorzenia stała się I rata podatku w kwocie 140 zł. W odwołaniu od tej decyzji M.J. zarzuciła organowi naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 129 § 2, art. 35 § 1, art. 126 w związku z art. 107 § 2-5 k.p.a. Podatniczka zestawiła swoje dochody i wydatki wskazując, że na utrzymanie pozostaje jej kwota 511,28zł miesięczne i z otrzymywanej emerytury nie może pokryć własnych potrzeb bytowych. Dodała również, że wydatki na zakup lekarstw są za wysokie i nie może nawet wykupić przepisanej recepty. Podnosła również, że zwracała się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie pomocy finansowej, lecz ten takiej pomocy jej odmówił. Zdaniem strony art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) daje stronie prawo do umorzenia zaległości wraz z odsetkami ze względu na ważny interes strony. W uzasadnieniu odwołania podatniczka przytoczyła również artykuły prasowe i audycje radiowe na okoliczność niskich dochodów emerytów w Polsce oraz kwestii ich waloryzacji. Decyzją z dnia 28 sierpnia 2014r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji. Organ stwierdził, że w świetle zebranego materiału dowodowego wprawdzie podatniczka pozostaje w trudnej sytuacji finansowej, lecz sytuacja taka nie może być samoistną przesłanką do zastosowania instytucji umorzenia w kontekście stosowanych już wcześniej w stosunku do strony umorzeń zaległości podatkowych w tym I raty podatku za rok 2014. Również zapłata II raty podatku w kwocie 139 zł (co stanowi 50zł miesięcznie) nie wpływa w sposób drastyczny na pogorszenie warunków egzystencji strony. W obszernej skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie podatniczka podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji uznając, że bezzasadnie nie zostały one przez Kolegium uwzględnione. Zaskarżonej decyzji Kolegium zarzucono naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12 § 1 i § 2, art. 19, art.20, art. 35 § 1, art. 36 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 103 § 3, art. 138 § 1 i § 2, art. 156 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy nie rozpatrzył całego zebranego materiału dowodowego oraz argumentów podniesionych stronę w odwołaniu. Skarżąca powołała się na wyniki badań Eurostatu i Głównego Urzędu Statystycznego, Raport Komisji Europejskiej oraz Instytutu Adama Smitha w kwestii ubóstwa, wskazując, że przy osiąganych dochodach i wydatkach nie jest w stanie zapłacić II raty podatku stanowiącej zaległość w kwocie 139zł. Następnie powołała się na osiągane dochody z emerytury oraz ponoszone wydatki na media i realizację recept, podkreślając, że w tych warunkach Wójt Gminy Gorlice winien umorzyć przedmiotowa zaległość podatkową. Skarżąca wyjaśniła, że ubiegała się o pomoc z opieki społecznej, lecz jej odmówiono. Strona obarczyła organy podatkowe bezczynnością poprzez naruszenie terminów załatwienia sprawy z art. 35 k.p.a. W jej ocenie decyzje organów obu instancji są przy tym nienależycie uzasadnione. W końcu M.J. żąda od Sądu stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Kolegium oraz zobowiązania Wójta Gminy G. do wydania pozytywnej dla niej decyzji o umorzeniu wnioskowanej zaległości podatkowej w kwocie 139zł. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowił art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b (zastrzeżenie to, odnoszące się do podatników prowadzących działalność gospodarczą, nie ma zastosowania w rozpatrywanym przypadku), w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Użyte w ww. art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej sformułowanie "może umorzyć" w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych przy rozpatrywaniu takiej sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ w przypadku stwierdzenia przesłanek określonych w tym przepisie może uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Wolność decyzyjna w zakresie rozstrzygnięcia na gruncie art. 67a § 1 § 3 Ordynacji podatkowej sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych przesłanek nie obliguje organu podatkowego do zastosowania instytucji umorzenia w każdym przypadku. Uznanie administracyjne jest ograniczone dyrektywami wyboru, interesem publicznym oraz ważnym interesem podatnika. Użyte pojęcia "interesu publicznego" oraz "ważnego interesu podatnika" są pojęciami nieostrymi. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria obiektywne, zgodne z powszechnie obowiązującą hierarchią ważności; nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji, itp. Powyższe wynika z wyjątkowego charakteru instytucji umorzenia, stanowiącej odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania. Zasadą pozostać musi płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły (por. B. Dauter S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2007, s. 522 i n., tezy 14, 15 oraz 18-20 i powołane tam orzecznictwo). W doktrynie oraz utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że ocena, czy przesłanki umorzenia lub rozłożenia zaległości na raty istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2002 r., sygn. akt III SA 2302/00). Obowiązki te bezpośrednio wynikają z treści art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Po uwzględnieniu całokształtu materiału dowodowego i po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych, organ winien zatem jednoznacznie stwierdzić, czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Jeżeli mimo istnienia przesłanek, podejmuje się decyzję polegającą na odmowie umorzenia zaległości podatkowej, w uzasadnieniu takiej decyzji winny zostać szczegółowo określone motywy takiego rozstrzygnięcia (art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej). Sąd, dokonując oceny zaskarżonych decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszały one prawo w stopniu uzasadniającym ich wzruszenie. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, LEX nr 78302; 28 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1292/00, LEX nr 78300). Z akt sprawy wynika, że organy obydwu instancji przeprowadziły szczegółowe postępowanie wyjaśniające i dowodowe. Wbrew twierdzeniom skarżącej, dokonały analizy jej aktualnej sytuacji osobistej i materialnej w oparciu o dokumenty i oświadczenia przedłożone przez samą stronę. Z uzasadnień kontestowanych decyzji wynika jednoznacznie, że organy nie zakwestionowały obiektywnie trudnej sytuacji majątkowej skarżącego. Ważąc jednak wynikającą z art. 67a Ordynacji podatkowej przesłankę ważnego interesu podatnika z równie istotną przesłanką interesu publicznego, uznały, że sam fakt pozostawania w trudnej sytuacji finansowej nie uprawnia skarżącej do uzyskania wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych. Organy w sposób dokładny, wyczerpujący i przekonujący wskazały na okoliczności, które ich zdaniem nie przemawiają za wnioskowanym umorzeniem zaległości podatkowych, pomimo istnienia po stronie podatnika przesłanki ważnego interesu. Powołały się w szczególności na fakt, że podatniczka już wielokrotne w latach poprzednich korzystała z instytucji umorzenia zaległości podatkowej. Istotna jest tu kwestię zasady równości opodatkowania, zasadności udzielenia skarżącej ulgi w kontekście tych podatników, którzy terminowo i w pełnej wysokości regulują swoje zobowiązania podatkowe. Nie bez znaczenia pozostaje również kwestia postawy samego podatnika, czy podjął jakikolwiek wysiłek, by zadośćuczynić choćby w części ciążącemu na nim obowiązkowi zapłaty zaległych należności. Jeśli zaś chodzi o samą skarżącą w odniesieniu do zobowiązań za 2012r. i 2013r. jedyną formą jej aktywności było składanie kolejnych wniosków o udzielenie ulg w spłacie zaległości, które zresztą jak wzmiankowano zostały rozpoznane w sposób dla niej pozytywny. W świetle powyższego stanowisko organów podatkowych odmawiających przyznania wnioskowanej ulgi o najdalej idącym charakterze, zmierzającej do całkowitego zwolnienia z zapłaty podatku, Sąd uznał za zasadne, zwłaszcza w kontekście określonej w art. 67a Ordynacji podatkowej - równorzędnej z ważnym interesem podatnika - przesłanki interesu publicznego. Umorzenie zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady powszechności i równości opodatkowania, przy czym należy zaznaczyć, że nie wolno czynić z niej środka prowadzącego generalnie do zwolnienia z zapłaty podatku (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 1991 r. SA/Gd 295/91, wyrok NSA z dnia 20 marca 2002 r., I SA/Gd 1563/99, LEX 76080). Umorzenie zaległości podatkowej stanowi pewną formę rezygnacji organów podatkowych z przysługujących budżetowi należności podatkowych. Nawet więc w sytuacji, gdy podatnik wykaże, że ma ważny interes w uzyskaniu tego rodzaju ulg podatkowych, to organy podatkowe przy podejmowaniu decyzji muszą również brać pod uwagę interes ogólnospołeczny, w którym leży zapewnienie dopływu należności podatkowych do budżetu (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2000 r., III SA 1087/99, LEX 45381). Mając powyższe na względzie należy uznać, że organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne niniejszej sprawy, a także wzięły pod uwagę okoliczności podnoszone przez skarżącą i w wyniku tej oceny podjęte zostały decyzje mieszczące się granicach uznania administracyjnego, dlatego Sąd nie znalazł podstaw do uznania ich za niezgodne z prawem. Skoro w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, o którym mowa w przepisach art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. to tym samym nie ma żadnych podstaw do rozważania czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą kwalifikowaną w postaci nieważności, co mogłoby uzasadniać zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy nadto zaznaczyć, że wspominana przez stronę kwestia przewlekłości postępowania mogła być kwestionowana w drodze ewentualnej skargi na tę przewlekłość lub na bezczynność organu. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 p.p.s.a.