I SA/Kr 1781/10
WyrokWSA w Krakowie2011-06-21
Skład orzekający: Grażyna Firek, Ewa Michna, Jarosław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej, naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego poprzez ograniczenie się do kontroli zebranego materiału dowodowego zamiast ponownego rozpatrzenia sprawy?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie od decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej, naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie dokonał własnych ustaleń faktycznych ani ich oceny w kontekście przesłanek z art. 67a §1 Ordynacji podatkowej, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że organ pierwszej instancji zebrał materiał dowodowy w sposób dostateczny. Takie postępowanie, polegające na braku ponownego rozpatrzenia sprawy, miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
M.N. złożyła wniosek o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości. Organ pierwszej instancji umorzył część zaległości, a odmówił umorzenia pozostałej części, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną wnioskodawczyni (renta inwalidzka, brak innych dochodów, koszty leczenia, spłata kredytu). Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organ ten zebrał materiał dowodowy w sposób dostateczny. M.N. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa i swoją trudną sytuację materialną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1781/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 czerwca 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2011 r., sprawy ze skargi M.N., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 6 września 2010 r. Nr [..], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości - uchyla zaskarżoną decyzję -
Decyzją z dnia 28 czerwca 2010 r. znak: [...] na podstawie art. 13 §1 pkt 1, art.67a§1 pkt 3, art. 207 §1 i art. 208 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (tj. z 2005 r. Dz.u.Nr 8 poz.60 ze zm) działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T. Zastępca Skarbnika Miasta po rozpatrzeniu wniosku M. N. umorzył zaległość podatkową z tytułu III i IV raty podatku od nieruchomości za rok 2007 w kwocie 133 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie 41,00 zł, odmówił umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2008-2009 w łącznej 721,00 zł wraz z należnymi odsetkami w kwocie 84,00 zł oraz odmówił umorzenia zaległości podatkowej z tytułu l raty podatku od nieruchomości za rok 2010 w łącznej kwocie 95,00 zł.
Organ l instancji ustalił, że podatniczka, będąca po rozwodzie zamieszkuje samotnie i utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wymiarze 980,00 zł miesięcznie , która to renta była wypłacana do maja 2010 r. W chwili obecnej w/wymieniona nie dysponuje żadnym źródłem dochodów, oczekując na przywrócenie świadczenia rentowego i utrzymuje się z pomocy finansowej świadczonej przez dzieci. Organ ustalił także, że podatniczka jest właścicielką gruntów rolnych w L., sama jednak nie zajmuje się działalnością rolniczą, powyższe grunty uprawia dzierżawca, a ona nie ma z tego tytułu jakichkolwiek korzyści finansowych, nie otrzymuje również żadnych dopłat z budżetu Unii Europejskiej, nie posiada akcji i obligacji, dysponuje uszkodzonym samochodem, spłaca kredyt bankowy zaciągnięty w Millenium Bank na uregulowanie zaległych opłat naliczonych z tytułu prowadzenia sklepu odzieżowego. Organ I instancji ustalił również, że M.N. musi ponadto regulować koszty leczenia, które wynoszą w skali miesiąca kwotę rzędu 250,00 zł, nie licząc bieżących kosztów utrzymania oraz kosztów utrzymania mieszkania. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności oraz to, że nie można wykluczyć rychłego przywrócenia podatniczce dotychczasowego świadczenia rentowego organ podatkowy doszedł do wniosku, że zasadnym i celowym będzie umorzenie jedynie części zaległości podatkowej, natomiast pozostałą część M.N. powinna uregulować , korzystając ze wsparcia finansowego swoich dzieci, stanowiącego aktualnie podstawę utrzymania.
Odwołanie od wyżej powołanej decyzji wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego M.N. podnosząc , iż w okresie od 2008 r. do 2010 r. nie miała żadnych dochodów i tylko dzięki pomocy rodziny i przyjaciół była w stanie ponieść koszty utrzymania i inne wydatki.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia 6 września 2010 r. sygn. akt: [...] na podstawie art. 13 § 1 pkt 3, art. 233 § 1 pkt 1, w zw. z art. 67a § 1 pkt 3, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 pkt 6 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003r. Nr 198, poz. 1925) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu l instancji.
Organ odwoławczy w pierwszym rzędzie przywołał treść art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oraz stwierdził, że o istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria , na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o umorzeniu , bądź nie , zaległości podatkowej. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać , z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Organ wskazał, że umorzenie jak i odroczenie terminu płatności są instytucją nadzwyczajną , nie mogą stanowić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od zapłaty podatku i , że w tym celu organy podatkowe wyposażone zostały w przywilej swobodnego uznania, a uznanie administracyjne to przyznanie organom administracji możliwości wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę , ale równowartościowych prawnie rozwiązań , zgodnie z celami w ustawie określonymi. Jest to zatem konstrukcja prawna pozwalająca organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji , do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Innymi słowy organ podatkowy może ale nie musi przyznać podatnikowi wnioskowanej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych działając w ramach uznania administracyjnego.
W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wskazał, że w materiale dowodowym przedłożonym organowi odwoławczemu zalega protokół o stanie majątkowym wnioskodawcy spisany dnia 21 czerwca 2010 r., a w jego treści w sposób szczegółowy wyeksponowano informacje dotyczące zarówno sytuacji dochodowej wnioskodawczyni jak i wydatków przez nią ponoszonych, że w protokole tym wskazano nadto na znamiona świadczące o stanie majątkowym strony wymieniając koszty leczenia , dane dotyczące spłacanego kredytu oraz opisano warunki mieszkaniowe , jak i majątek nieruchomy. Organ odwoławczy wskazał także, iż w aktach sprawy zalega oświadczenie o stanie rodzinnym , majątku, dochodach i źródłach utrzymania z dnia 19 czerwca 2010 r. złożone przez M.N. , jak również zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu , wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od dochodów ewidencjonowanych za rok 2009 oraz informacja o przychodach podatniczki z działalności prowadzonej na własne nazwisko oraz najmu, podnajmu , dzierżawy , poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze w roku 2008 i 2009.
W ocenie Kolegium organ l instancji w sposób dostateczny zebrał materiał dowodowy dotyczący sytuacji finansowej , materialnej i zdrowotnej odwołującej się , na podstawie tak zebranego materiału dowodowego , po dokonaniu jego oceny organ mógł wydać rozstrzygnięcie w sprawie zastosowania ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej i stanowisko organu l instancji odnośnie sytuacji finansowej podatnika , jego możliwości płatniczych oraz sytuacji zdrowotnej zostało przez organ l instancji szeroko uzasadnione w uzasadnianiu faktycznym zaskarżonej decyzji. Konkludując powyższe wywody Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło , że nie znalazło podstaw do uchylenia decyzji organu l instancji.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M.N. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej odwołania, przywołując swoją trudną sytuację materialną.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie ponownie przytaczając argumenty zawarte uprzednio w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do treści art. 145§1 pkt 1 a) do c) cyt. ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga musiała zostać uwzględniona ale z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane.
W pierwszym rzędzie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 233 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. z 2005 r. Dz. U. Nr 8 poz.60 ze zm.) zwana dalej O.p. oraz zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 127 O.p.), organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Nie może więc ograniczyć się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, ale obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Istota administracyjnego toku instancji polega na 2-krotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów postawionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Dopuszczalne jest wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie przeprowadzone w pierwszej instancji wymaga znacznego poszerzenia materiału dowodowego w sprawie. Ma to miejsce wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. W takich wypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony, nie mieści się to w jego kompetencji, gdyż na przeszkodzie temu stoi powołany już przepis art. 229 o.p.
Odnosząc te zasady na grunt nin. sprawy należy stwierdzić, że organ odwoławczy zasady te naruszył. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika by organ odwoławczy dokonał ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy , by potem te ustalenia były przedmiotem analizy i oceny pod kątem spełnienia bądź nie przesłanek z art. 67a §1 O.p. tj. ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego., a następnie stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy ograniczył się jedynie do wskazania jakie dokumenty w materiale dowodowym zostały przedstawione oraz , że dokumenty te prezentują informacje dotyczące sytuacji dochodowej skarżącej, wydatków przez nią ponoszonych, źródeł utrzymania, majątku i stanu rodzinnego, by następnie stwierdzić , że organ I instancji w sposób dostateczny zebrał materiał dowodowy i na podstawie tak zebranego materiału dowodowego, po dokonaniu jego analizy mógł wydać rozstrzygnięcie w sprawie zastosowania ulgi podatkowej.
Takie rozpoznanie sprawy narusza zasadę dwuinstancyjności , a naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy dokona własnych ustaleń faktycznych , następnie przeprowadzi ich analizę oraz ocenę w kontekście przesłanek z art. 67a §1 O.p. , po czy rozstrzygnie sprawę stosownie do treści art. 233 O.p.
Mając na uwadze przytoczone okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na zasadzie art. 145 §1 pkt 1c/ p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło