I SA/Kr 1790/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek L.W. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 8 grudnia 2014 roku i 6 lutego 2015 r., w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 września 2014 r. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód z tytułu pobieranego świadczenia emerytalnego netto wynosi 958,30 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o pow. 200 m2. Nie zadeklarował żadnych wartościowych ruchomości o wartości powyżej 3.000 euro. Uzasadniając wniosek skarżący podał, iż w związku ze stanem zdrowia i skromnymi dochodami oraz obciążeniami majątku nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W piśmie z dnia 8 grudnia 2014 r., uzupełniającym wniosek pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, iż to nie skarżący opłaca wynagrodzenie pełnomocnika. Ponadto z oświadczenia złożonego osobiście przez skarżącego wynika, iż z E. W. rozwiódł się w maju 2014 r. Jedynym źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalne. Mieszka sam w domu z ogrodem odziedziczonym po rodzicach i z tego tytułu płaci podatki od nieruchomości. Posiada konto w Alior Bank, ale od roku saldo wynosi zero. Spółka jawna P. E. W. L W. zakończyła działalność w roku 2010. Skarżący jest właścicielem Audi, a także współwłaścicielem dziesięcioletniego KIA Carnawal oraz trzyletniego Kia Picanto, nie przedstawiają one dużej wartości. Skarżący jest inwalidą przewlekle chorym. W roku 2014 w wyniku wypadku doznał on krwiaka mózgu i został poddany dwóm trepanacjom czaszki. Dodatkowo skarżący cierpi na chorobę zwyrodnieniową stawów i uznany został za osobę niepełnosprawną, wymagająca opieki. Na lekarstwa miesięcznie wydaje około 300 zł. Roczna kwota podatku od nieruchomości to 539,00 zł oraz 332,00 zł, natomiast za energię skarżący płaci 165,14 zł miesięcznie. Nieruchomości skarżącego obciążone są hipoteką przymusową. Postanowieniem z dnia 4 marca 2015 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skutecznie sprzeciw. Odpowiadając na wezwanie Sądu skarżący podał, że aktualnie z uwagi na swój stan zdrowia zamieszkuje razem z żoną A. W., z którą ma rozdzielność majątkową. W domu nie mieszkają żadne inne osoby. Pomoc prawna jest finansowa przez obecną małżonkę skarżącego. Ona też partycypuje w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego i kosztach leczenia skarżącego. Pokrywa także wszelkie inne wydatki (w tym na utrzymanie samochodów), na które skarżącemu nie starcza środków z otrzymywanego świadczenia ZUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z artykułem 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy wskazać, że przedstawione przez skarżącego okoliczności uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Skarżący jest osobą cierpiącą na poważne schorzenia w związku z czym jego zdolność zarobkowa jest praktycznie wyłączona. Sąd wziął pod uwagę, że skarżący posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury w wysokości 958,30 zł, nie mniej jednak kwota ta ledwie wystarcza na pokrycie kosztów utrzymania w tym leczenia. Skarżący wskazał, że w jego potrzeby w pozostałym zakresie pokrywa żona, z którą zamieszkuje obecnie ze względu na stan zdrowia, ale pozostają w rozdzielności majątkowej i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Sąd wziął też pod uwagę znaczną wysokość wpisu, który w niniejszej sprawie jest obliczany stosunkowo (2%) od kwoty wartości przedmiotu zaskarżenia, która w niniejszej sprawie wynosi 257 677 zł. W ocenie Sądu skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania, toteż odmówienie skarżącemu przyznania prawa pomocy zablokowałoby mu prawo do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Biorąc zatem pod uwagę powyższe wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na uwzględnienie w całości. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.