I SA/Kr 1799/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "F" Sp. z o.o. w L. na postanowienie Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie z dnia [...] marca 2008 r. oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach ze skarg "F" Sp. z o.o. w L. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] od nr [...] do nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia 2004 r. oraz luty i kwiecień 2005 r. postanawia : - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych - W dniu [...] lutego 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek "F" Sp. z o.o. w L. o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku Spółka podała, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 100 tysięcy złotych, wartość środków trwałych to 619 559 zł, natomiast wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wyniosła 46 664 zł. Na koncie w Banku [...] S.A. Spółka posiada środki w kwocie 36 654 zł. W uzasadnieniu Spółka podała min., iż wydane przez Naczelnika Urzędu Celnego decyzje, którymi określono zobowiązania w podatku akcyzowym, po wyczerpaniu zwyczajnych środków odwoławczych stały się prawomocne i została na ich podstawie wszczęta egzekucja administracyjna. Pierwszym środkiem egzekucyjnym jaki został zastosowany przez właściwy organ egzekucyjny było zajęcie rachunku bankowego w banku [...] S.A. W wyniku tego doszło do postawienia w stan wymagalności kredytu obrotowego. Brak odpowiednich środków obrotowych zmusił Spółkę do handlowania z odbiorcami na odroczony termin płatności, co spowodowało obniżenie przychodów o 60%. Spółka przedstawiła również inne okoliczności, które obrazują jej trudną sytuację finansową, nie pozwalającą na uiszczenie na obecnym etapie wpisu od skargi kasacyjnej. W dniu [...] marca 2008 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie wydał postanowienie, którym oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej ma charakter fakultatywny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Istotną kwestią jest również fakt, iż problem zwolnienia od kosztów sądowych był już rozpatrywany a postanowienie z dnia [...] stycznia 2007 r., w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił zwolnienia stronie skarżącej od kosztów sądowych stało się prawomocne. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z poźn. zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Taka sytuacja odnośnie Spółki jednak nie miała miejsca. Nastąpiło bowiem polepszenie kondycji finansowej Spółki w stosunku do okresu złożenia pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wartość środków trwałych z 501 902 zł wzrosła do 619 559 zł, a saldo konta bankowego z debetu o wartości 463 806, 39 zł osiągnęło dodatnią wartość 36 654 zł. Spółka cały czas prowadzi poza tym działalność gospodarczą osiągając zyski (za rok 2007 – 46 664 zł). Od przedmiotowego postanowienia strona skarżąca wniosła w ustawowym terminie sprzeciw, domagając się w nim uchylenia zaskarżonego postanowienia i przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, iż Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzję w sprawie rozłożenia na raty zaległości w podatku akcyzowym. Tym samym organ podatkowy uznał, że sytuacja finansowa Spółki jest na tyle ciężka, że uzasadnia ona rozłożenie na raty kwoty 24 468 zł. Naczelnik poddał wszechstronnej ocenie sytuację materialną Spółki i uznał, że egzekucja utrudniałaby działalność Spółce. Strona skarżąca podkreśliła, że od momentu wydania decyzji przez organy podatkowe w sprawie wymiaru akcyzy, działalność Spółki ulega ciągłemu ograniczeniu. Spółka sprzedaje środki trwałe w celu spłaty rat kredytu. Wskazała również, iż aby utrzymać płynność finansową i spłacać zaciągnięty kredyt w Banku [...] S.A. Zarząd zaciągnął pożyczkę hipoteczną w [...] Banku S.A. w kwocie 250 tys. zł. Spółka w 2007 r. zbyła także środki trwałe warte 817 646 zł. Zysk wynika również ze sprzedaży zapasów, co oznacza, że zakres działalności wyraźnie ograniczono. Przychody uległy drastycznym spadkom o około 40%. Przepływy pieniężne operacyjne za 2007 r. są ujemne co oznacza, że znacznie zmniejszyły się posiadane środki pieniężne. Środki pieniężne w kasie i na rachunkach spadły porównując 2007 r. z 2006 r. o 70%, a ich wartość utrzymana jest na minimalnym poziomie potrzebnym do funkcjonowania na rynku. Środki, którymi dysponuje strona skarżąca muszą być przeznaczone na zapłatę bieżących płac, ZUS-ów, regulowanie bieżących zobowiązań. Jeżeli braknie środków na regulowanie tych zobowiązań Spółka będzie musiała ogłosić upadłość. Spółka ograniczyła zatrudnienie o około 25%. Nawet niewielkie obciążenie finansowe spowodowane obowiązkiem zapłaty wpisu, wywoła utratę płynności i kolejność zaciągania kolejnych zobowiązań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawa pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Z użytego w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Intencją strony skarżącej było uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych, a więc uzyskanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych i wydatków stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W omawianej sprawie warunek uzasadniający częściowe zwolnienie Spółki od kosztów sądowych nie został spełniony. Posiada ona bowiem kapitał zakładowy w kwocie 100 tys. zł. Strona skarżąca cały czas funkcjonuje w obrocie prowadząc działalność gospodarczą, z której osiąga przychody. Z dołączonego bilansu wynika, iż dysponuje znacznym majątkiem. Wartość środków trwałych wynosiła na dzień 31 marca 2008 r. 303 493,96 zł, natomiast aktywa obrotowe około 960 tys. zł. Istotne jest przy tym, iż w ich skład wchodzą także środki pieniężne w kasie i na rachunkach, które na dzień 31 marca 2008 r. wynosiły 48 869,43 zł. Podkreślić również należy, iż dochód Spółki za 2007 r. wyniósł 460 236, 52 zł. Z przedłożonych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, iż zaciąga ona zobowiązania oraz ma nieściągnięte wierzytelności wobec innych podmiotów. Z bilansu wynika również, iż Spółka zainwestowała w środki trwałe w budowie kwotę wielokrotnie przewyższającą wysokość wpisu do skargi kasacyjnej. Na możliwość zaciągania pożyczek przez Spółkę wskazuje natomiast zawarta w sprzeciwie informacja, iż Spółka na spłatę kredytu zaciągnęła pożyczkę hipoteczną w kwocie 250 tys. zł. Strona skarżąca posiadała więc możliwość uzyskania znacznych środków pieniężnych. Należy również wskazać, iż podmiot działający w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć koszty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników. Wskazać także należy, że w odniesieniu do osób prawnych Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał wyjątkowy charakter prawa pomocy, przyjmując że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 p.p.s.a. (post. z dnia 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepubl.). Takie stanowisko Sąd rozpatrujący wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w pełni podziela. Dlatego też orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanego przepisu oraz art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.