I SA/Kr 1814/13

Kraków, dnia 12 października 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.P. na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 września 2016r. o przyznaniu doradcy podatkowemu K.M.wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwoty tytułem niezbędnych poniesionych wydatków na środki transportu w sprawie ze skargi R.P. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 13.09.2013r., nr [...], w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne postanawia: przyznać doradcy podatkowemu K.M., o numerze wpisu [...], wykonującemu zawód w ramach kancelarii "M ", znajdującej się we W. przy ul. K.: - wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 221,40 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 41,40 zł, oraz - kwotę 53,69 zł tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków na środki transportu. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawach o sygn. akt I SO/Kr 112/13 do I SO/Kr 115/13 postanowieniami z dnia 10.10.2013r. przyznał stronie skarżącemu prawo pomocy m.in. w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Na tej podstawie Krajowa Rada Doradców Podatkowych dnia 19.11.2013r. wyznaczyła w w/w sprawach pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego K.M.. Akta spraw o sygn. I SO/Kr 112/13 do I SO/Kr 115/13 zostały włączone do akt postępowań prowadzonych pod sygn. od I SA/Kr 1814/13 do I SA/Kr 1817/13. W dniu 14.01.2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy o sygn. akt od I SA/Kr 1814/13 do I SA/Kr 1817/13 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą I SA/Kr 1814/13 i oddalił skargi. Dnia 27.03.2014r. referendarz przyznał doradcy podatkowemu wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz koszty niezbędnych poniesionych wydatków. W dniu 31.03.2014r. pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną od w/w wyroku. Na rozprawie dnia 3.06.2016r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Pełnomocnik skarżącego dołączył natomiast do akt sprawy "załącznik do protokołu rozprawy w sprawie o sygn. II FSK 1664/14", w którym domagał się: przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy ustalone według norm przepisanych wraz z należnym podatkiem VAT, oraz zwrotu niezbędnych wydatków w wysokości 53,69 zł, sprecyzowanych w "zestawieniu niezbędnych wydatków pełnomocnika" z dnia 03.06.2016r. Jako te niezbędne wydatki podane zostały koszty przelotu z W. do W. oraz z W. do W. w dniu 3.06.2016r. w kwocie 483,17 zł. Żądaną kwotę pełnomocnik wyliczył dzieląc 483,17 zł na 9 (ilość spraw rozpatrywanych przed NSA w dniu 3.06.2016r.), co dało mu właśnie stawkę 53,59 zł. Przedmiotowy załącznik zawierał ponadto oświadczenie pełnomocnika, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości, ani w części. Postanowieniem z dnia 16 września 2016r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał doradcy podatkowemu K.M., o numerze wpisu [..], wykonującemu zawód w ramach kancelarii "M ", znajdującej się we W. przy ul. K. lok. [...] : - wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 221,40 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 41,40 zł, - kwotę 53,69 zł tytułem niezbędnych poniesionych wydatków na środki transportu. We wniesionym sprzeciwie zarzucono: - naruszenie art. 250 § 2 w związku z art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) przez błędne jego zastosowanie, pomimo że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu (referendarzowi sądowemu tego sądu) brak jest przydanej kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej, - naruszenie art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 166 ustawy o p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez referendarza sądowego wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia prawnego, oraz wniesiono o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem drugiej instancji w zakresie, w jakim złożono skargę kasacyjną według stawki, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia przy niestosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a. tj. w wysokości 75% przyznanego wynagrodzenia postanowieniem o sygn. l SA/Kr 1814/13 z dnia 2014-03-27. W uzasadnieniu podkreślono, iż w ocenie referendarza pełnomocnik z urzędu jest zleceniobiorcą Skarbu Państwa. Biorąc pod uwagę zaprezentowaną przez referendarza koncepcję, zgodnie z art. 735 K.c., jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie (§1). Jeżeli nie ma obowiązującej taryfy (w dniu powstania stosunku zobowiązaniowego), a nie umówiono się o wysokość wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy. W dniu nawiązania stosunku zlecenia pomiędzy Skarbem Państwa, a pełnomocnikiem (tj. w dniu wyznaczenia go przez Krajową Radę Doradców Podatkowych) obowiązywała taryfa (tj. rozporządzenie), która nie mogła być modyfikowana instytucją miarkowania, która to instytucja weszła w życie dopiero 15 sierpnia 2015 r. Ta sama taryfa obowiązywała również w dniu złożenia przez doradcę podatkowego środka zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, będącego sądem II instancji. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona na długo przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Tym samym, zgodnie z obowiązującą taryfą (tj. rozporządzeniem), co najmniej za tę cześć pomocy prawnej wyświadczonej z urzędu wynagrodzenie powinno zostać określone na poziome 50% wynagrodzenia należnego przed sądem pierwszej instancji. Ewentualne miarkowanie wynagrodzenia drugoinstancyjnego mogłoby dotyczyć jedynie części zlecenia Skarbu Państwa, wykonanego po dniu 15 sierpnia 2015 r., tj. stawiennictwa na rozprawie przed NSA w czerwcu 2016 r. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony doradca podatkowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności doradców podatkowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie wyznaczony pełnomocnik strony skarżącej sporządził skargę kasacyjną i brał udział w rozprawie przed NSA. Wywiązał się tym samym z powierzonych mu obowiązków. Stąd też przyznanie wynagrodzenia w tym zakresie jest zasadne. Jednakowoż wbrew zarzutowi podniesionemu w sprzeciwie, art. 250 § 2 ustawy o p.p.s.a. dopuszcza możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika, w uzasadnionych przypadkach, co stanowi legitymację swoistego jego miarkowania w tym zakresie. Pomimo, że w przepisie tym jest mowa o uprawnieniu sądu do obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, to w rzeczywistości kompetencję w tym zakresie posiada w pierwszej kolejności referendarz sądowy (por. M. Jagielska (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 994). Nadto § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. z 2011r., nr 31, poz. 153) stanowi, że zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Powyższe stanowi dyrektywę kierunkową dla ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika w konkretnym przypadku. Przyjąć zatem należy, że z racji iż sprawa była jedną z wielu rozpoznawanych przez WSA w Krakowie, a później przez NSA, w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne (sprawy rodzajowo takie same) to i analiza faktyczno – prawna podejmowanej w nich materii jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne. Ponadto wynagrodzenie pełnomocnika zasądzone za I instancję skonsumowało niejako uwzględnione okoliczności nakładu pracy doradcy podatkowego i wkładu pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Stąd również kolejne wywody pełnomocnika w skardze kasacyjnej nie dotyczyły nowego problemu proceduralnego, a jedynie uzupełnienia lub doprecyzowania dotychczas zaprezentowanego. Podejmowana problematyka nakłada się więc niejako zarówno w przypadku sytuacji przed i po wyroku WSA, co właśnie z punktu widzenia przyznania wynagrodzenia pełnomocnika jest istotne, biorąc pod uwagę nakład pracy doradcy podatkowego. Zaś przy ocenie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika trzeba również brać pod uwagę, że w ramach tej sprawy doszło do jednego stawiennictwa doradcy podatkowego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Obliczając przedmiotowe wynagrodzenie wzięto pod uwagę, iż niniejsza sprawa de facto składa się z czterech spraw o sygn. akt od I SA/Kr 1814/13 do I SA/Kr 1817/13. Połączenie ich miało bowiem charakter techniczny i służyło realizacji zasady ekonomii procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 8.05.2007r., sygn. I FSK 457/07; postanowienie NSA z dnia 10.06.2008r., sygn. I FZ 231/08, postanowienie NSA z dnia 08.07.2009r., sygn. I FSK 953/09, postanowienie NSA z dnia 24.02.2011r., sygn. I FSK 1468/10,wyrok NSA z dnia 01.04.2010r. , sygn. II OSK 2060/09). W związku z tym za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym "bazowa" stawka ustalona w oparciu o § 3 ust. 2 pkt. 1) w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 2) w/w rozporządzenia – dla spraw o sygn. akt I SA/Kr 1814 - 1817/13 wynosi 720 zł [ 4 sprawy x (75% z 240 zł) = 720 zł]. Wynagrodzenie w tej materii po miarkowaniu wynosi więc 180 zł [25 % z 720 zł = 180 zł] i zostało ono podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146 a pkt 1) ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (Dz.U. z 2016r., poz. 710 z p. zm.) w zw. z § 2 ust. 3 w/w rozporządzenia i wynoszącą w tym wypadku 41,40 zł. W kwestii natomiast zwrotu "niezbędnych, udokumentowanych wydatków" wyliczonych przez doradcę podatkowego, zgodzić się trzeba ze stanowiskiem, że koszty przejazdu na rozprawę zaliczyć należy do wydatków niezbędnych doradcy podatkowego, w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt. 2) w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które poniósł w związku z wykonywaniem pomocy prawnej z urzędu (wyrok NSA z dnia 12.02.2013r., sygn. akt II FSK 1620/11, postanowienie NSA z dnia 26.07.2012r., sygn. akt II GZ 252/12). Uwzględnienia wymaga także aspekt fiskalny tj. finansowy interes Państwa przy ustalaniu wynagrodzenie pełnomocnika. Państwo występuje w niniejszej sprawie, jako gwarant praworządności i zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli, także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym. Skarb Państwa występuje w przypadku wyznaczenia, a później wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, jako zleceniodawca. Zapewnienie stronie prawa do sądu wiąże się również koniecznością działania dla dobra obywateli w ramach realizacji zasady sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego, wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Powyższe oznaczać musi przyjęcie ścisłej zasady, że wysokość zapłaty za to zlecenie powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Stąd też trudno za reprezentację z urzędu, w takich samych rodzajowo sprawach, przyznawać pełnomocnikowi każdorazowo pełną stawkę wynagrodzenia. W efekcie uzasadnione jest przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu w wysokości 25% należnej stawki ustalonej w oparciu o w/w rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r., przy zastosowaniu art. 250 § 2 ustawy o p.p.s.a. Skorzystanie z art. 250 § 2 p.p.s.a., obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. jest zasadne, ponieważ na jego zastosowanie wprost wskazuje art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r. poz. 658), dotyczący art. 1 pkt 67 tej ustawy, zmieniającego art. art. 250 p.p.s.a. W kwestii natomiast zwrotu "niezbędnych, udokumentowanych wydatków", wyliczonych przez doradcę podatkowego przyjęto, że koszty przejazdu na rozprawę zaliczyć należy do wydatków niezbędnych doradcy podatkowego, w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt. 2) w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, które poniósł w związku z wykonywaniem pomocy prawnej z urzędu (wyrok NSA z dnia 12.02.2013r., sygn. akt II FSK 1620/11, postanowienie NSA z dnia 26.07.2012r., sygn. akt II GZ 252/12). W kontekście znacznych wahań cen biletów kolejowych na tej samej trasie, nawet w przeciągu jednego dnia, oraz powszechności połączeń lotniczych i stosunkowo niedużych różnic w cenach biletów lotniczych na trasach wewnątrzkrajowych, w porównaniu z innymi środkami transportu, przyjąć trzeba, że koszty przelotu samolotem mogą być uznane za w/w wydatki. Oczywiście decydująca, w każdym przypadku będzie cena takiego połączenia - eń (por. też postanowienie SN z dnia 20.04.2011r., sygn. akt I CZ 22/11, postanowienie SN z dnia 25.10.2012r., sygn. akt IV CZ 109/12). W rozpatrywanej sytuacji cena przelotu tam i z powrotem wyniosła 483,17 zł i mieści się w kwotowych ramach "niezbędnych wydatków" poniesionych w związku z dojazdem na rozprawę, także w aspekcie jej porównania z kosztami podróży samochodem, która wyniosłaby kwotę nawet nieco wyższą. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów ustawy o p.p.s.a.