I SA/Kr 1819/02
WyrokWSA w Krakowie2005-07-04
Skład orzekający: Ewa Długosz - Ślusarczyk, Bogusław Wolas, Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że nieruchomość stanowiła majątek wspólny małżonków, mimo wpisu wyłącznego prawa własności na rzecz jednego z małżonków w księdze wieczystej, obalając tym samym domniemanie wynikające z wpisu?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie zebrał wystarczających dowodów, aby obalić domniemanie wynikające z wpisu do księgi wieczystej, zgodnie z którym A. W. była wyłącznym właścicielem nieruchomości. Odwołanie się jedynie do przepisów prawa małżeńskiego majątkowego z okresu nabycia nieruchomości było niewystarczające do obalenia tego domniemania. W związku z tym, zaskarżona decyzja, która opierała się na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego, podlega uchyleniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Organ I instancji ustalił podatek od spadku po ojcu skarżącej, uwzględniając wartość nieruchomości, która według organu wchodziła w skład majątku wspólnego rodziców. Skarżąca podnosiła, że nieruchomość stanowiła wyłączny majątek matki, co potwierdzał wpis do księgi wieczystej. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając nieruchomość za majątek wspólny na podstawie przepisów o prawie małżeńskim majątkowym. Skarżąca zaskarżyła decyzję organu odwoławczego, argumentując, że nie uwzględniono domniemania wynikającego z wpisu do księgi wieczystej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: WSA Bogusław Wolas WSA Urszula Zięba Protokolant: Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2005r. s sprawy ze skargi K. C. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 27 czerwca 2002 r. Nr [...]w przedmiocie podatku od spadków i darowizn I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 38,- zł (słownie: trzydzieści osiem złotych).
Sygn. ISA/Kr 1819/02
UZASADNIENIE
Urząd Skarbowy wydał w dniu [...] marca 2002 r. decyzję , w której ustalił dla skarżącej wysokość podatku od spadku po ojcu M. W. w wysokości 950 zł.
Kwota ta została ustalona w oparciu o wartość spadku wskazanego przez spadkobierców M. W. i jego żony A. W., w tym skarżącą którzy podali jego poszczególne składniki.
Wśród nich znajdowała się nieruchomość położona w K. przy ulicy J. wraz z zabudowaniami.
K. C. podała organowi ,że nieruchomość ta wchodziła w skład majątku wspólnego rodziców tj. M. W. i A.W..
Bezsporne było , że M. W. zmarł przed swoją żoną w 1992 roku i spadek po nim w 3/16 odziedziczyła skarżąca, która jednocześnie odrzuciła spadek po matce A. W. zmarłej w 2001 roku i w związku z tym nie została ujęta w postanowieniu sądowym o stwierdzeniu nabycia spadku po A.W. .
W odwołaniu od decyzji organu skarżąca podnosiła , iż po jej wydaniu uzyskała informację o wpisie w księdze wieczystej nr [...], z którego wynika , że właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest wyłącznie jej matka A. W. , nie wchodzi zatem ta nieruchomość w skład majątku wspólnego rodziców , stąd inna jest wartość majątku po ojcu który odziedziczyła.
Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. Nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji .
W uzasadnieniu organ odwoławczy ustalił , że rodzice skarżącej zawarli związek małżeński [...] lutego 1929 r.
Aktem notarialnym nr rep[...] z dnia [...]lutego 1941 roku , a więc mającym miejsce w czasie małżeństwa , A. W.nabyła przedmiotową nieruchomość , dla której została założona księga wieczysta w dniu [...] I 1950 r. z wpisem na jej rzecz prawa własności.
W czasie zakładania księgi obowiązywał dekret z dnia 29 maja 1946 r.- przepisy wprowadzające prawo małżeńskie majątkowe / DZ. U. Nr 31 , poz.197 / który wszedł w życie z dniem 1 X 1946 r.
Zgodnie z jego art. Xl par. 1 małżonkowie , którzy przed dniem wejścia w życie prawa małżeńskiego majątkowego , nie zawarli majątkowej umowy małżeńskiej , podlegają przewidzianemu w tym prawie ustrojowi małżeńskiemu.
Z kolei z art. 14 dekretu z 29 V 1946 r. Prawo małżeńskie majątkowe / DZ. U. NR 131, poz. 196 / wynika , iż przy braku majątkowej umowy małżeńskiej zawartej pomiędzy małżonkami, sporna nieruchomość stanowiła ich majątek wspólny , jak również wybudowane na niej budynki. Wspólność ta ustała dopiero po śmierci M. W. , stąd od tamtego czasu figuruje w księdze wieczystej A. W. jako właściciel przedmiotowej nieruchomości.
Te okoliczności sprawiły, iż zdaniem organu odwoławczego sporna nieruchomość objęta została wspólnością małżeńską ustawową a decyzja organu I instancji jest prawidłowa.
W skardze na po wyższą decyzję Izby Skarbowej w Kielcach wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. C. podtrzymuje zarzuty podane w odwołaniu i podnosi, że okolicznością przemawiającą za jej twierdzeniem o braku podstaw do uznania spornej nieruchomości za majątek odrębny jej matki jest wpis do Księgi Wieczystej dokonany w 1997 r. po śmierci jej ojca wyłącznie na jej rzecz.
Decyzję Izby Skarbowej uznaje za wadliwą, ponieważ nie uwzględnia przesłanek wynikających z przepisów art. 1-5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece , z których wynika , że prawa wynikające z wpisu do ksiąg są podstawą do określenia własności i nie można się powoływać na domniemania prawa wynikającego z posiadania.
W piśmie procesowym z dnia [...]czerwca 2005 r. skarżąca podnosi nadto , że organ nie udowodnił, iż nieruchomość została nabyta ze środków pochodzących z majątku wspólnego małżonków W.. Podkreślono też , że wpis do księgi wieczystej z dnia [...]sierpnia 1997 r. na rzecz A. W. nie wiązał się ze zmianą poprzez wykreślenie poprzedniego właściciela.
Izba Skarbowa wnosiła o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko i podkreślając ,że dopiero po śmierci męża A.. W. figuruje w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości położonej w K., przy ulicy J..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest zasadna.
W sprawie niniejszej poza sporem jest, iż przedmiotowa nieruchomość figuruje w księdze wieczystej nr.[...]z wpisem własności na rzecz A. W. Istotne jest, iż powyższy wpis dokonany został w dniu[...] VIII 1997 r., a więc po śmierci M. W. , nie mniej w rubryce - podstawa wpisu istnieje zapis , iż prawo własności wpisano w wykazie dotychczasowej księgi wieczystej Kościeliska tab. nad. 16 przy przepisaniu części księgi wieczystej wpisano dnia [...] stycznia 1950 r.
W aktach podatkowych znajduje się również akt notarialny nr rep. [...] z dnia [...] lutego 1941 r. a więc z daty , w której A. W.pozostawała już w związku małżeńskim , nie mniej nie wynika z niego z jakich środków pochodziła suma za jaką nabyła nieruchomość i czy wchodzi do majątku małżeńskiego.
Konsekwencją tego był wpis do księgi w 1950 r. wyłącznie na rzecz wyżej wymienionej.
W toku postępowania odwoławczego nie zebrano dowodów świadczących o tym , iż sporna nieruchomość istotnie stanowiła majątek wspólny małżonków.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece / DZ. U. z 2001 r. Nr 124 , poz. 1361 ze zm./ domniemywa się , że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy. Jest to domniemanie iuris tantum i jako takie może być obalone przeciwstawieniem mu dowodu przeciwnego.
W razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi wieczystej rozstrzyga na korzyść tego , kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe / rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych/- art. 5 cyt. ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Dodać należy , że domniemanie to można obalić w każdym postępowaniu w oparciu o wszelkie środki dowodowe w tym także postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym .
W niniejszej sprawie organ odwoławczy usiłował obalić domniemanie , iż A. W. była wyłącznie właścicielem spornej nieruchomości z uwagi na treść przepisów dekretu z dnia 26 maja 1946. Prawo małżeńskie majątkowe i przepisów do wprowadzających.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odwołanie się do powyższych przepisów było niewystarczające do obalenia powyższego domniemania.
Dlatego skoro od 1950 roku matka skarżącej ujawniona jest w księgach wieczystych jako wyłączny właściciel nieruchomości zaskarżoną decyzję należy uznać za wadliwą , co powoduje konieczność jej uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy przepisu art. 145 par. 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.. U. NR. 153 , poz. 1270 ze zm. / w zw. z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /DZ. U. NR. 153 , poz. 1271 ze zm./.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło