I SA/Kr 1821/12

Kraków, dnia 15 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Nina Półtorak po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na indywidualną interpretację podatkową Prezydenta Miasta K. z dnia 3 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W.G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na indywidualną interpretację podatkową Prezydenta Miasta K. z dnia 3 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 listopada 2012 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, stosownie do § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W dniu 5 lutego 2013 r. (data stempla pocztowego) skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 1 marca 2013 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia przedmiotowego wniosku poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów, na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. W dniu 13 czerwca 2013 r. wpłynęło pismo W.G. wraz z drugim wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie oddalił wniosek W.G. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego wskazano, że w sprawie zachodzą dwie przyczyny odmowy przyznania prawa pomocy, z których każda z osobna stanowiłaby samoistną podstawę oddalenia wniosku w tym zakresie. Mianowicie strona skarżąca nie wywiązała się w pełni z nałożonego na nią obowiązku przesłania odpowiednich dokumentów, istotnych z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej. Po drugie, płynący z analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy wniosek o miesięcznym deficycie budżetu domowego w kwocie 1.114,99 zł, poddaje w wątpliwość wiarygodność oświadczeń składanych przez stronę skarżącą, co wyklucza przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Od powyższego postanowienia W.G. wniósł w terminie sprzeciw, wskazując, że zostało ono wydane przy nieprawidłowej ocenie złożonego wniosku i sytuacji majątkowej strony. W uzasadnieniu podał, że jego sytuacja rodzinna i majątkowa jest bardzo trudna, przez co nie wystarcza mu środków na niezbędne wydatki, takie jak leczenie, czy opał. Dodatkowo, nie ma możliwości przedłożenia żądanych przez referendarza dokumentów, bowiem nie ma do nich dostępu bez współdziałania rodziny, a ta współpracy w tym zakresie odmawia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym, na skutek prawidłowo wniesionego przez W.G. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 czerwca 2013 r., postanowienie to utraciło moc, a wniosek podlega ponownemu rozpoznaniu przez Sąd w całości. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z M.G., z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej od 2002 r., synem R.G., synową M.G. oraz wnukami N..G. i A.G. Rodzina mieszka w domu będącym własnością córki M.G. która wyjechała do pracy w Niemczech. W.G. pobiera emeryturę w wysokości 3.243,67 zł netto miesięcznie. Z tego tytułu w 2012 r. uzyskał on 47.378,96 zł dochodu. M.G. pobiera natomiast emeryturę w wysokości 1.207 zł netto miesięcznie. Jest ona również właścicielką gruntu rolnego o pow. 40 ha. R.G. jest bezrobotny i nie posiada majątku, a M.G. uzyskuje z tytułu umowy o pracę wynagrodzenie w wysokości 1.032 zł netto miesięcznie. Małżonkowie ci pozostają w rozdzielności majątkowej. Miesięczne koszty utrzymania rodziny oszacował wnioskodawca na kwotę ok. 4.100 zł. Nie posiada on oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. M.G. jest natomiast właścicielką dziesięcioletniego samochodu osobowego marki Mitsubishi, który jest niesprawny z powodu awarii silnika. Wnioskodawca, wezwany o przedłożenie m.in. wyciągów z kont bankowych W.G., M.G., R.G. i M.G. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągów z ich lokat bankowych, zeznań podatkowych M.G. R. G. i M.G. za 2012 r., które to dokumenty wydatnie poszerzyłyby możliwość oceny, czy wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie, nie zadośćuczynił temu wezwaniu. W ocenie Sądu, treść złożonego przez skarżącego oświadczenia we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarcza dla przyjęcia, że jego stan majątkowy uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać należy, że niewystarczające dla przyznania prawa pomocy jest samo złożenie oświadczenia o zupełnym braku środków finansowych na bieżącą egzystencję bez przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego wnioskodawcy. Z oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę w niniejszej sprawie wynika, że istnieje rozbieżność pomiędzy wskazanymi miesięcznymi wydatkami gospodarstwa domowego skarżącego a dochodami tego gospodarstwa. W związku z tym, oraz brakiem przedłożenia wnioskowanych w sprawie dokumentów potwierdzających sytuację majątkową gospodarstwa domowego skarżącego, oświadczenie dotyczące sytuacji finansowej skarżącego budzi wątpliwości. Okazją do usunięcia tych wątpliwości, a w konsekwencji umożliwienia przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, które wynoszą 200 zł wpisu od skargi, było przedłożenie na wezwanie referendarza sądowego dodatkowych dokumentów, obrazujących stan majątkowy skarżącego i jego rodziny. Z możliwości tej skarżący nie skorzystał, zasłaniając się przede wszystkim brakiem zgody pozostałych członków gospodarstwa domowego na ujawnienie dokumentów ich dotyczących. Skoro jednak wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami i korzysta z zapewnianych przez te osoby dochodów w celu zaspokojenia potrzeb własnych, to dochody i wydatki tych osób kształtują jego status majątkowy, przesądzając o tym, czy może on ponieść koszty postępowania, czy też nie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06). Niezależnie od tego, nawet gdyby analizę poddać tylko przychody i wydatki samego skarżącego, nie można uznać, aby poniesienie kosztu w wysokości 200 zł, przy uzyskiwaniu emerytury w wysokości 3.243,67 zł netto miesięcznie, mogło powodować uszczerbek dla możliwości utrzymania skarżącego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych oznacza bowiem prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa, a zatem powinno dotyczyć tylko wyjątkowych sytuacji. Skarżący nie wykazał, że z powodu konieczności wydatkowania kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi poniósłby uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.