I SA/Kr 1836/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.M. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi R.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 października 2009r. znak [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2005r. postanawia przywrócić termin do uiszczenia wpisu Pismem z dnia 25 listopada 2009r. R.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 października 2009r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości i przekazania do ponownego rozpatrzenia decyzji organu I instancji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2005 r. Od powyższej skargi R.M. uiścił w dniu 7 grudnia 2009r. wpis w kwocie 200,00 zł, dokonując zapłaty w kasie tut. Sądu. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 stycznia 2010r. skarżącego wezwano do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w kwocie 300 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismo zawierające wezwanie wraz z pouczeniem zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 stycznia 2010r. – odebrał je osobiście, wraz z pismami dotyczącymi pozostałych jego spraw, z Urzędu Pocztowego nr [...] w K. (dowód w aktach sprawy). Pomimo upływu powyższego terminu wpis od skargi nie został uzupełniony (dowód: raport kasowy z dnia 11 marca 2010r.). Pismem z dnia 9 kwietnia 2010r. (wysłanym w dniu 20 kwietnia 2010r.) R.M. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia brakującej opłaty sądowej. Skarżący wyjaśnił, iż w dniu 26 stycznia 2010r. został aresztowany na wniosek Prokuratury w C. i przebywa obecnie w areszcie śledczym w C.. O fakcie nieuiszczenia brakujących wpisów dowiedział się od żony, w dniu 1 kwietnia 2010r. Podkreślił, iż w tej sprawie działa bez pełnomocnika. Sąd podjął czynności w celu weryfikacji podanych przez skarżącego we wniosku okoliczności. W odpowiedzi na zapytanie Sądu Areszt Śledczy w C. pismem z dnia 7 maja 2010r. poinformował, iż R.M. przebywa w tamtejszej jednostce jako tymczasowo aresztowany, do dyspozycji Prokuratury Okręgowej w C., sygn. akt śledztwa [....]. Areszt tymczasowy określono do 26 lipca 2010r. Natomiast Prokuratura Okręgowa w C. V Wydział Śledczy pismem z dnia 13 maja 2010r. zawiadomiła, iż w toku śledztwa o sygn. [...] R.M. został w dniu 26 stycznia 2010r. zatrzymany, a następnie na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia 28 stycznia 2010r. tymczasowo aresztowany od 26 stycznia 2010r. do 28 kwietnia 2010r. Postanowieniem Sądu Okręgowego w C. z dnia 22 kwietnia 2010r. tymczasowe aresztowanie zostało przedłużone do dnia 26 lipca 2010r. Kwota brakującego wpisu – 300,00 zł – została przelana w imieniu skarżącego przez T.M. i wpłynęła na konto tut. Sądu w dniu 24 maja 2010r. Postanowieniem z 22 czerwca 2010r. podjętym na podstawie art. 88 w zw z art. 87§ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej-p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił wniosek R.M. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od złożonej przez niego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z 26 października 2009r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości i przekazania do ponownego rozpatrzenia decyzji organu I instancji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2005r. Na skutek złożonego zażalenia przez R.M., który wskazał, że tymczasowe aresztowanie łączyło się z brakiem możliwości działania tymczasowo aresztowanego i stan ten trwał przez cały okres tymczasowego aresztowania winien być potraktowany jako okres usprawiedliwiający opóźnienie w uiszczeniu brakującego wpisu, Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 29 października 2010r. wydanym do sygn. akt: [...] uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Sąd ten wskazał, że zgodnie z art. 87§1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Skoro spóźniony wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (art. 88 ustawy) zasadnicze znaczenie dla zbadania możliwości merytorycznego rozpatrzenia takiego wniosku ma ustalenie momentu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, gdyż z tą datą związany jest początek biegu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny jest w swych rozważaniach dotyczących chwili ustania przyczyny uchybienia terminu niekonsekwentny. Opierając się w przeważającej mierze na wskazanej przez skarżącego dacie 1 kwietnia 2010r. (gdy dowiedział się od żony o nieuiszczeniu wpisu) Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nadanie stosownego pisma w Urzędzie Pocztowym 20 kwietnia 2010r. skutkuje tym, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony i podlega odrzuceniu – stwierdzenie takie nastąpiło przy tym bez uwzględnienia szczególnych okoliczności związanych z aresztowaniem skarżącego i tego, że nie mógł on kierować korespondencji do sądu w takim trybie, jak osoba znajdująca się na wolności (np. obligatoryjne składanie pism za pośrednictwem administracji aresztu śledczego). Z drugiej strony Sąd I instancji wskazał, że oczywistym jest, iż "aresztowanie przed upływem terminu do uiszczenia wpisu stanowiło przeszkodę do jego uiszczenia" (s. 3) – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sformułowanie takie oznaczało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał aresztowanie skarżącego za przyczynę uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej (w przedmiotowej sprawie – uiszczenia wpisu) w rozumieniu art. 87§1 p.p.s.a. Takie stanowisko natomiast obligowało Sąd I instancji do zbadania, jaki wpływ aresztowanie miało nie na uiszczenie wpisu (jak uczynił to WSA, a co należy ocenić negatywnie, jako element merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu – niedopuszczalnej przy jego odrzuceniu), lecz na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Innymi słowy, Sąd powinien był ustalić, kiedy tak określona przyczyna uchybienia terminu ustała, a zatem kiedy zaczął biec termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Pominięcie takiej analizy skutkowało naruszeniem art. 88 w zw. z art. 87 §1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że aresztowanie, jako przeszkoda do dopełnienia czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, występuje przez cały czas jego trwania. Zauważył, iż nie jest w sprawie sporne, że wniosek o przywrócenie terminu został przez skarżącego złożony jeszcze w trakcie trwania tej przeszkody. Naczelny Sądu Administracyjny przyjął, że ze względu na to, iż osoba aresztowana poddana jest szczególnym rygorom, w tym istotnemu ograniczeniu możliwości kontaktów "zewnętrznych", złożenie przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu mimo trwania aresztowania ocenić trzeba jako złożenie go w terminie wynikającym z art. 87§1 p.p.s.a. Skoro bowiem skarżący zdołał w okolicznościach sprawy przeciwdziałać obiektywnie trwającej przeszkodzie do dokonania czynności procesowej, uznać należy, iż w jego przypadku przyczyna ta ustała w dniu, gdy czynności tej on dokonał (czyli złożył wniosek o przywrócenie terminu). W rezultacie złożony w takich okolicznościach wniosek nie był spóźniony w myśl art. 88 p.p.s.a., a odrzucenie wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym postanowieniu naruszało ten przepis. W świetle powyższych rozważań nie było potrzeby szerszego odnoszenia się do kwestii przyczyny uchybienia terminu związanej z niewiedzą skarżącego o nieuiszczeniu wpisu (pod względem terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu przyczyna ta "zawiera się" w przeszkodzie, jaką stanowi aresztowanie). Z uwagi na brak podstaw do odrzucenia wniosku skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien rozpoznać ten wniosek pod względem merytorycznym, a więc zbadania przesłanki braku winy skarżącego w nieuiszczeniu brakującego wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zgodnie z art. 85 p.p.s.a jest bezskuteczność czynności dokonanej przez stronę po terminie. Przepis ten nie ma jednak charakteru bezwzględnego, gdyż zgodnie z art. 86 §1 p.p.s.a strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Rygory formalne, które musi spełnić wnioskodawca zgodnie z art. 87§1 p.p.s.a to wniesienie do sądu pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z art. 87§2 p.p.s.a na stronie, która składa wniosek o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto zgodnie z art. 87§4 p.p.s.a. strona równocześnie z wnioskiem powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Według utrwalonego orzecznictwa przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest zachowanie szczególnej staranności przy jej dokonywaniu. Orzekający w przedmiocie wniosku Sąd powinien zatem każdorazowo oceniać, czy zachowano staranność, jakiej można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy ( por. J.P. Tarno- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz- Warszawa 2006, s. 226 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo). Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie okoliczności faktyczne związane z uchybieniem terminu do wniesienia wpisu nie budzą wątpliwości albowiem osoba aresztowana poddana jest szczególnym rygorom, w tym istotnemu ograniczeniu możliwości kontaktów "zewnętrznych", dlatego też złożenie przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu mimo trwania aresztowania ocenić trzeba jako złożenie go w terminie wynikającym z art. 87§1 p.p.s.a. Skoro bowiem skarżący zdołał w okolicznościach sprawy przeciwdziałać obiektywnie trwającej przeszkodzie do dokonania czynności procesowej, uznać należy, iż w jego przypadku przyczyna ta ustała w dniu, gdy czynności tej on dokonał (czyli złożył wniosek o przywrócenie terminu). Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.