I SA/Kr 1848/02

Dnia 4 listopada 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Ewa Michna (spr) Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2005r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 5 lipca 2002r Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 1.000 zł ( jeden tysiąc złotych ). I SA/Kr 1848/02 Uzasadnienie Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002r. Urząd Skarbowy w O. orzekł o odpowiedzialności członka zarządu P. Z. za zobowiązania "D." Sp. z o.o. z siedzibą w O. z tytułu niezapłaconych zobowiązań spółki w podatku od towarów usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień 1999r. w łącznej kwocie 242 895,20zł. z należnymi odsetkami. Kwoty zobowiązań, za których odpowiedzialnością obciążono P. Z., wynikały z ostatecznych decyzji inspektora kontroli skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej za styczeń i luty 1999r. oraz decyzji Urzędu Skarbowego w O.za marzec i kwiecień 1999r., utrzymanych w mocy decyzjami Izby Skarbowej Urząd Skarbowy w O. orzekł również o odpowiedzialności pozostałych członków zarządu. Od decyzji orzekającej o swojej odpowiedzialności jako członka zarządu, P. Z. wniósł odwołanie zarzucając nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności czy na niezgłoszenie wniosku o upadłość lub też wszczęcie postępowania układowego, miał on jakikolwiek wpływ albo też wiedział o sytuacji finansowej ," D." Sp. z o.o. , skoro w okresie od 23 grudnia 1998r. do 18 września 1999r. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Dodatkowo, P. Z. zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu przez orzekające w sprawie organy, że sam fakt pełnienia w sposób formalny funkcji Wiceprezesa Zarządu rozstrzyga o jego odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki. Decyzją z dnia [...] lipca 2002r. nr [...]Izba Skarbowa ] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W złożonej skardze P. Z. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, stwierdzenie niezgodności z prawem, względnie uchylenie tych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi P. Z. powołał dotychczasowe zarzuty, a to że fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim i nie uczestniczenia w pracach członka Zarządu należy oceniać w punktu widzenia stanu jego świadomości o sytuacji finansowej spółki. Dodatkowo skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego art. 1 16 §1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1 99 1 r. -Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz.926 ze zmianami) poprzez przyjęcie, że niekonieczne jest postanowienie o bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce dla pociągnięcia do odpowiedzialności członka zarządu, jak również naruszenie przepisów postępowania co miało istotny wpływ na wynik postępowania. Zdaniem skarżącego, dopuszczono jako dowodu akt postępowania egzekucyjnego oraz akt postępowania karnego-skarbowego dotyczącego odpowiedzialności Prezesa Zarządu W..D..i księgowej A. G. co m.in. nie pozwoliło na pełną ocenę czy egzekucja przeciwko spółce była bezskuteczna oraz czy w świetle transakcji wyprzedaży majątku po zakończeniu sprawowania przez skarżącego funkcji członka zarządu to skarżący ponosi winę za nie zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o upadłość lub postępowanie układowe. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosiła o jej oddalenie podnosząc, że art. 116 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa nie zawiera w swojej konstrukcji pojęcia winy, a to z uwagi, iż celem wspomnianego przepisu jest ochrona wierzyciela podatkowego -Skarbu Państwa. Zdaniem Izby Skarbowej pan P. Z.był członkiem zarządu w okresie, w którym powstały zaległości podatkowe, kierowanej przez niego spółki, mógł z racji problemów zdrowotnych powołać pełnomocnika do wykonywania swojej funkcji, a nadto poprzez podpisywanie protokołów zgromadzeń wspólników w bliżej nieokreślonych terminach akceptował i godził się na ponoszenie odpowiedzialności za zobowiązania spółki. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 116 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa znajdującym zastosowanie w brzmieniu obowiązującym w 1999r. na zasadzie art. 620 §1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94 poz. 1037 ze zmianami) za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. Poza sporem jest, że P. Z. był członkiem zarządu "D." Sp. z o.o. w okresie od [...] grudnia 1998r. do [...] czerwca 1999r. tj. w okresie, którego dotyczą obciążające go zaległości w zobowiązaniach podatkowych. P.Z. nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania układowego. Toczące się w stosunku do spółki postępowanie egzekucyjne nie spowodowało wyegzekwowania całości należności na skutek braku majątku. W istocie przedmiotem sporu jest więc rozstrzygnięcie czy w rozumieniu cyt. art. 116 Ordynacji podatkowej obciążenie członka zarządu odpowiedzialnością za zaległości w zobowiązaniach spółki uwarunkowane jest uprzednim orzeczeniem o bezskuteczności egzekucji wobec spółki jak również, czy niewykonywanie w sposób faktyczny funkcji członka zarządu np. na skutek długotrwałej choroby, zwalnia z odpowiedzialności, o której mowa w przywołanym przepisie. W ocenie orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie orzeczenie o odpowiedzialności członka zarządu w trybie cyt. art. 116 Ordynacji podatkowej nie jest uwarunkowane uprzednim orzeczeniem o bezskuteczności egzekucji wobec spółki. Powołany przepis określający warunki obciążenia odpowiedzialnością członków zarządu za zobowiązania podatkowe spółki, poprzez użycie sformułowania jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna" odnosi się do stanu faktycznego, a nie orzeczenia organu egzekucyjnego wydanego w formie postanowienia lub decyzji. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 110 poz. 968 ze zmianami) organy egzekucyjne działające w trybie ustawy nie orzekają "o bezskuteczności egzekucji". Zakończenie postępowania egzekucyjnego następuje w drodze jego umorzenia postanowieniem wydanym w trybie art. 34 § 4 lub art. 59 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji organ egzekucyjny nie może w ogóle orzekać "o bezskuteczności egzekucji", skoro obowiązujące przepisy nie przewidują takiej formy rozstrzygnięcia. Organy administracyjne działają na podstawie przepisów prawa. Art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiący, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, zawiera normę zakazującą domniemywania kompetencji takiego organu i tym samym nakazuje, by wszelkie działania organu władzy publicznej były oparte na wyraźnie określonej normie kompetencyjnej. Skoro więc brak jest przepisu stanowiącego podstawę prawną do orzeczenia "o bezskuteczności egzekucji" to nie można od podjęcia takiego orzeczenia uzależniać orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki. Odnosząc się natomiast do drugiego zagadnienia tj. czy okoliczność faktycznego braku pełnienia funkcji członka zarządu zwalnia z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki , należy przyjąć, że brak wypełniania w rzeczywistości funkcji członka zarządu nie zwalnia z odpowiedzialności określonej w cyt. art. 116 Ordynacji podatkowej. Niemniej jednak, zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, okoliczność tę należy brać pod uwagę przy ocenie czy członek zarządu nie zgłosił stosownych wniosków o wszczęcie postępowania układowego lub upadłościowego bez własnej winy. Skoro z jakiejś przyczyny funkcja członka zarządu nie była wykonywana, to przyczyna ta mogła wpłynąć również na brak winy w niezłożeniu wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego. W przedmiotowej sprawie skarżący P. Z. przebywał na długotrwałym zwolnieniu spowodowanym wypadkiem. Jak podnosił w skardze, w czasie swojej nieobecności nie kierował spółką. Organy podatkowe nie badały i nie rozważały w ogóle kwestii na ile okres nieobecności uniemożliwił zgłoszenie wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego. Organy podatkowe nie prowadziły postępowania, w którym ustalono by czy P. Z. w okresie formalnego pełnienia funkcji członka zarządu miał możliwość powzięcia wiadomości o stanie finansowym spółki uzasadniającym wystąpienie z wnioskiem o wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego i czy taki wniosek realnie mógł złożyć. Należy podkreślić, iż w toku postępowania P.Z. powoływał zarzuty co do braku swojej winy w niezgłoszeniu stosownych wniosków o wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego. Zgodnie z art. 122 oraz art. 187 §1 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w oparciu zebrany i w sposób wyczerpujący rozpatrzony materiał dowodowy. Nie prowadząc postępowania dowodowego w celu ustalenia czy P. Z. ponosi lub nie ponowi winę za nie zgłoszenie wniosku, o którym mowa w cyt. art. 116 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe naruszyły przepisy dotyczące postępowania, co mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę oparto się na art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami) stanowiącym, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami). W oparciu więc o art. 145 § 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji, orzekając jednocześnie o kosztach na zasadzie art. 200 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.