I SA/Kr 1855/14

Kraków, dnia 15 maja 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 września 2014 r. nr: [...]w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010r. postanawia: oddalić wniosek. I.W., we wniosku o prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, oświadczyła, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W skład jej majątku wchodzi dom o powierzchni 107 m², nieruchomość rolna wielkości 0,12 ha oraz udział wynoszący ½ we własności drogi dojazdowej stanowiącej 0.04 ha. Podała, iż nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada oszczędności, ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Nieruchomość stanowiąca jedyną jej własność znajdująca się w miejscowości N.jest zajęta przez komornika, a dłużnikiem jest zupełnie inna osoba. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, I.W. została wezwana do ich uzupełnienia poprzez przesłanie w terminie 7 dni: spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, wyciągów z kont bankowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągów z lokat bankowych, zeznania podatkowego za 2014 rok lub zaświadczenia z odpowiedniego urzędu skarbowego o wysokości uzyskanych przez stronę dochodów w 2014 roku, zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością strony lub o ich braku, odpisów z ksiąg wieczystych obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością skarżącej oraz oświadczenia określającego, z jakich źródeł pochodzą pieniądze na bieżące utrzymanie strony i jaka jest wysokość otrzymywanych przez skarżącą środków finansowych. W odpowiedzi na wezwanie I.W. oświadczyła, iż jej miesięczne wydatki sprowadzają się do opłat za energię elektryczną oraz gaz w jej nieruchomości znajdującej się w N. Na chwilę obecną strona nie otrzymała jeszcze aktualnych wyliczeń za energię elektryczną, lecz po konsultacji telefonicznej ustaliła, że należność ma wynosić ok. 6 zł miesięcznie. Skarżąca nie posiada kont bankowych w żadnym banku. Dysponuje lokatą w Banku PKO BP, której stan wynosi 0,10 zł. Podała, że nie składała zeznania podatkowego za 2014 rok, ponieważ nigdzie nie pracowała i nie uzyskała żadnych dochodów. Na nazwisko wnioskodawczyni od 2007 roku zarejestrowany jest samochód osobowy marki Peugeot 207. Skarżąca oświadczyła, że nie otrzymuje żadnych środków finansowych i praktycznie nie wydaje pieniędzy na swoje utrzymanie. Korzysta z darmowej pomocy. Do pisma z dnia 19 marca 2015 roku załączone zostały kopie następujących dokumentów: faktury proforma za gaz z dnia 16 lipca 2014 roku na kwotę -17,62 zł (do zwrotu), informacji Tauron Polska Energia o prognozach opłat za energię elektryczną za okres od sierpnia do grudnia 2014 roku (5,72 zł miesięcznie), historii rachunku PKO za okres od 1 grudnia 2014 roku do 19 marca 2015 roku (saldo 0,10zł), wniosku do Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 marca 2015 roku o wydanie zaświadczenia potwierdzającego wysokość dochodów strony za 2014 rok, zaświadczenia Urzędu Miasta K. z dnia 18 marca 2015 roku o pojeździe zarejestrowanym na nazwisko I.W., informacji z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych o nieruchomościach, których skarżąca jest właścicielką i współwłaścicielką. W dniu 26 marca 2015 roku wpłynęło pismo strony wraz z zaświadczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego o nieuzyskaniu przez I.W. w 2014 roku dochodów opodatkowanych na zasadach ogólnych i nieskładaniu przez nią zeznania podatkowego. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2015r. referendarz sądowy oddalił wniosek. I.W. wniosła w terminie sprzeciw, zarzucając iż skoro nie posiada żadnych środków finansowych, to nie kupuje odzieży, leków i żywności i oświadczyła już, że korzysta z "darmowej pomocy" osób prywatnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie takiego prawa może nastąpić tylko, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Nadto pkt 2 tego przepisu nakazuje rozważyć, czy zachodzą przesłanki do częściowego zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych tj. gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Wniosek podlega oddaleniu, gdyż skarżąca nie wykazała ani tego, że nie jest w stanie ponieść wnioskowanych do zwolnienia wszystkich kosztów postępowania, ani też nie wykazała, że jej sytuacja pozwala na częściowe zwolnienie od kosztów. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą ich uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości również co do tego, że inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, także w aspekcie osiąganych dochodów spoczywa na wnioskodawcy, gdyż nie jest rzeczą sądu domyślać się takich okoliczności, aby je skontrolować, pod kątem prawdziwości. Tymczasem przedstawione przez wnioskodawczynię dane dotyczące podstawowych kwestii z punktu widzenia analizy wniosku tj. ponoszonych wydatków oraz źródeł ich finansowania, są ogólnikowe i niepełne. Skarżąca nie wykazała źródła jej utrzymania i finansowania ponoszonych wydatków. Pomimo skierowanego do niej wezwania o podanie źródeł i wysokości środków finansowych na jej bieżące utrzymanie, strona odpowiedziała lakonicznie, że korzysta z darmowej pomocy. Nie wskazała przy tym kto takiej pomocy jej udziela i jaka jest forma tej pomocy. Czy korzysta z pomocy społecznej, pomocy rodziny, czy też innych osób. Z doświadczenia życiowego wiadomo, iż każdy człowiek musi mieć źródło utrzymania, skoro wydaje stosowne środki na żywność, środki czystości, ubrania, ewentualne leczenie, itp. Są to podstawowe potrzeby życiowe, których istnienia nie trzeba udowadniać. Strona takich informacji nie podała, a ponadto podkreśliła, iż skoro nie posiada żadnych środków finansowych, to nie kupuje odzieży, leków i żywności. Przesłane rachunki za energię elektryczną i gaz nie obrazują w pełni wydatków strony ponoszonych na jej utrzymanie. Brak zatem danych dotyczących faktycznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami strony. Skoro w dalszym ciągu nie wiadomo, jakie w istocie są możliwości finansowe skarżącej, tym samym niemożliwe jest stwierdzenie, czy rzeczywiście koszty niniejszego postępowania pozostają poza zakresem tych możliwości. Dodatkowo skarżąca pominęła w pierwotnym oświadczeniu majątkowym okoliczność posiadania samochodu marki Peugeot 207 z 2007r., potwierdzając własność dopiero po wezwaniu referendarza. Data produkcji samochodu wskazuje na wartość rzędu kilkunastu tysięcy zł. Jak wynika z doświadczenia życiowego i zasad logicznego rozumowania z własnością samochodu wiążą się wydatki na jego utrzymanie, co do których skarżąca również nie wskazuje źródeł finansowania. Ogólnikowe i niepełne wykonanie skierowanego do skarżącej wezwania nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę jej sytuacji materialnej. Wątpliwości tych nie usunęły argumenty podnoszone przez skarżącą w sprzeciwie. Nie pozwalają one na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej, lecz sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako takie powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania.