I SA/Kr 1904/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 października 2013r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji wierzytelności p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, II. ustanowić dla strony skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka W dniu 9 grudnia 2013r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze swej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 października 2013r. wydane w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji wierzytelności. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata. Skarżąca wskazuje, iż ma utrzymaniu ma troje dzieci, w tym dwoje w wieku szkolnym oraz syna chorego na schizofrenię. Pozostaje w separacji z mężem, sama utrzymuje cały dom. Ma orzeczoną III grupę inwalidzką, ciężko choruje. Dom, w którym zamieszkuje rodzina wymaga kapitalnego remontu. Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z trójką dzieci. Pozostaje w separacji z mężem. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącej w kwocie 1600 zł, alimentów na dwójkę dzieci w kwocie po 400 zł na każde, zasiłku rodzinnego w wysokości 220 zł. Łącznie dochody wynoszą 2 620 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada niewielki dom , wymagający remontu oraz działkę 0,48 ara. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Wydatki jakie wskazuje to koszty rzędu 1135 zł wraz z dojazdami do pracy i szkoły, plus leki 200 zł, oraz jedzenie i ubrania 800 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość stałych miesięcznych dochodów 4 osobowej w kwocie 2 620 zł, wykazane koszty utrzymania, konieczność samotnego wychowywania trojki dzieci, w tym dziecka chorego na schizofrenię, brak majątku, z którego skarżąca mogłaby czerpać pożytki, a nie służącego zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych, zły stan własnego zdrowia, wreszcie brak oszczędności - nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia aktualnie wymaganych i ewentualnych przyszłych kosztów sądowych uznano za uzasadnione. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata uznano, iż strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie, w aktualnej sytuacji materialno – rodzinnej ponieść również kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego. Wnioskodawczyni posiada bowiem bardzo niski dochód i w kontekście wydatków na leki i utrzymanie, samotnego wychowywania dzieci, w tym jednego chorego dziecka, zdaniem orzekającego, nie jest aktualnie w stanie poczynić oszczędności w celu wygenerowania stosownej kwoty koniecznej dla opłacenia pełnomocnika z wyboru. Sytuacja rodzinna wnioskodawczyni oraz dochody osiągane przez nią z tytułu wynagrodzenia za pracę w charakterze sprzątaczki, alimentów oraz zasiłku rodzinnego są na tyle niskie, iż przy równoczesnym uiszczeniu kosztów utrzymania i leczenia, nie jest w stanie poczynić oszczędności. W obecnej sytuacji nie jest ona zatem w stanie, zdaniem orzekającego, pokryć także kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Orzekający natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata czy radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną i bytową wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje cytowanej ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia dla oceny przesłanek warunkujących przyznanie pełnomocnika fakt, iż strona nie posiada wykształcenia prawniczego i jej zdaniem nie jest w stanie bronić swego interesu przed sądem. W powyższej sprawie, zdaniem orzekającego, sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy również w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca do takich osób należy. Dlatego przyznanie jej prawa pomocy w zakresie pełnym obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie dla niej adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).