I SA/Kr 191/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 5 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2002r. postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia [...] nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2002r. Jak wynika z zawartego we wniosku "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanego oświadczenia, R. J. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, która pokrywa wszystkie bieżące wydatki. Jest ona właścicielem mieszkania, w którym małżonkowie mieszkają . R. J. jest bezrobotnym i nie posiada rachunku bankowego. Jest natomiast właścicielem działki o pow. 6 arów 24 m2 . Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych. Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłany wniosek R. J. o przyznanie prawa pomocy praktycznie nie zawierał informacji mogących stanowić podstawę dokładnej oceny jego sytuacji majątkowej. Stąd też został on wezwany do przedłożenia dokumentów umożliwiających taką ocenę. W odpowiedzi przesłał oświadczenie, w którym odniósł się do problematycznych kwestii - jednak w sposób nieścisły. R. J. został bowiem wezwany m.in. do przedłożenia: - oświadczenia określającego z czego się utrzymuje i jakiej wysokości są kwoty uzyskiwane na życie , - spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami. Tymczasem w przedmiotowym oświadczeniu stwierdził on jedynie , iż na dzień dzisiejszy nie ma żadnego źródła dochodu, jest na utrzymaniu żony a przez długi czas utrzymywał się z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży udziałów w spółce. Wydatków miesięcznych natomiast nie ma gdyż to żona pokrywa wszystkie rachunki. Tego rodzaju zachowanie strony skarżącej wskazuje na brak chęci rzeczywistego wykazania sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Po pierwsze dlatego , że o istnieniu żony i prowadzeniu wspólnie z nią gospodarstwa domowego przez stronę skarżącą Sąd dowiedział się dopiero z nadesłanego "oświadczenia". W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy informacja taka nie była umieszczona. Graficzne znaki zapełniające rubrykę nr 10 formularza PPF (dotyczącą "dochodów wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym" ) mylnie wskazywały, iż R. J. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Po drugie natomiast dlatego, że dane przedstawione w oświadczeniu nie niosą ze sobą konkretnych informacji pozwalających na ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej. Skoro bowiem R. J. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną należało podać wysokość jej wynagrodzenia (zgodnie z pkt 10 formularza PPF) oraz sumy przeznaczane na bieżące wydatki. Tymczasem stwierdzenie strony skarżącej , iż nie ma ona żadnych wydatków miesięcznych bo jest na utrzymaniu żony i to ona je pokrywa, ma zdaniem orzecznika charakter wymijający. Rzeczą oczywistą jest bowiem fakt, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określająca relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów z uwzględnieniem ewentualnych oszczędności i posiadanych dóbr. Symulacja ta opiera się jednak na danych liczbowych, które są niezbędne do jej dokonania. Strona skarżąca wezwana o te dane ustosunkowała się do wezwania w sposób zdawkowy nie podając konkretnych wartości. W kontekście w/w okoliczności należy stwierdzić iż, strona skarżąca nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§ 3 , art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.