I SA/Kr 1934/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.N. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W.N. na indywidualną interpretację Ministra Finansów z dnia 23 sierpnia 2003 r., nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla W.N. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka W dniu 30 stycznia 2014 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W.N. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z oświadczenia zawartego w urzędowym formularzu "PPF" wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką E.N., wnuczką J.N. – K oraz prawnukiem M.N. – K. ur. 12 listopada 2012 r. Ich miesięczny dochód wynosi 4.002 zł i stanowi go emerytura skarżącej w wysokości 1.514 zł oraz wynagrodzenie za pracę wnuczki w wysokości 2.488 zł. Córka E. jest osobą bezrobotną. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 72 m², mieszkanie o powierzchni 64,58 m², nieruchomość rolna o arealne 0,1 ha oraz inne nieruchomości wielkości 0,32 ha. Strona dysponuje oszczędnościami w wysokości 1.000 zł. Nie posiada przedmiotów wartościowych. Wnuczka J.N. – K. jest właścicielką domu o powierzchni 72 m², nieruchomości o powierzchni 0,29 ha, w tym nieruchomości rolnej 0,15 ha. Posiada ona także samochód marki Toyota Yaris o wartości około 7 tys,. zł niezbędny do dojazdów do pracy. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy W.N. podniosła, iż jest osobą niepełnosprawną poruszającą się na wózku inwalidzkim i wymagającą stałej opieki. Choruje na nadciśnienie, zwyrodnienie stawów biodrowych, cukrzycę i niewydolność nerek. Przeszła trzy zawały serca. Stałe wydatki rodziny wynoszą łącznie 2.697 zł i przedstawiają się następująco: ubezpieczenie emerytalne ZUS 341,22 zł, ubezpieczenie zdrowotne 311 zł, zaliczka na podatek 237 zł, podatek od nieruchomości 39 zł, energia elektryczna 130 zł, gaz 120 zł, odpady 9 zł, lekarstwa 200 zł, ubezpieczenie domu 10 zł, odżywki dla dziecka i pampersy 400 zł, dojazd do pracy 500 zł, ogrzewanie domu 400 zł. Po odliczeniu kosztów stałych na osobę w rodzinie przypada kwota 326,25 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. W rozpoznawanej sprawie skarżąca W.N. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika z urzędu. Biorąc pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy przedstawioną we wniosku "PPF" należy stwierdzić, że wniosek zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika. Ze względu na wysokość uzyskiwanych dochodów z emerytury, brak jakichkolwiek wartościowych przedmiotów, które mogłyby być spieniężone oraz wydatki związane z koniecznym utrzymaniem, a także stan zdrowia wymagający ponoszenia kosztów na konieczne leczenie, środki finansowe, którymi wnioskodawczyni w miesiącu dysponuje nie pozwalają na pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika we własnym zakresie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącej i jej rodziny. Dlatego w tym zakresie referendarz sądowy uwzględnił wniosek W.N. i ustanowił dla niej pełnomocnika z urzędu. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie został uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżąca, jest brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. W.N. uzyskuje bowiem stałe miesięczne dochody z emerytury w wysokości 1.514 zł. Stałymi dochodami z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.488 zł dysponuje także pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym wnuczka skarżącej. Choć nie są to dochody wysokie, zważywszy na fakt, iż przypadają na cztery osoby, stanowią jednak stałe źródło utrzymania i dają możliwość poczynienia oszczędności na pokrycie kosztów sądowych w sprawie. Oprócz stałych dochodów skarżąca dysponuje także oszczędnościami w wysokości 1.000 zł, które pozwolą stronie pokryć przyszłe ewentualne koszty sądowe w sprawie w sposób całkowicie nieodczuwalny dla jej sytuacji majątkowej. Orzekający pragnie zauważyć, że obecnie na stronie nie ciąży obowiązek uiszczenia kosztów sądowych, bowiem wpis od skargi w wysokości 200 zł – jedyny na obecnym etapie postępowania element kosztów sądowych - został opłacony w dniu 4 grudnia 2013 roku. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1- 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.