I SA/Kr 1935/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr) Sędziowie: WSA Urszula Zięba WSA Ewa Michna Protokolant: Bożena Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2005r. sprawy ze skargi I. i W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 02 września 2003r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu podatkowego I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących koszty postępowania w kwocie 2.208,10 zł (dwa tysiące dwieście osiem złotych 10/100) Zaskarżoną decyzją z dnia[...] września 2003 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...]odmawiającą umorzenia I. i W. S. odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r.w wysokości 110.403,10 zł Powyższe rozstrzygnięcia zapadły na tle następującego stanu faktycznego i prawnego. I. S. posiadała w spółce z o.o. PPHU P. 58 udziałów, które zostały zbyte tej spółce. Wartość udziałów wynosiła 580.000 zł. W zeznaniu podatkowym za 1999 r. I. i W.S. nie zadeklarowali przychodu uzyskanego ze sprzedaży przedmiotowych udziałów, co było spowodowane zastosowaniem się podatników do błędnej informacji zawartej w piśmie spółki z o.o. PPHU P. z dnia[...] października 1999r., a dotyczącej sposobu opodatkowania dochodu ze sprzedaży udziałów w celu ich umorzenia podatkiem zryczałtowanym według stawki 20 % pobranym przez płatnika. Zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. była efektem decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...], w której określono zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999r. w kwocie 4.768.361,80 zł w tym również ze sprzedaży udziałów. W dniu [...] kwietnia 2003 r. podatnicy dokonali wpłaty na poczet przedmiotowej zaległości kwoty 113.057,60 zł, a następnie w dniu [...] kwietnia2003 r. zwrócili się do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. uzupełnionego pismem z dnia [...] maja 2003 r. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że zaległość podatkowała jest wynikiem zastosowania się podatników do pisma spółki z dnia [...] października 1999 r., z którego wynikało, że sprzedaż udziałów będzie opodatkowana zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 20 %. Z kolei spółka oparła się -przekazując taką informację - na wyjaśnieniach Urzędu Skarbowego zawartych w piśmie z dnia [...] września 1999 r. Nr [...]. W odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2003 r. podatnicy zarzucili decyzji organu podatkowego pierwszej instancji: • nieprawidłowo ustalony stan faktyczny, • wadliwą ocenę przedstawionych przez odwołujących się środków dowodowych, • naruszenie ważnego interesu podatnika, • naruszenie interesu publicznego poprzez podważenie zasady zaufania podatnika do organów podatkowych. Odwołujący się powtórzyli, że zwłoka w zapłacie podatku w żaden sposób nie została przez nich zawiniona. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zarzutów odwołania oraz zapoznaniu się ze zgromadzony w aktach sprawy materiałem dowodowym w tym z wyjaśnieniami złożonymi do protokołu z dnia [...] sierpnia 2003 r. nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany decyzji Urzędu Skarbowego Organy podatkowe obu instancji przywołały przepis art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa, który stanowi, że w przypadkach .uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Następnie wskazały, że decyzje z tego zakresu są decyzjami uznaniowymi, podejmowanymi po szczegółowej analizie okoliczności, które spowodowały powstanie zaległości podatkowej, czy były one niezależne od sposobu postępowania podatnika, oraz czy uiszczenie tych zaległości podatkowych nie zagrozi egzystencji podatnika lub jego rodziny. W niniejszej sprawie okoliczności takich nie znaleziono. W ocenie organów podatkowych błędem podatników było niezwrócenie się do właściwego miejscowo Urzędu Skarbowego o udzielenie informacji w ich indywidualnej sprawie, w przedmiocie zastosowania przepisów prawa podatkowego, dotyczącego opodatkowania dochodów ze sprzedaży udziałów spółce P.. Nie uczynili tego, pomimo, iż z pisma spółki z dnia [...] października 1999 r. wynikało, iż kwestia opodatkowania sprzedaży udziałów nie była jednolicie interpretowana. Organ odwoławczy podniósł także, że sytuacja zarówno finansowa jak i zdrowotna podatników jest bardzo dobra. Oboje posiadają stałe zatrudnienie jak i majątek w postaci domu jednorodzinnego i dwóch samochodów wysokiej klasy, zatem uiszczenie odsetek za zwłokę nie spowoduje zagrożenia egzystencji podatników. Na decyzję ostateczną została złożona skarga z dnia [...]września 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, w której skarżący podnoszą, że sposób prowadzenia postępowania: 1. naruszył zasadę zaufania do organów podatkowych, a zatem organy podatkowe orzekły sprzecznie z art. 122 Ordynacji podatkowej, 2. naruszył zasadę prawdy obiektywnej / organy podatkowe działały wręcz subiektywnie, co szczególnie zaznaczyło się w eksponowaniu braku indywidualnego zapytania o interpretację przepisów podatkowych i sposobie ustalenia sytuacji finansowej podatnika / a zatem orzeczenie jest sprzeczne z art. 122 Ordynacji podatkowej, 3. naruszył zasadę prawdy obiektywnej przy ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego / art. 187 i 191 Ordynacji podatkowej / przez bezkrytyczne pominięcie istotnych w sprawie dowodów, jakimi były ówczesne przepisy podatkowe i ich interpretacja, które w konsekwencji doprowadziły do powstania zaległości podatkowych. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę z dnia [...] grudnia 2003 r. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 12697 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawą do wydania zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej jej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji jest art. 67 §1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzje podejmowane na podstawie wyżej powołanego przepisu charakter decyzji uznaniowych, których sądowa kontrola jest ograniczona do badania, czy w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu podatkowym, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do wkraczania w sferę samego uznania pozostawionego organom podatkowym. Na organach podatkowych spoczywa jednak obowiązek dokonania właściwej oceny występowania bądź nie występowania w konkretnym przypadku, przesłanek, o których mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Ocena ta nie może jednak być dowolną, lecz musi się opierać na wszechstronnej i wnikliwej analizie dowodów i okoliczności występujących w sprawie. Użyte w art. 67 Ordynacji podatkowej pojęcie "ważny interes podatnika" jest pojęciem nieostrym, natomiast pojęcie "interes publiczny", to pojęcie niedookreślone. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują kryteria zobiektywizowane, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny należy rozumieć respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. Przy ocenie istnienia kierunkowej dyrektywy wyboru interesu publicznego należy mieć również na uwadze zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych / art. 121. § 1 Ordynacji podatkowej/. Z zasady tej wynika zakaz przerzucania na podatnika błędów lub uchybień popełnionych przez organy podatkowe w procesie stosowania obowiązujących przepisów / por. wyrok WSA z dnia 9 czerwca 2004 r. sygn. akt III SA 394/03, POP 2005/4/88 /. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. była wynikiem zastosowania się skarżących do pisma spółki z dnia [...] października 1999 r., którego wynikało, że sprzedaż udziałów podlega opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym w wysokości 20% . Z kolei spółka -przekazując informację o takiej treści - oparła się na wyjaśnieniach Urzędu Skarbowego z dnia [...] września 1999 r. Nr[...] Organy podatkowe obowiązane są nie tylko do ustalenia, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, lecz także obowiązane są do wyważenia interesu publicznego z ważnym interesem podatnika. Materialny dowód przeprowadzenia takiej oceny powinien znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy i być wyrażony w uzasadnieniu decyzji. Dowodu na przeprowadzenie takiej oceny zabrakło w aktach sprawy jak również w uzasadnieniach rozstrzygnięć obu instancji. Analiza wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę nie może ograniczać się do ogólnikowej oceny, lecz powinna zawierać wnikliwą ocenę wraz z wynikającymi z tej oceny wnioskami. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe analizując wniosek skarżących o udzielenie preferencji podatkowej skoncentrowały się głównie na wytknięciu błędu polegającego na niezwróceniu się przez nich do właściwego miejscowo urzędu skarbowego o udzielenie informacji w ich indywidualnej sprawie w przedmiocie interpretacji prawa podatkowego dotyczącego opodatkowania dochodów ze sprzedaży udziałów w spółce P.. Istotną sprawą przy orzekaniu przez organy podatkowe o umorzeniu zaległości podatkowej osobom fizycznym jest także ich sytuacja materialna w chwili podjęcia w tej materii decyzji / por. wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 1997 r. sygn. akt I SA/Kr 44/97 /. Organ podatkowy pierwszej instancji podejmując decyzję odmowną w dniu [...]lipca 2003 r. nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego odnośnie aktualnej sytuacji majątkowej małżonków / w aktach brak jest protokołu o stanie majątkowym/.Ograniczono się jedynie do analizy składanych za lata wcześniejsze zeznań i deklaracji podatkowych i wykazywanych w nich dochodów. Jednakże zdaniem Sądu wszystkie konstatacje organów podatkowych odnośnie sytuacji finansowej małżonków S. oraz ich możliwości zarobkowych w latach 1998-2002 nie maj ą w sprawie żadnego znaczenia. Organy podatkowe nie wyjaśniły natomiast należycie, jaka była sytuacja materialna rodziny S. w chwili wydawania decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowej za 1999 r. Co prawda organ odwoławczy podjął próbę uzupełnienia braków postępowania dowodowego organu pierwszej instancji, poprzez zebranie szczątkowych informacji o stanie majątkowym podatników przy okazji stawienia się W. S. na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2003 r. wystosowane w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej, jednakże te działania organu odwoławczego nie mogą zmienić oceny, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem prawa. Dyrektor Izby Skarbowej taki stan rzeczy zaakceptował, utrzymując w mocy decyzję Urzędu Skarbowego . Okoliczność, iż skarżący wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę nie uzasadniali trudną sytuacją materialną - w ocenie Sądu - nie zwalniała organów podatkowych z obowiązku zebrania w sprawie pełnego materiału dowodowego w tym także, co do ich sytuacji majątkowej. Nie ulega wątpliwości, że po myśli art. 122 Ordynacji podatkowej statuującego zasadę prawdy obiektywnej i art. 187 Ordynacji podatkowej konkretyzującego i rozwijającego tę zasadę, na organach podatkowych spoczywa obowiązek podjęcia niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i- załatwienia sprawy, przy czym organ podatkowy zebrany materiał winien rozpatrzyć w całości. Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności sprawy decyzje obu instancji uznać za wydane z naruszeniem zasad postępowania wyrażonych w art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej wobec zaniechania wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności tych, które mogły mieć wpływ na ocenę wystąpienia w sprawie przesłanki interesu publicznego określonej w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponowne rozstrzygnięcie powinno zostać wydane po zebraniu w sprawie kompletnego materiału dowodowego, dokładnym wyjaśnieniu i rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji w sprawie. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. / orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.